W praktyce oznacza to mniejsze koszty organizacyjne, mniej dokumentów oraz większą swobodę w kształtowaniu struktury zatrudnienia. Zmiany obejmują zarówno warunki uzyskania i utrzymania statusu ZPCh, jak i katalog podmiotów uprawnionych do ulg.

Nowe regulacje wchodzą w życie w pakiecie i obejmują kilka obszarów jednocześnie: opiekę medyczną w zakładach chronionych, strukturę zatrudnienia w ZAZ, okresy przejściowe przy niespełnianiu wskaźników oraz zasady obniżania wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.

Zakład pracy chronionej – ograniczenie obowiązków medycznych

Do tej pory zakład pracy chronionej, aby uzyskać lub zachować status, musiał zapewniać pracownikom:

  • doraźną opiekę medyczną,
  • specjalistyczną opiekę medyczną,
  • poradnictwo,
  • usługi rehabilitacyjne.

Po zmianach z katalogu znika obowiązek organizowania opieki doraźnej. Zakład pracy chronionej oraz zakład aktywności zawodowej muszą zapewniać wyłącznie:

  • specjalistyczną opiekę medyczną,
  • wsparcie doradcze,
  • rehabilitację.

Oznacza to, że pracodawca nie musi już utrzymywać punktu pierwszej pomocy z personelem medycznym ani zawierać dodatkowych umów tylko na potrzeby doraźnej obsługi pracowników. W praktyce obniża to stałe koszty działalności i zmniejsza ryzyko utraty statusu z powodów formalnych.

Zakład aktywności zawodowej – wyższy udział osób z umiarkowanym stopniem

Istotna zmiana dotyczy wskaźników zatrudnienia w ZAZ. Limit udziału osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności został podniesiony z 35 do 55 procent.

W konsekwencji zakład aktywności zawodowej może oprzeć większość zatrudnienia na osobach z umiarkowanym stopniem, a mniejszy udział muszą stanowić osoby ze znacznym stopniem niepełnosprawności. Ułatwia to rekrutację, stabilizuje obsadę stanowisk i ogranicza ryzyko niespełnienia warunków ustawowych.

Zmiana ma charakter systemowy – dotyczy wszystkich ZAZ w kraju.

Sześć miesięcy na uzupełnienie braków kadrowych

Wydłużony został również okres zwolnienia z obowiązku spełniania wskaźnika zatrudnienia. Dotychczas wynosił on 3 miesiące. Po nowelizacji jest to 6 miesięcy.

Jeżeli zakład aktywności zawodowej czasowo spadnie poniżej wymaganego poziomu zatrudnienia osób z niepełnosprawnościami, przez pół roku zachowuje status i prawo do finansowania. W tym czasie może prowadzić rekrutację bez sankcji administracyjnych.

Więcej pieniędzy z samorządów dla ZAZ

Samorządy zyskały możliwość zwiększania maksymalnych środków na dofinansowanie działalności ZAZ:

  • ze środków własnych,
  • z pieniędzy przeznaczonych pierwotnie na inne zadania.

To daje jednostkom samorządu terytorialnego narzędzie do reagowania na problemy finansowe konkretnych zakładów i utrzymania ich działalności.

Obniżenie wpłat na PFRON – wniosek zamiast automatu

Zmienia się mechanizm przekazywania informacji o kwocie obniżenia wpłat na PFRON. Dotychczas sprzedający był zobowiązany do wystawiania informacji automatycznie przy każdej transakcji.

Po zmianach:

  • informacja przekazywana jest wyłącznie na wniosek nabywcy,
  • wniosek można w każdej chwili odwołać,
  • po otrzymaniu wniosku sprzedający wystawia informację niezwłocznie po zapłacie,
  • najpóźniej do ostatniego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym przypadał termin płatności.

W praktyce ogranicza to liczbę dokumentów generowanych przez firmy i upraszcza obsługę księgową.

Kto korzysta z obniżenia wpłat na PFRON?

Nowe przepisy precyzują, że z obniżenia wpłat mogą korzystać pracodawcy zatrudniający odpowiedni odsetek osób z niepełnosprawnością o znacznym lub umiarkowanym stopniu.

Z obowiązku wpłat na PFRON zwolnione są podmioty, które:

  • zatrudniają co najmniej 25 pracowników,
  • wykazują minimum 6 procent osób z niepełnosprawnościami.

Dla szkół, przedszkoli oraz placówek wychowawczo-opiekuńczych wskaźnik ten wynosi 2 procent.