przedawnienie w prawie karnym

Przedawnienie w prawie karnym oznacza zaniechanie karania przestępcy przez państwo na skutek upływu wskazanego w przepisach prawa karnego okresu, przy czym nie oznacza to, że przedawnienie nie znosi przestępności czynu, lecz tylko jego karalność. Kodeks karny reguluje przypadki przedawnienia ścigania, przedawnienia wyrokowania oraz przedawnienia wykonania kary i środka karnego.
Przedawnienie ścigania oznacza, że po upływie określonego czasu od chwili popełnienia przestępstwa karalność czynu ustaje i nie jest możliwe prowadzenie postępowania karnego.

Karalność przestępstwa ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynęło lat:

* 30 – gdy czyn stanowi zbrodnię zabójstwa,

* 20 – gdy czyn stanowi inną zbrodnię,

* 15 – gdy czyn stanowi występek zagrożony karą pozbawienia wolności przekraczającą 5 lat,

* 10 – gdy czyn stanowi występek zagrożony karą pozbawienia wolności przekraczającą 3 lata,

* 5 – gdy chodzi o pozostałe występki.

Karalność przestępstwa ściganego z oskarżenia prywatnego (np. pomówienia czy znieważenia) ustaje z upływem roku od czasu, gdy pokrzywdzony dowiedział się o osobie sprawcy przestępstwa, nie później jednak niż z upływem 3 lat od czasu jego popełnienia.
Przedawnienie wyrokowania

Jeżeli w okresach wcześniej wymienionych wszczęto postępowanie przeciwko osobie, okresy przedawnienia przedłużają się o 10 lat (gdy czyn stanowi zbrodnię lub występek zagrożony karą pozbawienia wolności przekraczającą 5 lat) lub o 5 lat (w pozostałych przypadkach). Kodeks karny wprowadza nadto instytucję przedawnienia wykonania kar. Nie można wykonać kary, jeżeli od uprawomocnienia się wyroku skazującego upłynęło lat:

* 30 – w razie skazania na karę pozbawienia wolności przekraczającą 5 lat albo karę surowszą,

* 15 – w razie skazania na karę pozbawienia wolności nieprzekraczającą 5 lat,

* 10 – w razie skazania na inną karę.

Podstawa prawna
Art. 101–105 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz.U. nr 88, poz. 553 z późn. zm.).