Powstanie Warszawskie

Nieznane dotąd wiersze oraz listy Józefa Szczepańskiego "Ziutka" poety, powstańca warszawskiego, żołnierza Batalionu "Parasol" i autora jego hymnu, a także wielu piosenek, np. "Chłopcy silni jak stal", "Pałacyk Michla", zostały przekazane we wtorek do Archiwum Akt Nowych w Warszawie.

Mimo codziennie wysyłanych w świat raportów i wezwań o pomoc, do końca walka Powstańców Warszawskich potoczyła się w osamotnieniu. Oprócz zrzutów jedyną zewnętrzną siłą, która podjęła działania u boku powstańczych oddziałów, były jednostki 1 Armii Wojska Polskiego. Choć rzadko się o tym mówi, ceną za tę operację były straty znacznie przerastające liczbę poległych pod Monte Cassino.

„Polakom należy pozostawić tylko takie możliwości kształcenia, które ukażą im beznadziejność ich położenia narodowego” – napisano w rozporządzeniu Hansa Franka, generalnego gubernatora obszarów okupowanych przez Niemców, wydanym 31 października 1939 r.

Pomimo niewyobrażalnego terroru oraz kary śmierci grożącej za posiadanie broni, po czterech latach niemieckiej okupacji w Polsce rozpoczęto tajne wytwarzanie pistoletów maszynowych. Produkcja miała charakter seryjny

Powstanie warszawskie, które było - poza Holokaustem - największa niemiecką zbrodnią popełnioną na ludności cywilnej podczas II wojny światowej, jest wciąż słabo obecne w niemieckiej pamięci historycznej - powiedział w rozmowie z PAP historyk prof. Bogdan Musiał.

W drugiej połowie lipca 1944 r. warszawiacy z radością obserwowali uciekających Niemców. Wyjeżdżali cywile: urzędnicy z rodzinami, rodziny oficerów, folksdojcze. Pakowali do przeładowanych wagonów dobytek, najczęściej zagrabiony. Jeszcze większą satysfakcję sprawiał widok niemieckich żołnierzy zmęczonych, brudnych, obdartych. Często rannych wieziono na wozach drabiniastych ciągnionych przez wychudzone szkapy. Nic nie zostało z tego zwycięskiego wojska w nienagannie odprasowanych mundurach i wyglancowanych butach, wkraczającego w październiku 1939 r. do Warszawy. Wierzono, że zbliża się dzień wyrównania rachunków. Zapłaty za uliczne egzekucje, Palmiry, getto, obozy koncentracyjne. Za śmierć, upokorzenie, wylane łzy, głód. Warszawa czekała i przygotowywała się do walki

Ciekawostką jest fakt, że piosenka „Warszawskie Dzieci” powstała jeszcze przed wybuchem Powstania Warszawskiego. Już wczesnym latem 1944 roku padł pomysł nagrania utworu, który dodawałby siły walczącej stolicy – powiedział PAP Adrian Sobieszczański, historyk i varsavianista.

Trzeba było znać jak własną kieszeń każdy zaułek, wnękę, każdą piwnicę, przekop, barykadę. Trzeba było wiedzieć gdzie kryją się „gołębiarze” żeby donieść meldunek, rozkaz, paczkę. Dzieci radziły sobie z tym najlepiej. Wiele z nich swoją służbę w Powstaniu przypłaciło życiem