Impulsem do prac były wnioski strony społecznej zgłoszone w ramach rządowego zespołu ds. deregulacji w maju 2025 r., domagające się jasnych przepisów o tym, co operator może zrobić, gdy dopiero w trakcie doręczania dowiaduje się, że w paczce znajdują się towary niebezpieczne. Chodziło m.in. o możliwość komisyjnego otwarcia przesyłki, utylizacji ładunku oraz dochodzenia od nadawcy kosztów zabezpieczenia i składowania.

Resort podkreśla, że dziś przepisy pocztowe w ogóle nie odnoszą się do przemieszczania towarów niebezpiecznych w rozumieniu ustawy ADR (międzynarodowej konwencji z 1957 r. regulującej przewóz drogowy takich ładunków), dlatego większość operatorów po prostu nie podejmuje się przewozu takich przesyłek. Brak uprawnień do sprawdzenia zawartości paczki przy konieczności zachowania tajemnicy pocztowej powoduje ryzyko nieświadomego naruszania prawa zarówno przez nadawcę, jak i przez operatora.

Co zmieni się w ustawie Prawo pocztowe?

Projekt przewiduje dodanie do art. 36 prawa pocztowego nowych ustępów, które przyznają operatorowi prawo do wstrzymania, otwarcia i zabezpieczenia przesyłki w razie uzasadnionego podejrzenia, że zawiera towary niebezpieczne. W takiej sytuacji operator będzie mógł wezwać nadawcę lub adresata do odbioru w wyznaczonym miejscu i terminie, przekazać przesyłkę – na koszt nadawcy – wyspecjalizowanemu przewoźnikowi ADR, a w razie braku możliwości skorzystania z tych rozwiązań dokonać jej utylizacji.

Jednocześnie projekt zakłada, że nadawca ponosi odpowiedzialność za szkody spowodowane nadaniem przesyłki z towarami niebezpiecznymi bez poinformowania operatora i bez spełnienia wymogów przepisów. Operator zyska też ustawową podstawę do dochodzenia od nadawcy „uzasadnionych, dodatkowych kosztów” obsługi takich przesyłek – w tym zabezpieczenia, przechowywania i utylizacji.

Firmy kurierskie: nowe regulaminy, szkolenia i informowanie klientów

Nowelizacja sięga również do art. 21 ustawy, nakazując, by operator w regulaminie świadczenia usług pocztowych określił zasady postępowania z przesyłkami, które mogą zawierać towary niebezpieczne, oraz sposób informowania nadawców o tych zasadach i ograniczeniach w przewozie. Ustawodawca pozostawia dużą elastyczność – procedury mają być dostosowane do skali działalności operatora, ale muszą być jasno opisane i zakomunikowane klientom.

Z kolei nowy art. 36a wprowadza obowiązek zapewnienia pracownikom specjalistycznych szkoleń z postępowania z przesyłkami zawierającymi towary niebezpieczne oraz bieżącego informowania nadawców o zasadach ich nadawania. Z uzasadnienia wynika, że większość uczestników rynku już prowadzi takie działania, więc nowe wymogi w praktyce usankcjonują istniejącą praktykę, generując realne koszty głównie dla mniejszości operatorów, którzy dotąd takich działań nie podjęli.

Jeśli ustawa wejdzie w życie, prezes UKE będzie mógł nałożyć karę pieniężną na operatora, który nie wypełnia obowiązku informowania nadawców o zasadach postępowania z przesyłkami zawierającymi towary niebezpieczne.

Przesyłki niebezpieczne - większe koszty dla firm

W ocenie skutków regulacji MAP przyznaje, że nowe obowiązki informacyjne i szkoleniowe mogą zwiększyć koszty operatorów, szczególnie z segmentu mikro, małych i średnich przedsiębiorstw. Jednocześnie podkreśla, że możliwość przerzucenia na nadawcę uzasadnionych dodatkowych kosztów obsługi nieujawnionej przesyłki niebezpiecznej ma zrównoważyć te obciążenia i zmniejszyć ryzyko ponoszenia nieprzewidzianych strat.

Kiedy nowelizacja ustawy Prawo Pocztowe?

Resort proponuje, by ustawa weszła w życie 1 lipca 2026 r., dając operatorom czas na modyfikację regulaminów, przygotowanie materiałów informacyjnych i zorganizowanie szkoleń. Projekt został opublikowany na stronie Rządowego Centrum Legislacji i trafił do 34 kluczowych podmiotów rynku – operatorów, organizacji pracodawców i konsumenckich, z 21-dniowym terminem na zgłoszenie uwag.

Etap legislacyjny:

Projekt w uzgodnieniach, konsultacjach publicznych i opiniowaniu.

Co pozwolą operatorowi nowe ustępy art. 36 prawa pocztowego przy podejrzeniu towarów niebezpiecznych?

Operator będzie mógł wstrzymać, otworzyć i zabezpieczyć przesyłkę. Może wezwać nadawcę lub adresata do odbioru, przekazać ją – na koszt nadawcy – wyspecjalizowanemu przewoźnikowi ADR, a gdy to niemożliwe, dokonać utylizacji.

Jakie obowiązki wprowadza nowy art. 36a prawa pocztowego wobec pracowników i nadawców?

Nowy art. 36a prawa pocztowego wprowadza obowiązek zapewnienia pracownikom specjalistycznych szkoleń z postępowania z przesyłkami zawierającymi towary niebezpieczne oraz bieżącego informowania nadawców o zasadach ich nadawania.

Kto ponosi odpowiedzialność i koszty przy nieujawnionych towarach niebezpiecznych w przesyłce?

Nadawca ponosi odpowiedzialność za szkody spowodowane nadaniem przesyłki z towarami niebezpiecznymi bez poinformowania operatora i bez spełnienia wymogów przepisów. Operator może dochodzić od nadawcy „uzasadnionych, dodatkowych kosztów” zabezpieczenia, przechowywania i utylizacji.

Za co prezes UKE będzie mógł nałożyć karę pieniężną na operatora pocztowego?

Prezes UKE będzie mógł nałożyć karę pieniężną za niewypełnianie obowiązku informowania nadawców o zasadach postępowania z przesyłkami zawierającymi towary niebezpieczne.

Kiedy ma wejść w życie nowelizacja ustawy Prawo pocztowe?

Ministerstwo Aktywów Państwowych proponuje, by ustawa Prawo pocztowe weszła w życie 1 lipca 2026 r., dając operatorom czas na modyfikację regulaminów, przygotowanie materiałów informacyjnych i zorganizowanie szkoleń.