Zawieszona egzekucja nie oznacza swobody dysponowania zajętymi wierzytelnościami

Gmina prowadzi egzekucję wobec mojej firmy, w tym z moich wierzytelności (m.in. stałych zleceń od klientów i czynszów z dzierżawy). Zgodziła się na zawieszenie egzekucji, a komornik formalnie ją zawiesił, jednak nadal dokonuje potrąceń z bieżących wpływów. Czy to legalne, skoro egzekucja jest zawieszona? Jakie działania mogę podjąć w tej sytuacji?

Co wolno komornikowi
Ochrona bieżącej działalności przedsiębiorcy
Wniosek do sądu

Zajęcie wierzytelności następuje z chwilą doręczenia wezwania dłużnikowi zajętej wierzytelności. Jeżeli zajęcie dotyczy świadczeń płatnych periodycznie, obejmuje ono również wypłaty przyszłe. Oznacza to, że samo zawieszenie egzekucji nie niweczy efektów dokonanego wcześniej zajęcia. Wynika to z art. 900 kodeksu postępowania cywilnego (dalej: k.p.c.).

Co wolno komornikowi

Z powyższego wynika, że zawieszenie postępowania egzekucyjnego powoduje wstrzymanie podejmowania nowych czynności egzekucyjnych, lecz nie uchyla skuteczności już dokonanego zajęcia. Zakres działań komornika w takim przypadku był przedmiotem analizy w orzecznictwie.

Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze w postanowieniu z 18 lipca 2013 r. (sygn. akt II Cz 494/13) wskazał, że w razie zawieszenia postępowania egzekucyjnego zajęcie wierzytelności pozostaje aktualne także w odniesieniu do rat bieżących oraz przyszłych. Jednocześnie podkreślił, że środków tych nie wolno przekazywać wierzycielowi – komornik powinien je składać do depozytu sądowego.

Konsekwencją zajęcia jest to, że dłużnik nie ma prawa odbioru ani rozporządzania zajętą wierzytelnością. Przekazywanie zajętych kwot następuje wyłącznie do depozytu sądowego, a nie bezpośrednio do wierzyciela. W tej sytuacji brak jest podstaw prawnych do dalszego przekazywania środków gminie w okresie zawieszenia egzekucji.

Ochrona bieżącej działalności przedsiębiorcy

Dla przedsiębiorcy istotnym instrumentem ochronnym może być mechanizm przewidziany w art. 821¹ k.p.c. Przepis ten stanowi, że jeżeli egzekucja została skierowana m.in. do rachunku bankowego, wynagrodzenia za pracę lub innych praw majątkowych, z którymi związane jest prawo dłużnika do świadczeń okresowych, sąd – na wniosek dłużnika – może określić kwotę, jaką dłużnik może pobierać w okresie zawieszenia postępowania w celu zaspokajania bieżących potrzeb.

Jak podkreśla się w doktrynie (A. Marciniak [red.], Kodeks postępowania cywilnego. Tom IV, 2020), przepis ten obejmuje nie tylko wynagrodzenie za pracę, lecz także emerytury, renty, należności ze stałych umów zlecenia czy umów dzierżawy, o ile mają charakter świadczeń okresowych. Bez znaczenia pozostaje przy tym częstotliwość ich wypłaty.

Wniosek do sądu

W opisanej sytuacji przedsiębiorca może wystąpić do sądu z wnioskiem o określenie kwoty, którą będzie mógł pobierać w okresie zawieszenia egzekucji z tytułu świadczeń okresowych, takich jak wpływy ze stałych zleceń czy dzierżaw. Pozwoli to na zabezpieczenie podstawowych potrzeb związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, przy jednoczesnym zachowaniu skutków zawieszenia egzekucji. ©℗