Jest to instytucja prawa polegająca na objęciu jednym postępowaniem kilku połączonych roszczeń procesowych. Takie rozwiązanie ma na celu ułatwienie zarówno rozstrzygania spraw, jak i dochodzenia roszczeń oraz obrony swoich praw przez strony postępowania. Skumulowanie roszczeń stanowi w istocie połączenie kilku procesów w jednym. Możliwość wytoczenia w jednym powództwie kilku roszczeń, po spełnieniu pozostałych warunków, nie jest uzależniona od żadnych związków prawnych lub faktycznych między tymi roszczeniami.

PRZYKŁAD
Były pracownik wystąpił z pozwem przeciwko byłemu pracodawcy do sądu okręgowego o uznanie wypowiedzenia umowy o pracę za bezskuteczne, tym samym przywrócenie do pracy oraz zasądzenie wynagrodzenia za pracę łącznie w kwocie 85 469 zł, na które składało się wynagrodzenie za pracę z tytułu pełnionych funkcji członka zarządu w wysokości 45 000 zł oraz z tytułu ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy w wysokości 40 469 zł. Sąd okręgowy z uwagi na niemajątkowy charakter roszczenia wyłączył do odrębnego postępowania roszczenie o uznanie wypowiedzenia umowy o pracę za bezskuteczne i przekazał sprawę sądowi rejonowemu – sądowi pracy. Natomiast w zakresie wynagrodzenia za pracę, z uwagi na wysokość roszczenia, tj. 85 469 zł, uznał się za właściwy do jej rozpoznania. Powód nie musi występować odrębnie z roszczeniem o wypłatę wynagrodzenia za pracę członka zarządu oraz ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy. W przypadku kumulacji wartość przedmiotu sporu przekroczy 75 000 zł – z tego powodu sądem właściwym do rozpoznania sprawy w zakresie wynagrodzenia za pracę jest sąd okręgowy.

Kumulacja z zakresu prawa pracy

Istotnym rozwiązaniem dla uproszczenia postępowania jest możliwość kumulacji roszczeń z zakresu prawa pracy w postępowaniu uproszczonym. Zatem wierzyciel-pracownik nie musi występować z odrębnym powództwem dotyczącym zapłaty, np. wynagrodzenia za pracę za każdy miesiąc odrębnie, a może w jednym pozwie w tym postępowaniu wystąpić o zapłatę łącznie zaległego wynagrodzenia za pracę.

Kumulacja więcej niż jednego roszczenia w powództwie jest możliwa, w sytuacji gdy:

  • w stosunku do skumulowanych roszczeń została zachowana właściwość rzeczowa sądu,
  • w stosunku do wszystkich roszczeń objętych powództwem właściwy musi być ten sam tryb i rodzaj postępowania.

Właściwość sądu

Przy kumulacji roszczeń jednego rodzaju o właściwości rzeczowej sądu decyduje ogólna wartość przedmiotu sporu. Jeżeli jednym pozwem zastały objęte roszczenia różnego rodzaju, sąd musi być właściwy dla każdego z połączonych roszczeń. Właściwy dla każdego z roszczeń objętych jednym pozwem będzie albo sąd rejonowy, albo sąd okręgowy. W takim przypadku o właściwości rzeczowej sądu nie decyduje więc ogólna wartość przedmiotu sporu. Roszczenie o przywrócenie do pracy jest zastrzeżone dla właściwości wyłącznej sądu rejonowego, i to bez względu na wartość przedmiotu sporu. W stosunku do skumulowanych roszczeń musi być zachowana właściwość rzeczowa sądu. Ma to znaczenie, jeżeli dla poszczególnych roszczeń właściwy byłby sąd rejonowy, natomiast z powodu łącznej wartości skumulowanych roszczeń właściwy będzie sąd okręgowy. W takim przypadku powództwo należy wytoczyć przed sądem okręgowym. Tak jak w przykładzie obok, gdyby pracownik dochodził oddzielnie obydwu roszczeń z tytułu niewypłaconych składników wynagrodzenia dla każdego z roszczeń, właściwy byłby sąd rejonowy z uwagi na wartość przedmiotu sporu nieprzekraczającą 75 000 zł. Natomiast kumulacja roszczeń w jednym pozwie spowodowała, że właśnie ze względu na wartość przedmiotu sporu, właściwy do rozpoznania jest sąd okręgowy. Z punktu widzenia kontrahenta, istotne jest rozstrzygnięcie, czy warunkiem kumulacji roszczeń jest zachowanie właściwości miejscowej sądu. Należy przyjąć, że sąd musi być właściwy dla każdego z poszczególnych roszczeń. W poniższym przykładzie kumulacja roszczeń jest niedopuszczalna. Z powództwem o odszkodowanie przeciwko władzom spółki należy wystąpić do sądu w Warszawie, który jest wyłącznie właściwy dla tego roszczenia. Natomiast z roszczeniem o ustalenie stosunku pracy powód może wystąpić do sądu pracy w Rzeszowie, ponieważ w jego okręgu była wykonywana praca, albo do sądu pracy w Warszawie, w okręgu którego znajduje się siedziba zakładu pracy. Natomiast jeżeli sąd, do którego wpłynął pozew z kilkoma roszczeniami, jest niewłaściwy do rozpoznania któregokolwiek z roszczeń, powinien przekazać je sądowi (sądom) właściwemu.

WARTO ZAPAMIĘTAĆ
W przypadku niedopuszczalnego połączenia w jednym pozwie kilku roszczeń sąd powinien rozdzielić i rozpoznać je jako oddzielne.

Łączenie postępowań

Sąd może połączyć kilka toczących się przed nim postępowań, w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia, jeżeli są ze sobą związane, nawet gdy nie mogły być objęte jednym pozwem.

W niektórych sprawach sąd powinien połączyć toczące się oddzielnie postępowania zamiast je zawieszać, np. jeżeli w toku sprawy o odebranie dziecka okaże się, że jednocześnie toczy się postępowanie w przedmiocie władzy rodzicielskiej nad dzieckiem. Niedopuszczalne jest łączenie spraw, które toczą się w różnych sądach, nawet jeżeli mogłyby być objęte jednym pozwem.

PRZYKŁAD
Osoba zatrudniona na umowę zlecenia, która w ramach umowy cywilnej wykonywała obowiązki przedstawiciela handlowego, wytoczyła powództwo o odszkodowanie przeciwko władzom spółki akcyjnej. Równocześnie w tym samym pozwie zażądała ustalenia istnienia stosunku pracy. Siedziba spółki mieści się w Warszawie, natomiast pracę przedstawiciela handlowego powód wykonywał na terenie województwa podkarpackiego. Z pozwem wystąpił do sądu pracy w Rzeszowie.

Edyta Pisarczyk

Podstawa prawna

  • - Art. 17, 191, 219 i 461 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).
  • - Art. 298 i 489 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz.U. nr 94, poz. 1037 z późn. zm.).