Choć powszechnie uważa się, że pierścionek zaręczynowy jest własnością kobiety, prawo przewiduje sytuacje, w których mężczyzna ma prawo żądać jego zwrotu. Głośny proces Emila Haidara przeciwko Dodzie pokazał, że walka o biżuterię może przenieść się na salę sądową. Dowiedz się, w jakich okolicznościach prawo nakazuje zwrot podarunku i jakie formalności są niezbędne, by skutecznie dochodzić roszczeń.
Najważniejsze informacje o zwrocie pierścionka zaręczynowego w skrócie
- Pierścionek to darowizna – domyślnie zostaje u kobiety.
- Zwrotu pierścionka zaręczynowego można żądać przy "rażącej niewdzięczności".
- Istnieje rzadka interpretacja umowy co do małżeństwa zawartego w przyszłości, która zmusza do zwrotu pierścionka zaręczynowego.
Pierścionek to nie tylko symbol. Oto co dzieje się z nim po zerwaniu w świetle prawa
Zerwane zaręczyny to nie tylko trudne przeżycie pod względem emocjonalnym i koniec relacji, ale często również początek sporów o rozliczenia majątkowe między byłymi narzeczonymi. W centrum sporu staje pierścionek zaręczynowy. Czy niedoszła panna młoda ma obowiązek go zwrócić byłemu narzeczonemu? Odpowiedź znajduje się w Kodeksie cywilnym, ale w praktyce wszystko zależy od szczegółów – zwłaszcza od zachowania partnerów.
Pierścionek zaręczynowy jako darowizna – co to oznacza w praktyce?
Co do zasady wręczenie pierścionka zaręczynowego partnerce postrzegane jest jako umowa darowizny (art. 888 § 1 Kodeksu cywilnego). Choć kojarzy się z romantycznym gestem, z prawnego punktu widzenia oznacza nieodpłatne przekazanie części majątku darczyńcy, czyli przysporzenie majątkowe na rzecz obdarowanego.
Co warto wiedzieć o umowie darowizny?
- Jest dwustronna: Wymaga zgody obu stron (przyjęcie pierścionka to zgoda).
- Jest bezpłatna: Narzeczona nie musi nic dawać w zamian w momencie otrzymania prezentu.
- Przenosi własność: Z chwilą wręczenia, pierścionek staje się własnością kobiety.
Zwrot pierścionka zaręczynowego po zerwaniu – kiedy jest obowiązkowy?
Zasada jest prosta: darowiznę można odwołać tylko w wyjątkowych sytuacjach, co wynika wprost z przepisów. Kluczową przesłanką jest tzw. rażąca niewdzięczność obdarowanego. Co to oznacza dla byłych narzeczonych?
- Co do zasady wręczenie przyszłej żonie pierścionka zaręczynowego stanowi darowiznę, która może być odwołana w przypadku rażącej niewdzięczności obdarowanej. Zależy więc, z jakiego powodu doszło do zerwania zaręczyn - jeśli nie ma podstaw do uznania, by narzeczona dopuściła się rażącej niewdzięczności, nie ma wówczas podstaw do domagania się zwrotu pierścionka – mówi Julia Jurczuk-Macek, adwokat prowadząca własną kancelarię.
Ważne
Warto podkreślić: nie każda kłótnia czy rozstanie stanowi rażącą niewdzięczność. Muszą to być działania wyjątkowo poważne i krzywdzące, które uzasadniają odwołanie darowizny.
Przykłady rażącej niewdzięczności narzeczonej:
- Zdrady i oszustwa – działanie narzeczonej, które w oczywisty sposób narusza zaufanie i wierność w związku.
- Agresja fizyczna lub psychiczna – zachowania szkodzące byłemu partnerowi w sposób rażący i sprzeczny z normami moralnymi i prawnymi.
- Całkowite porzucenie opieki nad partnerem w chorobie – brak wsparcia w sytuacjach wymagających odpowiedzialności i troski.
- Inne działania lub zaniechania wysoce krzywdzące – takie, które obiektywnie naruszają normy moralne lub prawne i wykraczają poza zwykłe konflikty czy różnice charakterów.
Wyjątek od reguły: Głośny przypadek Dody i "umowa o małżeństwo"
Choć dominująca linia orzecznicza traktuje wręczenie pierścionka zaręczynowego jako darowiznę, istnieje też alternatywna interpretacja. Zyskała ona szeroki rozgłos w sprawach znanych osób, m.in. Doroty Rabczewskiej, szerzej znanej jako Doda.
- Sąd uznał wówczas, że między narzeczonymi (Dodą i Emilem Haidarem - przyp. red.) doszło do zawarcia umowy co do małżeństwa zawartego w przyszłości, a wręczenie pierścionka stanowiło element realizacji tej umowy. Wobec jednak tego, że do umowy nie doszło, czyli nie zawarto małżeństwa, sąd uznał, że pierścionek należy zwrócić. Jest to jednak odosobnione stanowisko – mówi adwokat.
W takim ujęciu sąd może uznać pierścionek za element umowy o przyszłe zawarcie małżeństwa. Jakie konsekwencje może to mieć dla narzeczonych? W takim przypadku, jeśli do ślubu nie dochodzi, cel "umowy" upada. Wtedy pierścionek zaręczynowy traktuje się jako korzyść uzyskaną bezpodstawnie, którą należy zwrócić. Jest to jednak stanowisko rzadsze i trudniejsze do obrony w standardowych sporach.
Formalne odwołanie darowizny: co zrobić, żeby odzyskać pierścionek zaręczynowy?
Narzeczony, który uważa, że przysługuje mu prawo do zwrotu pierścionka zaręczynowego z powodu rażącej niewdzięczności byłej partnerki, nie może ograniczyć się do rozmowy czy wiadomości SMS lub mailowej – potrzebne są formalne działania. W praktyce oznacza to, że musi spełnić wymogi zawarte w treści art. 900 Kodeksu cywilnego:
- Forma pisemna: oświadczenie musi zostać złożone na piśmie.
- Uzasadnienie: W treści odwołania darowizny należy wskazać konkretną przyczynę, czyli powód niewdzięczności.
- Skuteczne doręczenie: Dokument musi trafić do rąk byłej partnerki w sposób umożliwiający jej zapoznanie się z treścią.
Od tego momentu obdarowana osoba jest traktowana jako „bezpodstawnie wzbogacona”. Oznacza to obowiązek zwrotu przedmiotu.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu