rozwiń ›

Rok 2026 przyniósł jedną z najważniejszych zmian w prawie pracy ostatnich lat. Nowe przepisy rozszerzają definicję stażu pracy, umożliwiając wliczenie okresów, które dotychczas nie wpływały na uprawnienia pracownicze – m.in. pracy na podstawie umów zlecenia czy prowadzenia działalności gospodarczej. Reforma oznacza realne korzyści dla milionów pracowników, ale jednocześnie wprowadza ścisłe ramy czasowe. Na dopełnienie formalności przewidziano 24 miesiące.

Dwa terminy wejścia w życie nowych przepisów – styczeń i maj 2026

Ustawodawca zdecydował się na etapowe wdrażanie nowych zasad, aby umożliwić pracodawcom i działom kadrowym dostosowanie systemów rozliczeniowych.

  • Sektor publiczny – od 1 stycznia 2026 r.

Pracownicy jednostek sfery budżetowej jako pierwsi korzystają z nowych regulacji. Od początku 2026 r. do ich stażu pracy mogą być wliczane dodatkowe okresy aktywności zawodowej, dotychczas pomijane przy ustalaniu uprawnień pracowniczych.

  • Sektor prywatny – od 1 maja 2026 r.

W przypadku przedsiębiorstw prywatnych nowe zasady będą obowiązywały od 1 maja 2026 r. Od tej daty rozszerzona definicja stażu pracy zaczyna wpływać m.in. na:

  • wymiar urlopu wypoczynkowego,
  • dodatki stażowe (jeśli przewiduje je regulamin),
  • nagrody jubileuszowe,
  • inne świadczenia zależne od długości zatrudnienia.

Sektor prywatny od 1 maja 2026 – 24 miesiące na dostarczenie dokumentów

Kluczowym elementem reformy jest wprowadzenie 24-miesięcznego terminu na udokumentowanie dodatkowych okresów zatrudnienia lub działalności. Dla pracowników sektora prywatnego oznacza to, że od 1 maja 2026 r. rozpoczyna się dwuletni okres na dostarczenie pracodawcy odpowiednich dokumentów potwierdzających wcześniejsze okresy ubezpieczenia lub wykonywania pracy.

Co istotne, jeśli dokumenty zostaną złożone w ciągu 24 miesięcy, uprawnienia zostaną przeliczone z mocą wsteczną (od 1 maja 2026 r.). Z kolei, w przypadku przekroczenia terminu, staż zostanie uznany, ale wyższe świadczenia będą przysługiwać dopiero od dnia złożenia dokumentów – bez wyrównania za wcześniejszy okres.

Dla sektora publicznego analogiczny termin upływa 1 stycznia 2028 r., a dla sektora prywatnego – 1 maja 2028 r.

Staż pracy 2026: zaświadczenie z ZUS – jak je uzyskać i kiedy jest konieczne

W związku z nowymi zasadami naliczania stażu pracy w 2026 r., wielu pracowników musi potwierdzić okresy aktywności zawodowej, które dotychczas nie były uwzględniane. Podstawowym dokumentem umożliwiającym ich zaliczenie jest zaświadczenie z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych potwierdzające przebieg ubezpieczenia.

Dokument ten stanowi formalną podstawę do ponownego ustalenia stażu pracy przez pracodawcę. Uzyskanie zaświadczenia odbywa się wyłącznie w formie elektronicznej – za pośrednictwem konta na platformie eZUS. Wniosek USP dostępny jest tylko online; nie ma możliwości złożenia go w wersji papierowej.

Staż pracy 2026: co zrobić po otrzymaniu dokumentu z ZUS?

Po wygenerowaniu zaświadczenia należy przekazać je aktualnemu pracodawcy. To pracodawca, na podstawie dostarczonych dokumentów, dokonuje przeliczenia stażu pracy oraz aktualizuje wynikające z niego uprawnienia – takie jak wymiar urlopu wypoczynkowego, dodatki stażowe czy nagrody jubileuszowe (jeżeli obowiązują w danym zakładzie pracy).

Bez przedstawienia stosownych dokumentów pracodawca nie ma podstaw prawnych do samodzielnego doliczenia nowych okresów.

Staż pracy: okresy sprzed 1 stycznia 1999 r. – konieczny odrębny wniosek

W przypadku okresów ubezpieczenia przypadających przed 1 stycznia 1999 r. obowiązuje inna procedura. Dane z tego czasu nie są zapisane na indywidualnym koncie ubezpieczonego w systemie ZUS, dlatego nie można ich wskazać we wniosku USP. W takiej sytuacji należy złożyć formularz US-7.

Jeżeli ubezpieczenie rozpoczęło się przed 1999 r. i było kontynuowane po tej dacie, konieczne będzie złożenie dwóch odrębnych wniosków:

US-7 – za okres sprzed 1 stycznia 1999 r.,

USP – za okres od 1 stycznia 1999 r.

Dopiero komplet dokumentów umożliwi pełne odtworzenie historii ubezpieczenia.

Brak zaświadczenia z ZUS – jakie dokumenty zastąpią USP w 2026 r.?

Nie w każdej sytuacji możliwe jest uzyskanie formalnego zaświadczenia z ZUS. Brak dokumentu USP nie oznacza jednak automatycznie utraty prawa do uwzględnienia danego okresu w stażu pracy. Przepisy dopuszczają możliwość potwierdzenia wcześniejszej aktywności zawodowej innymi wiarygodnymi dowodami, o ile pozwalają one jednoznacznie ustalić czas oraz charakter wykonywanej pracy. W praktyce pomocne mogą być w szczególności:

  • umowy zlecenia lub umowy agencyjne,
  • zaświadczenia wystawione przez zleceniodawcę,
  • rachunki dokumentujące wykonanie usług,
  • potwierdzenia wypłaty wynagrodzenia,
  • korespondencja związana z realizacją umowy.

Kluczowe jest, aby przedstawione dokumenty tworzyły spójny materiał dowodowy, który pozwoli pracodawcy zweryfikować okres wykonywania pracy.

Kto decyduje o zaliczeniu okresów do stażu pracy w 2026 r.?

Ostateczna ocena należy do pracodawcy. To on analizuje przekazane dokumenty i podejmuje decyzję, czy przedstawione dowody są wystarczające do uwzględnienia danego okresu w stażu pracy. Od tej decyzji zależą konkretne uprawnienia pracownicze, m.in.: wymiar urlopu wypoczynkowego, prawo do dodatku stażowego, nagrody jubileuszowe, inne świadczenia uzależnione od długości zatrudnienia.

Pismo wyjaśniające – dlaczego warto je dołączyć?

Jeżeli pracownik przedstawia dokumenty inne niż zaświadczenie z ZUS, warto dołączyć krótkie pismo wyjaśniające. Powinno ono wskazywać, jakie dokumenty zostały złożone, określać, jakich okresów dotyczą, wyjaśniać, na jakiej podstawie pracownik wnosi o ich zaliczenie do stażu pracy.

Takie uporządkowanie informacji ułatwia pracodawcy analizę materiału dowodowego i przyspiesza procedurę przeliczenia stażu.