Odpis na ZFŚS w 2026 r.: jaką kwotę przyjąć jako podstawę i w jakim terminie skorygować plan finansowy

Zgodnie z obwieszczeniem prezesa GUS z 19 lutego 2026 r. przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej, pomniejszone o potrącone od ubezpieczonych składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe oraz chorobowe, w 2025 r. wyniosło 7770,04 zł, a w drugim półroczu 2025 r. – 7848,60 zł. Ponieważ przeciętne wynagrodzenie z drugiego półrocza 2025 r. było wyższe, to stanowi ono podstawę naliczania odpisu na ZFŚS.

Jakie wysokości odpisów na ZFŚS w 2026 r.

Wysokość podstawowych odpisów na ZFŚS w 2026 r. wynosi więc:

• na jednego zatrudnionego w normalnych warunkach – 37,5 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, czyli 2943,23 zł;
• na jednego zatrudnionego wykonującego pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach pomostowych – 50 proc. podstawy naliczania, czyli 3924,30 zł;
• na jednego pracownika młodocianego:

– w pierwszym roku nauki – 5 proc. podstawy naliczania, czyli 392,43 zł,

– w drugim roku nauki – 6 proc. podstawy naliczania, czyli 470,92 zł,

– w trzecim roku nauki – 7 proc. podstawy naliczania, czyli 549,40 zł.

Ponadto zgodnie z art. 5 ust. 4 ustawy o ZFŚS wysokość odpisu podstawowego może być zwiększona o 6,25 proc. przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego na każdą zatrudnioną osobę, w stosunku do której orzeczono znaczny lub umiarkowany stopień niepełnosprawności. Może być więc zwiększona o 490,54 zł.

Natomiast pracodawcy sprawujący opiekę socjalną nad emerytami i rencistami, w tym także ze zlikwidowanych zakładów pracy, mogą zwiększyć fundusz o 6,25 proc. przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego – o 490,54 zł na każdego emeryta i rencistę uprawnionego do tej opieki.

Jeśli pracodawcy utworzyli zakładowy żłobek lub klub dziecięcy, mogą zwiększyć fundusz na każdą zatrudnioną osobę o 7,5 proc. (o 588,65 zł), pod warunkiem przeznaczenia całości tego zwiększenia na prowadzenie żłobka lub klubu dziecięcego.

Ponowna weryfikacja planu finansowego jednostki

Jednostki sektora finansów publicznych sporządzają plany finansowe jeszcze przed ogłoszeniem przez prezesa GUS ostatecznej kwoty przeciętnego wynagrodzenia stanowiącej podstawę naliczania odpisu na ZFŚS. W praktyce oznacza to konieczność ponownej weryfikacji zaplanowanych odpisów oraz ich przeliczenia po publikacji obwieszczenia.

Wydatki na ZFŚS mają charakter obligatoryjny. Przekazanie środków w wysokości wyższej niż należna, bez wcześniejszej korekty planu finansowego, może zostać uznane za naruszenie dyscypliny finansów publicznych.

Do kiedy konieczna aktualizacja planu finansowego

Korektę planowanej kwoty odpisów na ZFŚS należy zrobić niezwłocznie po ogłoszeniu kwoty bazowej przez prezesa GUS, nie później jednak niż do 31 maja 2026 r., tj. przed przekazaniem co najmniej 75 proc. należnego odpisu podstawowego na rachunek funduszu.

Należy przy tym wyraźnie rozróżnić dwa rodzaje korekt. Korekta dokonywana na koniec roku odnosi się wyłącznie do zmiany przeciętnej liczby zatrudnionych i wynika z par. 1 rozporządzenia z 9 marca 2009 r. Nie obejmuje ona zmiany podstawy naliczania ogłoszonej przez prezesa GUS. Z tego względu aktualizacji planu finansowego nie można odłożyć do końca roku – powinna ona nastąpić najpóźniej przed przekazaniem pierwszej transzy odpisu.

Kwota bazowa dla nauczycieli w 2026 r.

Zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy budżetowej na 2026 r., w związku z art. 30 ust. 3 Karty nauczyciela kwota bazowa dla nauczycieli w 2026 r. wynosi 5597,86 zł. A odpis na ZFŚS dla nauczyciela zatrudnionego w pełnym wymiarze czasu pracy wynosi 110 proc. kwoty bazowej, tj. 6157,65 zł.

Dla nauczycieli będących emerytami lub rencistami oraz nauczycieli pobierających nauczycielskie świadczenie kompensacyjne dokonuje się odpisu na ZFŚS w wysokości ustalonej jako iloczyn planowanej, przeciętnej w danym roku kalendarzowym liczby nauczycieli będących emerytami lub rencistami oraz nauczycieli pobierających nauczycielskie świadczenie kompensacyjne, skorygowanej w końcu danego roku kalendarzowego do faktycznej, przeciętnej liczby tych nauczycieli i 42 proc. kwoty bazowej, o której mowa w art. 30 ust. 3 Karty nauczyciela, obowiązującej w dniu 1 stycznia danego roku. W 2026 r. jest to kwota 2351,10 zł (42 proc. kwoty bazowej). ©℗

ZFŚS 2026 – obowiązki jednostek przy naliczaniu odpisu i korekcie planu finansowego

Jednostki budżetowe i samorządowe zakłady budżetowe:

• muszą zabezpieczyć środki w planie finansowym,
• są zobowiązane przekazać do 31 maja 2026 r. co najmniej 75 proc. należnego odpisu podstawowego,
• nie mogą dokonać wydatku ponad plan i dlatego konieczna jest jego wcześniejsza korekta.

Po publikacji przez Prezesa GUS kwoty przeciętnego wynagrodzenia jednostka musi:

• ponownie obliczyć wysokość odpisu na ZFŚS według obowiązującej podstawy 7848,60 zł,
• porównać wynik z kwotą ujętą w planie finansowym,
• jeśli występują różnice między wymienionymi kwotami, zmienić plan finansowy jednostki (par. 444),
• zaktualizować zaangażowanie wydatków budżetowych roku bieżącego (konto pozabilansowe „998”).