Czy na urlopie szkoleniowym przysługuje prawo do wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe

Zatrudniona w pełnym wymiarze zajęć w szkole podstawowej nauczycielka języka polskiego otrzymała od dyrektora skierowanie na studia magisterskie uzupełniające. W związku z rozpoczęciem zajęć na uczelni po przerwie świątecznej będzie korzystała przez 10 dni z urlopu szkoleniowego. Zgodnie z arkuszem organizacyjnym szkoły w jej pensum ujęte są także godziny ponadwymiarowe. Czy w okresie urlopu szkoleniowego nauczycielka zachowa prawo do wynagrodzenia również za te godziny?

Nauczyciel korzystający z urlopu szkoleniowego zachowuje prawo do pełnego wynagrodzenia. Oznacza to, że wszystkie elementy wynagrodzenia wynikające z umowy o pracę, w tym także dodatkowe świadczenia związane z pełnieniem obowiązków dydaktycznych, przysługują w pełnej wysokości za okres urlopu.

Ważne

W praktyce oznacza to, że jeśli nauczyciel w arkuszu organizacyjnym miał przydzielone godziny ponadwymiarowe – czyli dodatkowe zajęcia wykraczające poza podstawowe pensum, to traktuje się je w tym okresie jak godziny faktycznie przepracowane.

Nie stosuje się w tym przypadku mechanizmu obliczania średniej godzinowej stosowanej przy urlopie wypoczynkowym.

Kluczowym warunkiem zachowania prawa do wynagrodzenia jest skierowanie na studia lub inne formy kształcenia wydane przez dyrektora szkoły. Może on wystawić takie skierowanie jedynie wtedy, gdy kształcenie nauczyciela jest zgodne z potrzebami szkoły i celami zawodowymi nauczyciela.

Jeśli nauczyciel korzysta z urlopu na podstawie skierowania, przysługuje mu pełne wynagrodzenie, w tym za godziny ponadwymiarowe. W przypadku, gdy nauczyciel podjął naukę z własnej inicjatywy (bez skierowania dyrektora), to zachowanie prawa do wynagrodzenia nie jest automatyczne. Dyrektor może przyznać urlop płatny w ramach dostępnych środków, lecz jest to decyzja fakultatywna.

W sytuacji opisanej w stanie faktycznym nauczycielce przydzielono w arkuszu organizacyjnym godziny ponadwymiarowe. Zgodnie z par. 14 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad udzielania nauczycielom urlopów dla dalszego kształcenia się (…) oraz art. 68 KN w okresie urlopu szkoleniowego przydzielone godziny ponadwymiarowe traktuje się jako godziny faktycznie przepracowane. Nie ma potrzeby dodatkowego rozliczania ich na podstawie średniej godzinowej ani pomniejszania wynagrodzenia.

Dodatkowo nauczyciel korzystający z urlopu szkoleniowego na podstawie skierowania dyrektora może się ubiegać o świadczenia związane z odbywaniem studiów:

  • dofinansowanie kosztów przejazdu, wyżywienia i zakwaterowania, jeśli kształcenie odbywa się poza miejscem zamieszkania,
  • inne ulgi przewidziane przepisami ww. rozporządzenia oraz przepisami wewnętrznymi szkoły i gminy.

W przypadku nauczyciela w opisanej sytuacji:

  • za 10 dni urlopu szkoleniowego zachowuje pełne wynagrodzenie,
  • wszystkie godziny ponadwymiarowe wpisane w arkusz organizacyjny w tym okresie są traktowane jak przepracowane,
  • urlop jest płatny, bo dyrektor wydał skierowanie,
  • dodatkowe świadczenia (np. dojazd, zakwaterowanie) mogą przysługiwać, jeśli nauka odbywa się poza miejscem zamieszkania i zgodnie z przepisami ww. rozporządzenia.

Jak udział w konkursie na dyrektora szkoły wpływa na urlop dla poratowania zdrowia

Ze względu na pogarszający się stan zdrowia nauczycielka zatrudniona w szkole podstawowej od wielu lat z początkiem 2026 r. uzyskała urlop dla poratowania zdrowia na okres jednego roku. W czasie korzystania z niego rada gminy ogłosiła konkurs na stanowisko dyrektora szkoły, w której jest ona zatrudniona. Nauczycielka rozważa zgłoszenie swojej kandydatury. Czy przebywając na urlopie dla poratowania zdrowia, może wziąć udział w konkursie?

Nauczyciel korzystający z urlopu dla poratowania zdrowia ma prawo wziąć udział w konkursie na dyrektora szkoły. Nie narusza to zakazu podejmowania dodatkowej pracy ani działalności zarobkowej, a więc nie skutkuje odwołaniem z urlopu.

Urlop dla poratowania zdrowia, przewidziany w art. 73 Karty nauczyciela (dalej: KN), wiąże się z wyłączeniem możliwości podejmowania w tym czasie zatrudnienia lub działalności przynoszącej dochód. Ratio legis tego rozwiązania jest jasne: nauczyciel ma się skupić na regeneracji zdrowia, a nie na dodatkowej pracy, która mogłaby osłabić cel udzielonego urlopu. Przepisy nie zawierają jednak ograniczenia, które zakazywałoby podejmowania czynności niezarobkowych, takich jak udział w procedurach konkursowych.

Ważne

Zgłoszenie kandydatury, przygotowanie wymaganej dokumentacji czy uczestnictwo w rozmowie przed komisją konkursową nie wiąże się z uzyskaniem wynagrodzenia. Oznacza to, że takie działania nie mogą być traktowane jako podjęcie pracy czy działalności zarobkowej w rozumieniu KN.

Udział w konkursie traktowany jest jako przejaw aktywności w życiu zawodowym, ale nie jako świadczenie pracy. Dopiero powołanie nauczyciela na stanowisko dyrektora wiązałoby się z obowiązkiem wykonywania obowiązków kierowniczych, a to wymagałoby rozwiązania kwestii powrotu z urlopu. Do momentu rozstrzygnięcia konkursu i ewentualnego objęcia funkcji dyrektora nie dochodzi więc do naruszenia prawa ani przesłanki odwołania z urlopu dla poratowania zdrowia.

Kiedy nauczycielowi przysługuje prawo do wcześniejszej wypłaty nagrody jubileuszowej

Nauczyciel był zatrudniony w szkole podstawowej na podstawie umowy o pracę na czas określony. Stosunek pracy rozwiązał się z upływem czasu, na jaki umowa została zawarta, czyli 31 stycznia 2025 r. Przed tym dniem złożył dyrektorowi szkoły pisemne oświadczenie, w którym poinformował, iż od 1 stycznia 2026 r. zamierza skorzystać ze świadczenia kompensacyjnego. Jednocześnie do tego oświadczenia dołączył wniosek o zaliczenie do pracowniczego stażu pracy okresów pracy w gospodarstwie rolnym rodziców oraz o wypłatę nagrody jubileuszowej. Powołał się na okoliczność, iż stosunek pracy ustał w związku z przejściem na świadczenie kompensacyjne, a do nabycia prawa do nagrody jubileuszowej brakowało mu mniej niż 12 miesięcy. Czy żądanie nauczyciela jest zasadne?

Żądanie nauczyciela dotyczące wypłaty nagrody jubileuszowej nie jest zasadne. Nauczyciel jedynie zadeklarował zamiar przejścia na świadczenie kompensacyjne po ustaniu zatrudnienia, w związku z czym doliczenie do ogólnego stażu pracy nauczyciela okresów pracy w gospodarstwie rolnym rodziców nie ma w tym stanie faktycznym znaczenia dla powstania prawa do wcześniejszej wypłaty nagrody jubileuszowej. Zgodnie z obowiązującymi przepisami w przypadku rozwiązania stosunku pracy w związku z przejściem na emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy, nauczycielowi, któremu – licząc od dnia rozwiązania stosunku pracy – do nabycia prawa do nagrody jubileuszowej brakuje mniej niż 12 miesięcy, nagrodę tę wypłaca się w dniu rozwiązania stosunku pracy. Prawo do wypłaty nagrody jubileuszowej w takim trybie przysługuje wyłącznie nauczycielowi, którego stosunek pracy rozwiązuje się w związku z przejściem na emeryturę albo rentę z tytułu niezdolności do pracy.

W konsekwencji nauczycielowi w analizowanym stanie faktycznym, nie przysługuje prawo do nagrody jubileuszowej, gdyż po rozwiązaniu stosunku pracy skorzystał on ze świadczenia kompensacyjnego, a nie z emerytury czy renty z tytułu niezdolności do pracy.

Do okresu pracy uprawniającego nauczyciela do nagrody jubileuszowej zalicza się wszystkie zakończone okresy zatrudnienia oraz inne okresy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają one zaliczeniu do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze. Nauczyciel nabywa prawo do nagrody jubileuszowej w dniu, w którym upływa okres pracy uprawniający do jej otrzymania. Musi on udokumentować prawo do nagrody w przypadku braku stosownej dokumentacji w aktach osobowych. Nagrodę jubileuszową oblicza się według zasad obowiązujących przy ustalaniu ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy. W przypadku rozwiązania stosunku pracy w związku z przejściem na emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy, nauczycielowi, któremu do nabycia prawa do nagrody jubileuszowej brakuje mniej niż 12 miesięcy, licząc od dnia rozwiązania stosunku pracy, nagrodę tę wypłaca się w dniu rozwiązania stosunku pracy.

Ważne

Wcześniejsza wypłata nagrody jubileuszowej nie przysługuje nauczycielowi przechodzącemu na świadczenie kompensacyjne.

Czy urlop bezpłatny można zaliczyć do stażu pracy

W świadectwie pracy w pozycji „urlop bezpłatny” kadry wskazały jeden dzień urlopu bezpłatnego wraz z podstawą prawną, tj. art. 68 Karty nauczyciela. Czy dzień takiego urlopu jest zaliczany do stażu pracy, od którego uzależnione są uprawnienia pracownicze?

Urlopu bezpłatnego nie zalicza się do stażu pracy nauczyciela. Zgodnie z art. 68 KN nauczycielowi zatrudnionemu w pełnym wymiarze zajęć przysługuje urlop płatny dla dalszego kształcenia się oraz inne ulgi i świadczenia związane z tym kształceniem. Ponadto nauczyciel może otrzymać urlop płatny lub bezpłatny dla celów naukowych, artystycznych lub oświatowych, a także urlop bezpłatny z innych ważnych przyczyn. Z kolei par. 12 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad udzielania nauczycielom urlopów dla dalszego kształcenia się stanowi, że nauczyciel może otrzymać urlop bezpłatny dla celów naukowych, oświatowych lub artystycznych albo z innych ważnych przyczyn, przy czym urlop ten udzielany jest przez dyrektora, na umotywowany wniosek nauczyciela, na czas określony, pod warunkiem że nie spowoduje to zakłócenia toku pracy szkoły.

Ważne

Jednocześnie należy uwzględnić regulację art. 91c ust. 1 KN, zgodnie z którą w sprawach wynikających ze stosunku pracy, nieuregulowanych przepisami tej ustawy, stosuje się przepisy kodeksu pracy (dalej: k.p.). Zgodnie natomiast z art. 174 par. 2 k.p. okresu urlopu bezpłatnego nie wlicza się do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze. ©℗