Kierownik kontrolowanej instytucji powinien zapewnić, o ile jest to możliwe, oddzielne pomieszczenie dla inspektorów, którzy sprawdzają placówkę. Jest on też zobligowany m.in. do tego, aby urzędnicy mieli dostęp do dokumentów i mogli rozmawiać z pracownikami lub osobami korzystającymi z usług świadczonych np. w ośrodku pomocy społecznej.

Tak przewiduje rozporządzenie ministra rodziny, pracy i polityki społecznej z 17 czerwca 2024 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie nadzoru i kontroli w pomocy społecznej (Dz.U. poz. 912), które zaczęło obowiązywać 21 czerwca br. Wprowadza ono kilka zmian do rozporządzenia z 9 grudnia 2020 r. (Dz.U. poz. 2285), na podstawie którego wojewoda, a konkretnie upoważnieni przez niego i posiadający wymagane kwalifikacje urzędnicy, przeprowadzają kontrole w jednostkach organizacyjnych zaliczanych do systemu pomocy społecznej. Jedna z nich jest bezpośrednio związana z ubiegłoroczną nowelizacją ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 901 ze zm.), która zmieniła nazwę mieszkań chronionych na nazwę „mieszkania treningowe lub wspomagane”. Z tego względu była konieczna modyfikacja listy instytucji podlegających nadzorowi, które wymienia rozporządzenie z 9 grudnia 2020 r.

Kolejna zmiana dotyczy sposobu przeprowadzania kontroli problemowej, która polega na sprawdzeniu wybranego obszaru organizacji i funkcjonowania jednostki pomocy społecznej. Co do zasady powinna ona mieć miejsce w siedzibie tej instytucji, ale nowe przepisy dopuszczają możliwość jej przeprowadzenia bezpośrednio w urzędzie wojewódzkim na podstawie udostępnionych przez nią dokumentów (do tej pory w tym trybie mogła być zorganizowana tylko kontrola doraźna). Rozszerzony został także zakres kontroli kompleksowej, która jest przeprowadzana w instytucji raz na cztery lata. W jej ramach inspektorzy wojewódzcy będą mogli sprawdzić nie tylko, jak zostały zrealizowane zalecenia po poprzedniej kontroli kompleksowej, ale też po kontroli problemowej i doraźnej.

Następna zmiana obejmuje przepisy regulujące, co musi zapewnić kierownik jednostki, która jest w trakcie kontroli. Jest on zobligowany m.in. do tego, aby urzędnicy mieli dostęp do obiektów i pomieszczeń, dokumentów oraz mogli rozmawiać z pracownikami lub osobami korzystającymi z usług świadczonych w placówce pomocy społecznej. Do tych wymogów został teraz dodany zapis zalecający, aby w miarę możliwości inspektorzy wojewódzcy do swojej pracy mieli oddzielne pomieszczenie z odpowiednim wyposażeniem.

Jednocześnie, w porównaniu z projektem rozporządzenia, który trafił do konsultacji w kwietniu br., Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zdecydowało się zrezygnować z dwóch pierwotnie proponowanych zmian. Chodzi tutaj o przepisy, które miały pozwalać na przeprowadzanie czynności kontrolnych – w uzasadnionych przypadkach – bez kierownika jednostki lub wyznaczonego przez niego pracownika, a także na zmniejszenie z czterech do trzech lat stażu pracy w pomocy społecznej, jaki musi posiadać osoba, która zajmuje się przeprowadzaniem kontroli. Ostatecznie, w wyniku zgłoszonych uwag do tych rozwiązań, resort z nich zrezygnował.

Rozporządzenie z 17 czerwca 2024 r. zawiera też przepisy przejściowe, zgodnie z którymi do kontroli wszczętych i niezakończonych przed 21 czerwca br. stosowane są przepisy dotychczasowe. ©℗