Ochrona przedemerytalna w 2026 roku. Kiedy prawo dopuszcza rozwiązanie umowy mimo 4-letniego okresu?

W 2026 roku pracownicy znajdujący się w wieku przedemerytalnym nadal co do zasady korzystają ze szczególnej ochrony przed wypowiedzeniem umowy o pracę. Nie jest to jednak zabezpieczenie bezwarunkowe – przepisy przewidują przypadki, w których rozwiązanie stosunku pracy jest dopuszczalne. Na początek warto przypomnieć najważniejsze reguły.

W polskim systemie emerytalnym wiek emerytalny pozostaje niezmienny i wynosi 60 lat dla kobiet oraz 65 lat dla mężczyzn. Jeżeli do osiągnięcia tego limitu pozostają maksymalnie 4 lata, pracownik wchodzi w okres ochronny. Zgodnie z art. 39 Kodeksu pracy pracodawca nie może wypowiedzieć umowy osobie znajdującej się w takim położeniu, o ile jej dotychczasowy staż pracy daje możliwość uzyskania prawa do emerytury z chwilą osiągnięcia ustawowego wieku.

Zatem ochroną przed rozwiązaniem umowy o pracę objęte są kobiety, które ukończyły 56 lat, oraz mężczyźni po 61. roku życia. Jeżeli jednak dana osoba spełnia warunki do przejścia na wcześniejszą emeryturę, okres ochronny rozpoczyna się odpowiednio wcześniej – na 4 lata przed osiągnięciem niższego wieku emerytalnego przewidzianego w jej przypadku. Co ważne, warunkiem objęcia ochroną przed emeryturą jest również staż pracy - 20 lat w przypadku kobiet i 25 lat u mężczyzn.

Trzeba również pamiętać, że ochrona przedemerytalna zaczyna działać dopiero w momencie, gdy do osiągnięcia wieku emerytalnego pozostają dokładnie 4 lata. Oznacza to, że pracodawca ma prawo rozwiązać umowę o pracę jeszcze dzień wcześniej - zanim pracownik formalnie wejdzie w okres ochronny.

Taka sytuacja jest w pełni zgodna z obowiązującymi przepisami. Nie ma przy tym znaczenia, że sam okres wypowiedzenia zakończy się już po rozpoczęciu ochrony przedemerytalnej - liczy się wyłącznie moment złożenia wypowiedzenia, a nie data ustania stosunku pracy.

Ochrona przedemerytalna w 2026 r. – kiedy nie działa?

Warto wiedzieć, że przepisy chronią osoby w wieku przedemerytalnym jedynie przed klasycznym wypowiedzeniem umowy o pracę, a nie przed rozwiązaniem „dyscyplinarnym”, czyli bez zachowania okresu wypowiedzenia. Oznacza to, że nawet pracownicy objęci ochroną mogą zostać zwolnieni w określonych sytuacjach. Na przykład:

• pracownica w wieku 57 lat lub pracownik mający 63 lata popełni rażące naruszenie podstawowych obowiązków wynikających z umowy,
• w trakcie zatrudnienia dopuszczą się przestępstwa, które uniemożliwia dalszą pracę na obecnym stanowisku, a sprawa jest oczywista lub potwierdzona prawomocnym wyrokiem,
• celowo utracą uprawnienia niezbędne do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku.

W takich przypadkach pracodawca ma prawo rozwiązać umowę o pracę, mimo że dana osoba znajduje się w okresie ochronnym przed emeryturą.

Ponadto pracodawca może rozwiązać umowę z pracownikiem w trybie natychmiastowym, nawet jeśli nie ponosi on winy, w określonych sytuacjach:

• Długotrwała niezdolność do pracy spowodowana chorobą: jeśli pracownik jest zatrudniony krócej niż 6 miesięcy, a jego niezdolność trwa ponad 3 miesiące; jeśli pracownik pracuje co najmniej 6 miesięcy, a niezdolność przekracza okres pobierania wynagrodzenia chorobowego i zasiłku, w tym pierwsze 3 miesiące świadczenia rehabilitacyjnego, albo jeśli choroba wynika z wypadku przy pracy lub choroby zawodowej.
• Inne usprawiedliwione nieobecności w pracy: gdy nieobecność trwa dłużej niż miesiąc i nie wynika z przyczyn wskazanych powyżej.

Takie przepisy pozwalają pracodawcy reagować na sytuacje, w których długotrwała absencja pracownika uniemożliwia realizację obowiązków, zachowując jednocześnie ramy prawa pracy i ochronę przedemerytalną.

Ochrona przedemerytalna a upadłość firmy w 2026

W 2026 roku pracownik w wieku przedemerytalnym nie będzie objęty ochroną przed wypowiedzeniem w sytuacjach, gdy firma ogłosi upadłość, wszczęte zostanie postępowanie sanacyjne lub przedsiębiorstwo zostanie zlikwidowane. Podobnie, w przypadku zwolnień grupowych możliwe będzie zastosowanie wypowiedzenia zmieniającego warunki zatrudnienia również wobec osób objętych ochroną przedemerytalną.

Ochrona przedemerytalna a obniżka wynagrodzenia w 2026

W czasie okresu ochronnego przed emeryturą pracodawca, co do zasady, nie może obniżyć wynagrodzenia pracownika ani zmieniać warunków jego pracy. Ochrona ta dotyczy zarówno pensji, jak i innych zasad zatrudnienia. Istnieją jednak sytuacje, w których zmiana warunków pracy lub wynagrodzenia jest dopuszczalna. Należą do nich:

• wprowadzenie w firmie nowych zasad wynagradzania, obejmujących wszystkich pracowników lub określoną grupę, do której należy pracownik w wieku przedemerytalnym. Co ważne, zmiany dotyczą wyłącznie stawek lub sposobu ustalania wynagrodzenia, a nie np. zasad przyznawania odpraw emerytalnych czy norm czasu pracy,
• wdrożenie nowego układu zbiorowego pracy, którego zapisy są mniej korzystne dla pracownika,
• otrzymanie orzeczenia lekarskiego stwierdzającego utratę zdolności do wykonywania dotychczasowego stanowiska,
• niezawiniona utrata przez pracownika uprawnień niezbędnych do wykonywania obowiązków zawodowych.

W tych wyjątkowych przypadkach prawo pozwala na zmianę warunków zatrudnienia, mimo że pracownik pozostaje objęty ochroną przedemerytalną.

Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks Pracy (t.j. Dz.U. 2025 poz. 277)