Program kontroli PIP: co sprawdzą inspektorzy pracy w najbliższych miesiącach

Zatrudnianie młodocianych

Z definicji stosunku pracy, jak również z definicji pracownika, nie wynika wprost ograniczenie dotyczące wieku osoby zatrudnionej. Kodeks pracy (dalej k.p.) stanowi jednak, że co do zasady pracownikiem może być osoba, która ukończyła 18 lat.

Jednocześnie na warunkach określonych w dziale dziewiątym k.p. dopuszczalne jest zatrudnianie osób, które nie ukończyły 18 lat. Osoba, która ukończyła 15 lat, a nie ukończyła 18. roku życia, jest określana jako młodociany. Osoby takie mogą świadczyć pracę, jednak z uwzględnieniem przepisów szczególnych, które uwzględniają obowiązek szkolny oraz potrzebę ochrony rozwoju psychofizycznego młodocianych.

W 2026 r. inspektorzy będą kontrolować prawidłowość zatrudniania młodocianych zarówno w celu przygotowania zawodowego, jak i przy wykonywaniu prac lekkich.

Kontrole obejmą także wykonywanie pracy lub innych zajęć zarobkowych przez dzieci do ukończenia 16. roku życia na rzecz podmiotów prowadzących działalność kulturalną, artystyczną, sportową lub reklamową.

Uwaga! Czynności kontrolne będą realizowane przede wszystkim w małych i średnich podmiotach prowadzących działalność w zakresie handlu i napraw, przetwórstwa przemysłowego oraz usług. Pracownicy młodociani są najczęściej zatrudniani w tych właśnie branżach.

Inspektorzy będą weryfikować przestrzeganie przepisów dotyczących w szczególności prowadzenia ewidencji pracowników młodocianych, zawierania umów o pracę w celu przygotowania zawodowego, wypłaty wynagrodzenia, czasu pracy, udzielania urlopów wypoczynkowych, a także ewidencjonowania czasu pracy przy pracach wzbronionych młodocianym, dozwolonych jednak w celu przygotowania zawodowego.

Przeciwdziałanie mobbingowi

Z programu działania PIP na 2026 r. wynika, że w przypadku interwencji wpływających do urzędu, dotyczących zarzutów mobbingu, inspektorzy będą ustalać, jak realizowany jest obowiązek przeciwdziałania temu zjawisku. Za zgodą pracodawcy możliwe będzie także przeprowadzenie rozpoznania skali i charakteru zjawiska mobbingu z wykorzystaniem anonimowych ankiet. W szczególności inspektorzy będą zwracać uwagę na to, czy u pracodawcy zostały wprowadzone oraz czy faktycznie funkcjonują odpowiednie procedury antymobbingowe.

Pozorne umowy cywilnoprawne

Bezzasadne zastępowanie umów o pracę kontraktami prawa cywilnego stanowi naruszenie przepisów prawa, a jednocześnie prowadzi do pozbawienia zatrudnionych wielu uprawnień wynikających z k.p. Dlatego w 2026 r. kontrole dotyczące zatrudniania na podstawie umów prawa cywilnego będą traktowane przez urząd priorytetowo.

Obecnie, w przypadku stwierdzenia, że stosunek prawny łączący osobę wykonującą pracę z podmiotem powierzającym jej wykonywanie pracy nie ma charakteru cywilnoprawnego, lecz w istocie spełnia cechy stosunku pracy, inspektor pracy może skierować wystąpienie lub wydać polecenie dotyczące zmiany podstawy prawnej świadczenia pracy. Może również wnieść do sądu pracy powództwo o ustalenie istnienia stosunku pracy.

Ponadto inspektorzy są uprawnieni do prowadzenia czynności w sprawie o wykroczenie, które mają ustalić, czy nie doszło do naruszenia przepisów prawa pracy. Zastępowanie umowy o pracę kontraktem cywilnoprawnym przy zachowaniu warunków właściwych stosunkowi pracy stanowi bowiem wykroczenie określone w art. 281 par. 1 pkt 1 k.p. ©℗