Kontrolę zwolnienia lekarskiego może przeprowadzić pracodawca lub ZUS. Podczas niej sprawdza się, czy chory na L4 nie pracuje i czy nie wykorzystuje zwolnienia niezgodnie z jego celem. 13 kwietnia wejdzie w życie nowelizacja ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, która wprowadza ważne zmiany w zasadach przeprowadzania takich kontroli.

Zgodnie z jej art. 68g minister rodziny, pracy i polityki społecznej ma wydać w drodze rozporządzenia nowy wzór upoważnienia do przeprowadzenia kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy i wzór protokołu tej kontroli. Pierwszy z dokumentów kontrolerzy muszą okazać osobie kontrolowanej na początku audytu, a drugi sporządzić po jego zakończeniu.

Kontrole L4: Jaki wzór dokumentów?

Do konsultacji publicznych i uzgodnień międzyresortowych trafił właśnie projekt aktu prawnego ustalającego oba wzory. Zgodnie z nim wzór upoważnienia do przeprowadzenia kontroli ma zawierać takie elementy, jak wskazanie podstawy prawnej, oznaczenie jednostki organizacyjnej ZUS albo płatnika składek, imię i nazwisko kontrolującego oraz wskazanie zakresu kontroli.

Natomiast projekt nowego wzoru protokołu kontroli ma zawierać m.in. dane osoby kontrolowanej i kontrolującej, numer zaświadczenia lekarskiego oraz imię i nazwisko lekarza, który je wystawił, opis dokonanych ustaleń oraz pouczenie o prawie złożenia zastrzeżeń.

Kontrole L4: nowe uprawnienia kontrolerów

Przypomnijmy, że znowelizowane przepisy, które wejdą w życie już za niecałe dwa miesiące, istotnie wzmacniają uprawnienia kontrolerów.

– Dużą zmianą jest to, że uzyskają oni prawo do legitymowania osoby kontrolowanej w celu ustalenia tożsamości. Będą też uprawnieni do wstępu do miejsca przeprowadzania kontroli oraz do odbierania informacji od osoby kontrolowanej, jej płatnika składek oraz od lekarza leczącego – podkreśla Karol Poznański, rzecznik prasowy ZUS.

W przepisach wskazano jednoznacznie, że uprawnienie do kontrolowania dotyczy zarówno zaświadczeń lekarskich o czasowej niezdolności do pracy z powodu choroby, jak i zaświadczeń lekarskich o czasowej niezdolności do pracy z tytułu opieki nad chorym członkiem rodziny.

Po raz pierwszy w ustawie zapisano również, że ZUS może kontrolować osoby pobierające świadczenia po ustaniu zatrudnienia, co do tej pory budziło wątpliwości.

Nie zmieni się zasada, zgodnie z którą ubezpieczony traci prawo do zasiłku chorobowego, jeśli wykorzystywał zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z jego celem. Przepisy doprecyzowują jednak drugą przesłankę utraty świadczenia, a jest nią podejmowanie aktywności niezgodnej z celem L4. Chodzi o wszelkie działania utrudniające lub wydłużające proces leczenia lub rekonwalescencję, z wyłączeniem zwykłych czynności dnia codziennego lub czynności incydentalnych, takich jak wyjście do apteki po leki.

Rozporządzenie ma wejść w życie 13 kwietnia 2026 r.

Etap legislacyjny:

Projekt rozporządzenia przekazany do konsultacji