Prezydent Karol Nawrocki w środę podpisał ustawę, w której parlament wyraził zgodę na ratyfikację zmian w Rzymskim Statucie Międzynarodowego Trybunału Karnego. Nowelizacja rozszerza kompetencje Trybunału w zakresie rozpatrywania spraw dotyczących działań wojennych prowadzonych przez państwa.
O decyzji prezydenta poinformował jego rzecznik Rafał Leśkiewicz na platformie X.
Ratyfikacja umów międzynarodowych jest jedną z kompetencji prezydenta. Zgodnie z konstytucją, uprzedniej zgody wyrażonej w ustawie wymagają m.in. te umowy, które dotyczą praw i obowiązków obywateli określonych w Konstytucji RP.
Taką zgodę Sejm wyraził właśnie w ustawie przyjętej 13 marca; 8 kwietnia ustawę przyjął również Senat. Po wejściu podpisanej ustawy w życie (czyli - zgodnie z jej zapisami - po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia), prezydent może ratyfikować umowę.
Zakres zmian w Statucie Międzynarodowego Trybunału Karnego
Ustawa dotyczy łącznie trzech rezolucji Zgromadzenia Państw-Stron Statutu MTK, przyjętych w 2015, 2017 oraz 2019 roku i zaproponowanych odpowiednio przez Norwegię, Belgię i Szwajcarię.
W efekcie przyjęcia poprawki norweskiej, ze Statutu usunięto przepis, zgodnie z którym państwo przystępujące mogło złożyć oświadczenie, w celu bycia wykluczonym z jurysdykcji MTK w zakresie zbrodni wojennych popełnionych na terytorium tego państwa, lub przez jego obywateli, na okres 7 lat.
Przepis Statutu - jak wskazano w uzasadnieniu - miał charakter przejściowy i „historycznie stanowił taktyczne ustępstwo negocjacyjne wobec niektórych państw”. Ponadto, z wyjątkiem deklaracji ukraińskiej złożonej w 2024 roku - jak czytamy - od 2002 roku nie złożono żadnej deklaracji na podstawie tego przepisu. Tym samym, w ocenie projektodawcy, „nie ma żadnych rzetelnych przesłanek, aby sądzić, iż przepis przyczynił się do uniwersalizacji Statutu przez zachęcenie innych państw do jego ratyfikacji”.
Rozszerzenie katalogu zakazanych działań wojennych
Rezolucja z grudnia 2017 r. - proponowana przez Belgię - wprowadza trzy dodatkowe pozycje do katalogu zakazanych środków prowadzenia działań wojennych - zarówno tych o charakterze międzynarodowym, jaki i tych, które takiego charakteru nie mają. W efekcie poszerzony został zakres jurysdykcji Trybunału.
Pierwsza pozycja dotyczy stosowania broni, która zawiera mikrobiologiczne, czy inne biologiczne czynniki lub toksyny - bez względu na ich pochodzenie oraz metodę produkcji. Druga wprowadza zakaz dotyczący stosowania broni, których zasadnicze działanie polega na rażeniu odłamkami niemożliwymi do wykrycia w ciele ludzkim za pomocą promieni Roentgena. Trzecia zakazuje stosowania broni laserowej, specjalnie przeznaczonej do tego, że jej wyłączną funkcją bojową lub jedną z funkcji bojowych jest spowodowanie trwałej ślepoty nieuzbrojonego oka lub oka z urządzeniem korygującym wzroku.
Rozszerzenie w tym zakresie uprawnień Trybunału do rozstrzygania jest, zdaniem MSZ, pożądane przede wszystkim ze względów humanitarnych i ma szansę przyczynić się do znacznego polepszenia losu ofiar konfliktów zbrojnych niezależnie od ich charakteru.
Zmiany w definicji zbrodni wojennych i ich znaczenie dla Polski
Rezolucja z 2019 roku - zaproponowana przez Szwajcarię - rozszerzyła - definicję zbrodni wojennych popełnionych podczas konfliktów zbrojnych niemających charakteru międzynarodowego. Wprowadziła także nową pozycję do katalogu zakazanych sposobów prowadzenia działań wojennych - mianowicie: zamierzone wykorzystywanie głodzenia osób cywilnych jako metody prowadzenia działań wojennych przez pozbawianie tych osób środków niezbędnych do życia, w tym przez umyślne pozbawienie ich racji żywnościowych.
MSZ podkreśliło, że w świetle celów MTK oraz potrzeby zapewnienia efektywnego przestrzegania międzynarodowego prawa humanitarnego „pożądane jest, aby zakres jurysdykcji Trybunału odpowiadał jak najszerszemu zakresowi czynów zabronionych przez prawo międzynarodowe, tym samym zapewniając większą ochronę prawną ludności – w tym ludności RP - w przypadku dokonania przeciwko niej zbrodni wojennych”.
„Ratyfikowanie poprawek belgijskich i poprawki szwajcarskiej potwierdzi wkład Rzeczypospolitej Polskiej w działania służące zwalczaniu najpoważniejszych zbrodni międzynarodowych, a zarazem stanowić będzie jasny sygnał, iż dla Polski stosowanie tego typu środków i sposobów prowadzenia działań wojennych nigdy nie było, a w przyszłości nie będzie, dopuszczalne również podczas ewentualnych konfliktów ograniczających się do jej terytorium” - czytamy w uzasadnieniu polskiego MSZ do ustawy.
Jak dodano „ratyfikacja poprawek belgijskich i poprawki szwajcarskiej oznaczać będzie zgodę Rzeczypospolitej Polskiej na rozszerzenie komplementarnej jurysdykcji Trybunału na przestępstwa nimi objęte (...), w tym odnośnie do przestępstw popełnionych na terytorium RP lub przez jej obywateli”. (PAP)
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu