Subskrybuj nas na Youtube
Zapisz się na newsletter
17 lutego 2026 r. Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy zwiększającej uprawnienia Państwowej Inspekcji Pracy. Obecna wersja tych przepisów przewiduje możliwość występowania przez podmiot zatrudniający z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej w sprawie tego, czy przedstawiony we wniosku stosunek prawny stanowi umowę o pracę w rozumieniu art. 22 par. 1 kodeksu pracy. W założeniu ma to dawać przedsiębiorcom, którzy zatrudniają na podstawie umów cywilnoprawnych, poczucie bezpieczeństwa, że PIP nie stwierdzi, iż spełniają one przesłanki umowy o pracę. Jednak to poczucie bezpieczeństwa może się okazać złudne, bo interpretacja nie wyklucza przeprowadzenia kontroli, a przy ocenie charakteru stosunku prawnego będą badane każdy detal i okoliczność, nie tylko samo brzmienie umowy.
Daniny i składki. Co we wniosku przedstawia przedsiębiorca?
Obecne przepisy nie przewidują możliwości złożenia wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej. Jak stanowi art. 34 ust. 1 prawa przedsiębiorców, przedsiębiorca może wnioskować o wydanie interpretacji indywidualnej co do zakresu i sposobu stosowania przepisów, z których wynika obowiązek świadczenia daniny publicznej czy składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne. Przedsiębiorca we wniosku o wydanie takiej interpretacji przedstawia zaistniały stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe oraz własne stanowisko w sprawie. Jeśli okoliczności przedstawione przez przedsiębiorcę są prawdziwe, to organ (np. ZUS) nie może obciążyć przedsiębiorcy sankcjami administracyjnymi, finansowymi lub karami w zakresie, w jakim się on do interpretacji zastosował.
/>
Kontrola i tak możliwa. Interpretacja nie zawsze chroni przedsiębiorcę
Na podobnej zasadzie skonstruowane są projektowane przepisy o interpretacjach wydawanych przez GIP. Przedsiębiorca, który zwróci się do GIP o wydanie interpretacji, czy dany stosunek pracy jest umową o pracę, czy nie, będzie musiał zawrzeć we wniosku m.in. opis stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego oraz własne stanowisko w sprawie. Od wydanej interpretacji będzie mu przysługiwało odwołanie do sądu pracy.
Podobnie jak w przypadku interpretacji, o których mowa w prawie przedsiębiorców, także w tym przypadku interpretacja indywidualna nie będzie wiążąca dla wnioskodawcy, jednak gdy się on do niej zastosuje, nie będzie mógł zostać obciążony sankcjami administracyjnymi, finansowymi lub karami w tym zakresie. Również nie będzie mógł zostać obciążony daninami w wyższej wysokości. Interpretacja będzie za to wiążąca dla organu PIP.
Jak jednak wynika z projektowanego art. 14b ust. 5 ustawy o PIP, wydanie interpretacji indywidualnej nie wyłącza możliwości oceny przez głównego inspektora pracy rzeczywistego charakteru stosunku prawnego w toku kontroli, jeżeli ustalony w jej trakcie stan faktyczny różni się od opisanego we wniosku.
Informacje od wnioskodawcy. Co w trakcie kontroli zweryfikuje inspekcja pracy?
Stan faktyczny obejmuje jednak nie tylko brzmienie umowy, lecz także rzeczywisty sposób wykonywania tych umów. To, że w interpretacji były przedstawione postanowienia umowy o świadczenie usług, które nie ulegną zmianie do czasu kontroli, nie oznacza, że w wyniku takiej kontroli umowa nie zostanie uznana za stosunek pracy. Liczyć się będzie bowiem to, jak rzeczywiście wygląda relacja zleceniobiorcy ze zleceniodawcą. – Główny problem polega na tym, że interpretacja GIP opiera się wyłącznie na analizie postanowień umownych i jednostronnych wyjaśnień wnioskodawcy. Natomiast PIP w toku kontroli będzie weryfikować przede wszystkim faktyczny sposób współpracy, a to właśnie praktyka i szereg towarzyszących współpracy okoliczności faktycznych, a nie sama treść umowy, są decydujące dla oceny charakteru stosunku pracy – zwraca uwagę radca prawny Agata Majewska z kancelarii TDJ Legal Morawiec. Mówi, że przedsiębiorca może nawet w dobrej wierze przedstawić we wniosku postanowienia umowy, które formalnie wskazują na umowę cywilnoprawną, ale współpraca może się odbywać na zasadach charakterystycznych dla stosunku pracy. Chodzi o takie elementy jak podporządkowanie, stałe godziny pracy, brak ryzyka gospodarczego po stronie wykonawcy itd.
Takie możliwe skutki kontroli dostrzega również Renata Bugiel z kancelarii GKR Legal – W późniejszej kontroli inspektor pracy nie powinien kwestionować kwalifikacji prawnej przyjętej w interpretacji, o ile rzeczywiste warunki pracy odpowiadają stanowi faktycznemu przedstawionemu we wniosku pracodawcy – wyjaśnia.
To nie tarcza ochronna przed odpowiedzialnością. Przedsiębiorcy powinni zachować czujność
Skutki ochronne interpretacji nie będą miały zastosowania, gdy warunki te okażą się inne. – Interpretacja nie jest „tarczą ochronną” przed odpowiedzialnością, a jedynie potwierdzeniem prawidłowości kwalifikacji prawnej w ściśle określonym stanie faktycznym, który musi być stale utrzymywany – podkreśla Agata Majewska.
Zwraca na to uwagę również Renata Bugiel. – Interpretacje indywidualne w projekcie mają charakter wiążący dla PIP względem opisanego stanu faktycznego i chronią przed sankcjami, ale nie dają pewności prawnej. Ostateczna ocena w kontroli będzie zależała od rzeczywistego stanu faktycznego ustalonego przez inspektora, a nie od treści przedstawionej we wniosku przedsiębiorcy – stwierdza Renata Bugiel.
Agata Majewska zwraca uwagę na jeszcze jedno zagrożenie z tym związane. – Sama świadomość istnienia interpretacji może prowadzić do osłabienia czujności przedsiębiorców i zaniechania bieżącego monitorowania rzeczywistych warunków wykonywania umów – wyjaśnia. Może się zdarzyć, że na dzień występowania z wnioskiem o interpretację dany stosunek prawny rzeczywiście był umową cywilnoprawną, ale później zasady współpracy ewoluowały i w czasie kontroli będzie można już mówić o stosunku pracy.
