Rachunkowość 2026: MSSF i kierunki zmian w krajowych standardach

▶ Co się zmieniło

W lipcu 2025 r. Komisja Europejska przyjęła rozporządzenie aktualizujące wybrane Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej oraz Międzynarodowe Standardy Rachunkowości. Zmiany mają charakter doprecyzowujący i wynikają z cyklicznego przeglądu standardów prowadzonego przez International Accounting Standards Board (IASB).

▶ Zakres regulacji

Rozporządzenie obejmuje zmiany w następujących standardach:

• MSSF 1 „Zastosowanie MSSF po raz pierwszy”,
• MSSF 7 „Instrumenty finansowe: ujawnianie informacji”,
• MSSF 9 „Instrumenty finansowe”,
• MSSF 10 „Skonsolidowane sprawozdania finansowe”,
• MSR 7 „Sprawozdanie z przepływów pieniężnych”.

▶ Cel nowelizacji

Nowele nie wprowadzają nowych zasad ujmowania ani wyceny. Ich celem jest:

• doprecyzowanie istniejących wymogów,
• usunięcie niejasności interpretacyjnych identyfikowanych w praktyce,
• poprawa spójności i przejrzystości prezentowanych oraz ujawnianych informacji.

Zmiany wynikają z tzw. corocznych poprawek do MSSF (annual improvements) i mają charakter porządkujący. Należy je odróżniać od systemowych zmian wprowadzanych przez MSSF 18, które dotyczą struktury sprawozdań finansowych.

▶ Od kiedy obowiązuje

Zmienione przepisy stosuje się do lat obrotowych rozpoczynających się 1 stycznia 2026 r. lub później. Rozporządzenie wymienione w podstawie prawnej weszło w życie 30 lipca 2025 r., po upływie 20 dni od publikacji w Dzienniku Urzędowym UE.

▶ Znaczenie dla praktyki

Jednostki sporządzające sprawozdania finansowe zgodnie z MSSF powinny zweryfikować:

• zgodność prezentacji i ujawnień z doprecyzowanymi wymogami,
• aktualność stosowanych rozwiązań w zakresie instrumentów finansowych i przepływów pieniężnych,
• spójność informacji liczbowych i opisowych w sprawozdaniu finansowym.

Dodatkowe zmiany w MSSF 9 i MSSF 7 – umowy energetyczne

▶ Co się zmieniło

Pod koniec czerwca 2025 r. Komisja Europejska przyjęła odrębne rozporządzenie wprowadzające dodatkowe zmiany do MSSF 9 i MSSF 7. Nowelizacja koncentruje się na specyficznych transakcjach związanych z energią i ich prezentacji w sprawozdaniu finansowym.

▶ Zakres regulacji

Zmiany dotyczą wyłącznie:

• MSSF 9 „Instrumenty finansowe”,
• MSSF 7 „Instrumenty finansowe: ujawnianie informacji”.

▶ Cel nowelizacji

Nowelizacja obejmuje w szczególności:

• możliwość stosowania rachunkowości zabezpieczeń do określonych umów energetycznych zawieranych na potrzeby własne jednostki,
• rozszerzenie zakresu ujawnień dotyczących wpływu tych transakcji na wynik finansowy oraz prognozowane przepływy pieniężne.

Celem zmian jest lepsze odzwierciedlenie ekonomicznego charakteru transakcji energetycznych w sprawozdaniach finansowych.

▶ Od kiedy obowiązuje

Zmienione przepisy mają zastosowanie do lat obrotowych rozpoczynających się 1 stycznia 2026 r. lub później. Rozporządzenie weszło w życie 21 lipca 2025 r.

▶ Znaczenie dla praktyki

Zmiany mają istotne znaczenie dla jednostek:

• zawierających długoterminowe umowy na dostawy energii,
• stosujących lub rozważających stosowanie rachunkowości zabezpieczeń,
• zobowiązanych do rozbudowanych ujawnień dotyczących ryzyka finansowego i prognoz przepływów pieniężnych.

W praktyce mogą one wymagać aktualizacji not objaśniających oraz przyjętych rozwiązań w zakresie rachunkowości zabezpieczeń.

MSSF 18 – nowy standard prezentacji i ujawnień

▶ Co się zmieniło

MSSF 18 „Prezentacja i ujawnienia w sprawozdaniach finansowych” wprowadza nowe zasady prezentacji wyniku finansowego oraz ujawnień w sprawozdaniu finansowym. Standard zastępuje dotychczasowe regulacje dotyczące prezentacji i ma zwiększyć porównywalność oraz przejrzystość sprawozdań sporządzanych zgodnie z MSSF.

▶ Zakres regulacji

Nowy standard obejmuje trzy kluczowe obszary:

• klasyfikację przychodów i kosztów w rachunku zysku lub straty,
• zasady agregacji i dezagregacji informacji finansowych,
• ujawnienia dotyczące miar wykorzystywanych przez kierownictwo jednostki (management performance measures – MPM).

▶ Cel nowelizacji

MSSF 18 wprowadza obowiązkowy podział przychodów i kosztów na działalność operacyjną, inwestycyjną i finansową. Kategorie te nie są tożsame z rodzajami działalności stosowanymi w sprawozdaniu z przepływów pieniężnych sporządzanym zgodnie z MSR 7. Standard przewiduje również wyjątki dla jednostek, których główną działalnością jest inwestowanie w aktywa lub udzielanie finansowania klientom, co ma szczególne znaczenie dla banków.

W obszarze agregacji i dezagregacji MSSF 18 porządkuje rolę podstawowych sprawozdań finansowych i not objaśniających oraz wzmacnia znaczenie zasady istotności.

Nowym elementem jest obowiązek ujawniania wybranych miar wykorzystywanych przez kierownictwo do oceny wyników jednostki (MPM), wraz z ich uzgodnieniem do odpowiednich sum cząstkowych prezentowanych w sprawozdaniu finansowym.

▶ Od kiedy obowiązuje

MSSF 18 stosuje się do okresów sprawozdawczych rozpoczynających się 1 stycznia 2027 r. lub później. Emitenci papierów wartościowych będą zobowiązani do prezentacji danych porównawczych za 2026 r., w tym w sprawozdaniach śródrocznych za I kwartał 2027 r., co oznacza konieczność rozpoczęcia przygotowań już w 2026 r.

▶ Znaczenie dla praktyki

Wdrożenie MSSF 18 może wymagać zmian w układzie rachunku zysku lub straty, aktualizacji zasad prezentacji danych oraz rozszerzenia ujawnień w notach, w szczególności w zakresie MPM. Jednostki powinny odpowiednio wcześnie ocenić wpływ nowego standardu na procesy raportowe i systemy finansowe.

KSR nr 16 „Uproszczenia dopuszczone ustawą o rachunkowości”

▶ Co się zmieniło

Komitet Standardów Rachunkowości przyjął Krajowy Standard Rachunkowości nr 16 „Uproszczenia dopuszczone ustawą o rachunkowości”, który porządkuje zasady korzystania z uproszczeń przewidzianych w ustawie o rachunkowości oraz wyjaśnia, jak stosować zasadę istotności i progi istotności przy podejmowaniu decyzji rachunkowych.

▶ Zakres regulacji

KSR nr 16 obejmuje wyłącznie uproszczenia dopuszczone ustawą o rachunkowości oraz uproszczenia możliwe do zastosowania na podstawie zasady istotności. Standard:

• porządkuje rozproszone w ustawie uproszczenia (różne warunki, różni adresaci),
• opisuje warunki ich stosowania oraz konsekwencje dla ujęcia i wyceny,
• odnosi się do uproszczeń w obszarze prezentacji i sporządzania sprawozdania finansowego (w tym uproszczonych sprawozdań jednostek mikro i małych),
• wspiera ustalanie i dokumentowanie progów istotności w zasadach (polityce) rachunkowości.

Standard jest kierowany przede wszystkim do jednostek mikro i małych, ale jego logika (istotność, progi, analiza wpływu na rzetelny obraz) jest użyteczna także dla pozostałych jednostek.

▶ Cel nowelizacji

1. Mapa uproszczeń

Jedną z najważniejszych zmian wprowadzonych przez KSR nr 16 jest uporządkowanie uproszczeń rozproszonych dotychczas w ustawie o rachunkowości. Standard pełni rolę praktycznej mapy, która pokazuje, jakie uproszczenia są dostępne, komu przysługują i na jakich warunkach mogą być stosowane. W ustawie uproszczenia były rozrzucone w wielu przepisach, często z dodatkowymi ograniczeniami – dotyczącymi formy prawnej, wielkości jednostki, rodzaju działalności czy konieczności zachowania ciągłości. W praktyce powodowało to niepewność: jednostki i biura rachunkowe nie zawsze miały jasność, czy dane uproszczenie rzeczywiście jest dopuszczalne w konkretnej sytuacji. KSR nr 16 zbiera te rozwiązania w jednym miejscu i pokazuje je w spójnym układzie.

2. Dwa progi istotności – porządek w decyzjach księgowych

Standard wprowadza wyraźne i bardzo potrzebne rozróżnienie dwóch progów istotności, które w praktyce pełnią zupełnie różne funkcje:

• przy początkowym ujęciu – próg stosowany przy bieżących decyzjach ewidencyjnych, np. czy dany składnik aktywów ujmować w bilansie, czy odnieść bezpośrednio w koszty (ma charakter techniczny i operacyjny),
• na potrzeby sprawozdania finansowego – próg oceniany z perspektywy użytkownika sprawozdania i wpływu informacji na jego decyzje (decyduje o prezentacji i ujawnieniach).

KSR nr 16 jasno pokazuje, że istotność nie jest jednowymiarowa – i że inne kryteria stosuje się przy księgowaniu, a inne przy prezentacji danych w sprawozdaniu finansowym. To jedna z najważniejszych zmian porządkujących praktykę.

3. Granice uproszczeń: rzetelny obraz i rachunek kosztów oraz korzyści

KSR nr 16 bardzo wyraźnie akcentuje, że uproszczenie:

• jest prawem jednostki, a nie jej obowiązkiem,
• musi być świadomie wybrane i opisane w zasadach (polityce) rachunkowości,
• może być stosowane wyłącznie wtedy, gdy nie zniekształca rzetelnego i jasnego obrazu sytuacji majątkowej, finansowej oraz wyniku finansowego,
• powinno być oceniane również przez pryzmat relacji kosztów i korzyści.

Uproszczenia nie mogą być stosowane z automatu ani wyłącznie dlatego, że są formalnie dopuszczalne. Każde z nich wymaga oceny – zarówno ilościowej, jak i jakościowej. Dobrą praktyką jest udokumentowanie tej analizy oraz okresowa weryfikacja przesłanek stosowania uproszczeń, zwłaszcza gdy zmieniają się skala działalności lub jej charakter.

4. Jasny podział kompetencji: kto i za co odpowiada

KSR nr 16 porządkuje również bardzo istotny w praktyce podział odpowiedzialności za decyzje dotyczące uproszczeń:

• kierownik jednostki – co do zasady odpowiada za decyzje w zakresie ujęcia i wyceny, w tym za ustalenie progów istotności oraz wybór uproszczeń ewidencyjnych,
• organ zatwierdzający – podejmuje decyzje w określonych przypadkach dotyczących zakresu sprawozdania finansowego, takich jak wybór załącznika nr 4 albo 5 do ustawy czy rezygnacja ze sporządzania sprawozdania z działalności.

To rozróżnienie ma duże znaczenie dla biur rachunkowych, ponieważ jasno wskazuje, które decyzje mogą przygotować i zarekomendować, a które wymagają formalnej uchwały po stronie klienta. Dzięki temu łatwiej uporządkować proces wdrażania uproszczeń i odpowiednio udokumentować przyjęte rozwiązania.

▶ Od kiedy obowiązuje

Standard wszedł w życie z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Ministra Finansów i Gospodarki, tj. 21 października 2025 r. Stosuje się go po raz pierwszy do sprawozdań finansowych sporządzonych za rok obrotowy rozpoczynający się 1 stycznia 2026 r. lub później. Dopuszczalne jest wcześniejsze zastosowanie regulacji standardu przy sporządzaniu sprawozdań finansowych za 2025 r.

▶Znaczenie dla praktyki

KSR nr 16 w praktyce nie oznacza wprowadzania nowych rozwiązań księgowych, lecz świadome uporządkowanie tego, co często funkcjonowało intuicyjnie albo z przyzwyczajenia. W szczególności KSR nr 16 zwykle wymaga:

• uporządkowania i spisania faktycznie stosowanych uproszczeń – nie tylko tych formalnie wpisanych do polityki rachunkowości, ale również tych wynikających z codziennej praktyki księgowej (np. automatyzmów w systemach FK, uproszczonych schematów dekretacji, jednorazowych ujęć kosztów),
• wyraźnego rozdzielenia dwóch progów istotności: progu stosowanego przy początkowym ujęciu zdarzeń, progu istotności na potrzeby sprawozdania finansowego, oraz opisania ich w sposób spójny z charakterem działalności jednostki,
• doprecyzowania zapisów polityki rachunkowości i procedur wewnętrznych, w tym wskazania: kto podejmuje decyzje o stosowaniu uproszczeń, w jakich sytuacjach wymagane są dodatkowe analizy, a także jak dokumentowane są przesłanki przyjętych rozwiązań,
• przeglądu uproszczeń stosowanych rutynowo, zwłaszcza w jednostkach, w których zmieniły się: skala działalności, struktura finansowania, charakter transakcji (np. pojawiły się leasingi).

▶ Komentarz

KSR nr 16 porządkuje obszar, który przez lata sprawiał najwięcej trudności w praktyce. Ustawa o rachunkowości dopuszcza uproszczenia, ale nie odpowiadała jednoznacznie na pytanie, kiedy można je stosować bez ryzyka naruszenia zasady rzetelnego i jasnego obrazu. Nowy standard wypełnia tę lukę. Z punktu widzenia biur rachunkowych standard jest realnym wsparciem w codziennej pracy. Pozwala oprzeć decyzje dotyczące uproszczeń na jasnych zasadach, a nie wyłącznie na dotychczasowej praktyce.

Projekt KSR „Inwestycje w nieruchomości oraz inwestycje w WNiP”

▶ Co się może zmienić

Projekt KSR doprecyzowuje zasady rachunkowości dla inwestycji niefinansowych, tj. inwestycji w nieruchomości oraz inwestycji w wartości niematerialne i prawne. Standard nie tylko porządkuje definicje, ale też opisuje ujmowanie w księgach, wycenę na dzień bilansowy, prezentację skutków wyceny w rachunku zysków i strat oraz konsekwencje zmiany przeznaczenia składnika (np. przekwalifikowania środka trwałego na nieruchomość inwestycyjną).

▶ Zakres regulacji

Projekt obejmuje w szczególności:

• modele wyceny po początkowym ujęciu:
• model kosztu (wartość początkowa – umorzenie – odpisy),
• model wartości godziwej (cena rynkowa lub inna wiarygodna wartość godziwa),
• zasady zmiany modelu wyceny oraz sposób ujęcia skutków tej zmiany (z odniesieniem do art. 8 ust. 2 u.r. i KSR 7),
• ujęcie przychodów i kosztów związanych z inwestycjami (w tym rozstrzygnięcie, kiedy to „góra” RZiS, a kiedy pozostałe operacyjne),
• sprzedaż inwestycji i prezentację wyniku rozchodu,
• przekwalifikowania (zmiana sposobu użytkowania) oraz skutki wyceny przy przejściu na model wartości godziwej,
• inwentaryzację inwestycji (w tym zasady częstotliwości i metody),
• ujawnienia i prezentację w sprawozdaniu finansowym, w tym wskazówki dot. amortyzacji w zależności od modelu biznesu.

▶ Cel projektu

Najważniejsze domknięcia projektu dla praktyki to m.in.:

• dwa równoległe modele wyceny inwestycji (koszt albo wartość godziwa) i konieczność jednoznacznego wyboru w polityce rachunkowości.
• spójność modelu w ramach danej kategorii: co do zasady ten sam model dla wszystkich nieruchomości inwestycyjnych i analogicznie dla inwestycji w WNiP.
• zmiana przeznaczenia (np. środek trwały → inwestycja wyceniana w wartości godziwej) może generować różnice wyceny ujmowane w pozostałych przychodach/kosztach operacyjnych.
• prezentacja przychodów/kosztów zależy od modelu biznesu: najem może być działalnością podstawową albo poboczną i wtedy inaczej pokazujemy koszty amortyzacji i koszty utrzymania w RZiS.
• sprzedaż inwestycji: wynik z rozchodu jest prezentowany jako „zysk/strata z tytułu rozchodu niefinansowych aktywów trwałych”, a koszty rozchodu korygują wynik – bez aktywowania kosztów sprzedaży, gdy brak przychodu w danym okresie.

▶ Znaczenie dla praktyki

Dla księgowych to przede wszystkim:

• mniej sporów o to, czy najem i koszty inwestycji mają być w „pozostałych operacyjnych”, czy w przychodach/kosztach działalności podstawowej – projekt przenosi ciężar na analizę modelu biznesu,
• konieczność dopracowania polityki rachunkowości: model wyceny, zasady amortyzacji, procedury ustalania wartości godziwej, sposób dokumentowania założeń,
• większa odpowiedzialność kierownika jednostki przy wartości godziwej: założenia muszą być weryfikowalne, spójne i udokumentowane,
• praktyczne ryzyko błędów przy przekwalifikowaniach i zmianie modelu wyceny (zwłaszcza gdy jednostka przechodzi na wartość godziwą i wyłącza amortyzację),
• konieczność przygotowania ujawnień: co wyceniane jak, jakie założenia przy wartości godziwej, gdzie w RZiS pokazujemy skutki, jak traktujemy pustostany i ulepszenia.

▶ Komentarz

Projekt porządkuje kwestię inwestycji niefinansowych tam, gdzie w praktyce najczęściej rozjeżdżała się ich prezentacja: nie w samym wyborze modelu wyceny, tylko w kwestii jak skutki wyceny i koszty (amortyzacja/utrzymanie) mają trafić do rachunku zysków i strat. Kluczowe jest przesunięcie akcentu na model biznesu jednostki — to on rozstrzyga, czy najem jest działalnością podstawową, czy poboczną w pozostałych operacyjnych.

Stanowisko KSR w sprawie podatków obrotowych

▶ Co się zmieniło

Komitet Standardów Rachunkowości opublikował stanowisko porządkujące zasady klasyfikacji obciążeń publicznoprawnych oraz identyfikacji tych danin, które mają charakter podatków obrotowych, a także zasady ich ujęcia na potrzeby sporządzania sprawozdania finansowego. Dokument wypełnia lukę interpretacyjną ustawy o rachunkowości i kończy wieloletnie rozbieżności w praktyce dotyczące ujmowania podatków i opłat w przychodach lub kosztach.

▶ Zakres regulacji

Stanowisko obejmuje wszystkie obciążenia publicznoprawne występujące w działalności jednostek, w szczególności te związane z obrotem, takie jak m.in. VAT, akcyza, opłata od środków spożywczych, opłaty środowiskowe, opłata paliwowa czy podatek od sprzedaży detalicznej. Dokument wskazuje, jak identyfikować daniny związane bezpośrednio z obrotem oraz jak je prezentować w rachunku zysków i strat niezależnie od ich nazwy ustawowej.

▶ Cel nowelizacji

Kluczową zmianą jest zastosowanie zasady wyższości treści ekonomicznej nad formą prawną przy klasyfikacji podatków i opłat. Stanowisko definiuje cechy podatków obrotowych, takie jak m.in.:

• powiązanie z pojedynczą transakcją sprzedaży,
• przerzucenie ciężaru ekonomicznego na konsumenta,
• możliwość korekty lub zwrotu daniny w razie anulowania transakcji,
• brak opodatkowania eksportu.

Na tej podstawie jednostka ocenia, czy dana danina pomniejsza przychody, czy stanowi koszt działalności, co prowadzi do większej spójności i porównywalności sprawozdań finansowych.

▶ Od kiedy obowiązuje

Stanowisko zostało ogłoszone 7 maja 2025 r. i obowiązuje od tego dnia. Stosuje się je do sprawozdań finansowych za lata obrotowe rozpoczynające się po tej dacie, przy czym możliwe było jego wcześniejsze zastosowanie. W praktyce rok 2026 jest pierwszym okresem, w którym stanowisko jest powszechnie stosowane przy sporządzaniu i badaniu sprawozdań finansowych za 2025 r.

▶ Znaczenie dla praktyki

Dla księgowych i biur rachunkowych stanowisko oznacza konieczność: sporządzenia zestawienia wszystkich podatków, opłat i danin publicznoprawnych występujących w jednostce, jednoznacznej kwalifikacji jako podatków obrotowych, kosztowych lub dochodowych, weryfikacji i ewentualnej aktualizacji polityki rachunkowości, oceny potrzeby zmian w planie kont, dekretach i ujawnieniach, rozważenia korekty danych porównawczych zgodnie z KSR nr 7 – z uwzględnieniem zasady istotności. Choć stanowisko nie ma charakteru bezwzględnie obowiązującego, w praktyce stanowi istotny punkt odniesienia dla biegłych rewidentów i odbiorców sprawozdań finansowych.

Projekt KSR „wartości niematerialne i prawne”

▶ Co się może zmienić

Komitet Standardów Rachunkowości opracował i poddał konsultacjom publicznym projekt Krajowego Standardu Rachunkowości dotyczący wartości niematerialnych i prawnych (WNiP). Projekt ma uporządkować zasady uznawania, wyceny, ujęcia w księgach oraz prezentacji i ujawnień WNiP w sprawozdaniu finansowym – w obszarze, w którym dotychczas praktyka była niejednolita, zwłaszcza w odniesieniu do kosztów IT oraz prac badawczo-rozwojowych.

▶ Zakres regulacji

Projekt koncentruje się na WNiP w sprawozdawczości według ustawy o rachunkowości, w szczególności na:

• kryteriach uznania składnika za WNiP (w tym na problemie kontroli przy rozwiązaniach cyfrowych i usługach dostępu),
• ustalaniu wartości początkowej oraz zasadach wyceny po początkowym ujęciu,
• amortyzacji i okresie ekonomicznej użyteczności (w tym podejściu do sytuacji, gdy okresu nie da się wiarygodnie określić),
• utracie wartości (z odniesieniem do KSR 4),
• prezentacji WNiP w sprawozdaniu finansowym oraz ujawnieniach w informacji dodatkowej.

▶ Cel projektu

Projekt porządkuje i ujednolica podejście w obszarze, który dotychczas był różnie interpretowany w praktyce. Do tej pory te same wydatki – szczególnie dotyczące IT, licencji, wdrożeń systemów oraz prac B+R – bywały kwalifikowane różnie w zależności od jednostki, zapisów polityki rachunkowości i podejścia audytora. W efekcie porównywalność sprawozdań była ograniczona, a spory dotyczyły przede wszystkim granicy między WNiP a kosztami okresu oraz zasad amortyzacji.

Projekt wprowadza spójny zestaw kryteriów i logikę decyzyjną, która ma pomóc rozstrzygać najczęstsze wątpliwości, w szczególności:

• kiedy jednostka faktycznie kontroluje składnik (a kiedy ma jedynie prawo dostępu, jak w modelu SaaS),
• jak odróżnić koszty prac badawczych (co do zasady ujmowane w kosztach) od kosztów prac rozwojowych (potencjalnie możliwych do aktywowania),
• jak ustalać okres ekonomicznej użyteczności i kiedy – przy braku możliwości wiarygodnego oszacowania – stosować amortyzację w okresie nie dłuższym niż pięć lat,
• jak projektować progi uproszczeń w ewidencji WNiP tak, aby ułatwiały księgowanie, ale nie zaniżały aktywów i nie zaburzały porównywalności.

Jednocześnie projekt ma charakter „porządkujący teraźniejszość”, a nie „rozstrzygający przyszłość”. Nie odpowiada w pełni na pytania, które coraz częściej pojawiają się w gospodarce cyfrowej, np. jak ujmować i wyceniać dane, algorytmy AI, modele uczenia maszynowego, relacje z klientami czy ekosystemy cyfrowe. W praktyce oznacza to, że nawet po przyjęciu standardu część zagadnień nadal będzie wymagała ostrożnej oceny, dobrego udokumentowania przesłanek oraz konsekwencji w stosowaniu zasad rachunkowości.

W praktyce projekt domyka obszary, które dziś najczęściej kończą się rozbieżnościami między jednostkami i dyskusją w badaniu sprawozdania m.in:

• granica: WNiP czy koszt okresu (zwłaszcza IT, licencje, wdrożenia, usługi dostępu),
• prace badawcze vs prace rozwojowe i warunki aktywowania kosztów rozwoju,
• WNiP w toku i czytelna prezentacja nakładów „w realizacji”,
• ujawnienia: mniej na wyczucie, więcej na jednolitych zasadach.

▶ Od kiedy może obowiązywać

Na tym etapie nie można wskazać konkretnej daty obowiązywania. W momencie oddawania dodatku do druku nie został jeszcze opublikowany.

▶ Znaczenie dla praktyki

Dla biur rachunkowych i działów księgowych to sygnał, w jakim kierunku mogą pójść oczekiwania rynku i audytorów. Warto uwzględnić projekt już teraz jako punkt odniesienia, bo pomaga:

• uporządkować politykę rachunkowości klienta (zwłaszcza w obszarze IT i B+R),
• przygotować spójną argumentację na potrzeby badania i kontroli („dlaczego to koszt”, „dlaczego to WNiP”),
• wcześniej wychwycić miejsca ryzyka (SaaS, konfiguracje, wdrożenia, prace rozwojowe),
• zaplanować zmiany w ewidencji i w dokumentowaniu decyzji (kto podejmuje decyzję, na jakiej podstawie i jakie dowody trzeba mieć).

▶ Komentarz

Projekt określa, jak rozumieć kontrolę, identyfikowalność i korzyści ekonomiczne oraz jak oddzielać WNiP od kosztów okresu. Najbardziej zyskają obszar IT (SaaS, wdrożenia, licencje) i prace rozwojowe, bo właśnie tam występuje najwięcej niejednolitych kwalifikacji i sporów w badaniu sprawozdania.

Projekt KSR „faktoring w księgach rachunkowych i sprawozdaniu finansowym faktoranta”

▶ Co się może zmienić

Ministerstwo Finansów opublikowało projekt Krajowego Standardu Rachunkowości dotyczący ujmowania, wyceny, prezentacji i ujawnień transakcji faktoringowych po stronie faktoranta. Projekt ma uporządkować praktykę rachunkową w obszarze faktoringu, w którym dotychczas występowały istotne rozbieżności interpretacyjne – zwłaszcza w zakresie wyksięgowania należności, kwalifikacji finansowania oraz prezentacji przepływów pieniężnych.

▶ Zakres regulacji

Projekt obejmuje transakcje faktoringu realizowane przez faktoranta, w tym:

• faktoring należności (zwykły) – bez regresu, z regresem oraz o charakterze mieszanym,
• faktoring zobowiązań (reverse factoring / finansowanie łańcucha dostaw),
• zasady ujęcia i wyksięgowania należności,
• klasyfikację zobowiązań handlowych i finansowych,
• prezentację skutków faktoringu w bilansie oraz w rachunku przepływów pieniężnych,
• zakres ujawnień w informacji dodatkowej.

▶ Cel projektu

Kluczową zmianą jest odejście od formalnego nazewnictwa umów na rzecz analizy ekonomicznej treści transakcji. Projekt wskazuje, że o sposobie ujęcia faktoringu decyduje przede wszystkim:

• przeniesienie zasadniczych ryzyk i korzyści związanych z należnością,
• istnienie lub brak regresu do faktoranta,
• charakter finansowania w przypadku reverse factoringu (czy zobowiązanie handlowe staje się zobowiązaniem finansowym).

Projekt precyzuje także:

• kiedy należność powinna zostać wyksięgowana z bilansu,
• kiedy środki otrzymane od faktora należy traktować jako finansowanie,
• jak klasyfikować wpływy i wydatki w rachunku przepływów pieniężnych,
• jakie informacje o faktoringu powinny zostać ujawnione w sprawozdaniu finansowym.

▶ Od kiedy może obowiązywać

Projekt KSR przeszedł etap konsultacji publicznych, które zakończyły się 31 października 2025 r. Termin jego wejścia w życie nie został ogłoszony i będzie znany po zakończeniu dalszych prac Komitetu Standardów Rachunkowości.

▶ Znaczenie dla praktyki

Dla biur rachunkowych i jednostek prowadzących księgi rachunkowe projekt stanowi ważny punkt odniesienia już teraz. W szczególności m.in.:

• ułatwia jednolite podejście do księgowania faktoringu należności i zobowiązań,
• porządkuje prezentację faktoringu w rachunku przepływów pieniężnych,
• pomaga przygotować politykę rachunkowości oraz noty objaśniające na przyszłe obowiązywanie standardu.

W praktyce wiele rozwiązań zaproponowanych w projekcie może być już dziś wykorzystywanych jako wzorzec dobrej praktyki, zwłaszcza w jednostkach korzystających z rozbudowanych programów faktoringowych.