Znana metafora przyrównuje konstytucje do łańcuchów nakładanych sobie przez Naród w momencie gdy jest zdrowy, ale w przewidywaniu, że może się mu przydarzyć moment szaleństwa.
To amerykańskie określenie konstytucji dobrze obrazuje jej stabilizującą funkcję. Konstytucja ma stabilizować, powstrzymywać przed pochopnymi zmianami prawa, dyktowanymi potrzebami doraźnej polityki. Konstytucja służy zatem ograniczeniu ustawodawcy zwykłego, stabilizując istniejąca regulację prawną. Wprowadzenie bowiem w niej zmiany, może być każdorazowo poddane testowi konstytucyjnej weryfikacji. Konstytucyjna stabilizacja prawa jest dokonywana przede wszystkim (choć nie tylko) w imię poszanowania sytuacji jednostki i jej konstytucyjnego statusu. W demokracjach, traktujących na serio konieczność konstytucyjnej ochrony jednostki, jest to zasadnicza funkcja konstytucji. Jak ta kwestia przedstawia się u nas? Nie tak dawno, całkowicie niezależnie od siebie, dwóch profesorów prawa - jeden, uczestniczący w przygotowaniu Konstytucji z 1997 roku i drugi - sędzia Trybunału Konstytucyjnego w stanie spoczynku, w rozmowie ze mną wyrazili ubolewanie z powodu nadmiernej - jak to obecnie oceniają - zwięzłości polskiej Konstytucji. Jeden z moich rozmówców w czasie pracy w Komisji Konstytucyjnej znany był przy tym z tego, że tępił gorliwie wszystkie objawy wielosłowia i uważał, że w konstytucji chce się zamieścić zbyt wiele. Okazało się jednak, że doświadczenie dziesięciu lat obowiązywania konstytucji z 1997 r. wskazuje na deficyty jej funkcji stabilizacyjnej: i to zarówno gdy idzie o przedmiot regulacji, jej zakres lub głębokość i wyrazistość limitów ograniczenia.
Podstawowy dylemat zawiera się w wyborze: czy konstytucja ma być zwięzła i ogólna - czy kazuistyczna, a więc i obszerna. W pierwszym wypadku zawiera w sobie niedużo ograniczeń, ujętych generalnie. Kiedy jednak zwięzłość oznacza mało tekstu normatywnego to dopiero „ośrodek decyzyjny”, oceniający jednostkowy wypadek domniemanego naruszenia konstytucji (w praktyce sąd konstytucyjny) będzie oceniał, czy w konkretnym wypadku mamy do czynienia z naruszeniem ogólnych zasad wyrażonych w konstytucji - przez doraźnie działającego ustawodawcę zwykłego. Oczywiście wtedy wymaga się, aby ośrodek decyzyjny, odczytujący konstytucję był na tyle kompetentny w prawniczej robocie, aby przy pomocy rozumowań prawniczych i znajomości zasad interpretacji umiał zrobić użytek ze skąpego tekstu. To jest pewien koszt konstytucji zwięzłej: stosunkowo szerokie kształtowanie się acquis constutitionnel, wokół i na podstawie tego, co w konstytucji napisano expressis verbis. Jest to sytuacja dla ustawodawcy zwykłego o tyle niedogodna, że ma on obok siebie konkurenta do lektury konstytucji. Jeżeli konstytucja jest ogólna, otwiera się szersze pole do jej odczytywania.
Załóż konto lub zaloguj się
i zyskaj dostęp na 14 dni za darmo.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.