Stanisław Trociuk, zastępca RPO, w korespondencji skierowanej do Myrchy informował, że do biura rzecznika wpływają skargi dotyczące czynności sprawdzających przeprowadzanych przez komisję do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich. Ich autorzy zwracali uwagę na czas ich trwania, niemożność przeciwdziałania przewlekłości i nieproporcjonalne ograniczenia w korzystaniu z konstytucyjnych praw (prawa do sądu, prawa do ochrony własności i praw majątkowych). Skargi dotyczyły też niskiej skuteczności sądowej ochrony – wobec wydania zabezpieczenia przez komisję.

Czynności sprawdzające komisja podejmuje na wstępnym etapie prac, aby ustalić, czy jest prawdopodobieństwo, że decyzję reprywatyzacyjną wydano z naruszeniem prawa i należy wszcząć postępowanie rozpoznawcze. I chociaż, jak wyjaśnia zastępca RPO, działania komisji nie mają tu charakteru władczego, organ ten ma możliwość wydawania rozstrzygnięć wobec osób trzecich już na wstępnym etapie, w ramach zabezpieczenia czynności sprawdzających. Dlatego Trociuk prosił o wyjaśnienie, jak często komisja korzysta z instrumentów zabezpieczenia.

Przewodniczący Myrcha odpowiada na pytania RPO

Przewodniczący komisji w odpowiedzi przesłanej do RPO zauważył, że czynności sprawdzające składają się z szeregu działań o charakterze materialno-technicznym, przez co też długość ich trwania nie ma żadnego wpływu na prawa i obowiązki jednostki. „Ustawodawca, wprowadzając instytucję czynności sprawdzających celowo wyłączył ją spod reżimu właściwego dla postępowania administracyjnego, po to, aby zagwarantować organowi zgromadzenie dokumentów i materiałów do oceny, czy istnieje prawdopodobieństwo wydania decyzji reprywatyzacyjnej z naruszeniem prawa. Dopiero stwierdzenie powyższej okoliczności obliguje komisję do wszczęcia postanowienia w przedmiocie postępowania rozpoznawczego w celu weryfikacji decyzji reprywatyzacyjnej” - wyjaśnił.

Komisja reprywatyzacyjna. Przewodniczący podaje dane

W swojej odpowiedzi Myrcha przedstawił też dane. Wynika z nich, że w latach 2017–2025 komisja podjęła czynności sprawdzające w 695 sprawach dotyczących nieruchomości warszawskich, z czego w toku jest 308, a 162 zostały już zakończone. Od 2018 r. do 2025 r. komisja ustanowiła 393 zabezpieczenia na etapie czynności sprawdzających. W wyniku przeprowadzenia czynności sprawdzających wydała również 225 postanowień o wszczęciu postępowania rozpoznawczego (według stanu na koniec grudnia 2025 r.).