Patrycja Otto

Patrycja.otto@infor.pl

Komisja Europejska przedstawiła swój plan 4 grudnia 2025 r., wyrażając tym samym silne zaangażowanie na rzecz poprawy warunków zatrudnienia w konkurencyjnej Europie. Dokument ten nie jest jedynie zbiorem życzeń, ale stanowi wstęp do konkretnych działań legislacyjnych. Komisja rozpoczęła bowiem pierwszy etap konsultacji dotyczących przyszłego „Aktu w sprawie wysokiej jakości miejsc pracy”. Nowy wniosek ustawodawczy, zapowiedziany przez przewodniczącą Ursulę von der Leyen w orędziu o stanie UE oraz w programie prac na 2026 r., ma znowelizować unijne przepisy chroniące pracowników. Celem jest zagwarantowanie praw pracowniczych przy jednoczesnej adaptacji gospodarki do gwałtownych zmian technologicznych, demograficznych i społecznych.

Fundamenty nowego planu na rzecz wysokiej jakości miejsc pracy,

Bruksela wychodzi z założenia, że odpowiednie płace i dobra praca mają zasadnicze znaczenie nie tylko dla ochrony pracowników przed ubóstwem, ale także dla zwiększenia wydajności i wzmocnienia konkurencyjności całej Wspólnoty. Choć ogólna jakość pracy w UE oceniana jest wysoko, rynek wciąż odczuwa skutki globalnych kryzysów i rosnących kosztów utrzymania. Dodatkowym wyzwaniem dla przedsiębiorstw jest niedobór wykwalifikowanej siły roboczej przy konieczności utrzymania tempa w szybko zmieniającym się środowisku globalnym.

Plan działania, nad którym toczą się obecnie konsultacje, koncentruje się na kilku kluczowych obszarach, w których interwencja UE ma przynieść największe korzyści. Należą do nich: tworzenie i utrzymywanie wysokiej jakości miejsc pracy, zapewnienie sprawiedliwości i modernizacji w świecie pracy, wspieranie transformacji cyfrowej i ekologicznej, a także rozwijanie dialogu społecznego i zapewnienie skutecznego egzekwowania praw. Dokument został opracowany na podstawie szeroko zakrojonych konsultacji z partnerami społecznymi – europejskimi i krajowymi związkami zawodowymi oraz organizacjami pracodawców. W proces ten zaangażowano około 200 organizacji w całej UE, przeprowadzając ponad 50 dyskusji we wszystkich państwach członkowskich.

Obszary przyszłych regulacji

Trwające do końca stycznia konsultacje mają pomóc Komisji w ukierunkowaniu przyszłych przepisów. Wśród priorytetowych tematów znalazło się zarządzanie algorytmiczne i sztuczna inteligencja (AI). Choć narzędzia cyfrowe zwiększają produktywność, aż 84 proc. Europejczyków uważa, że wymagają one starannego zarządzania w miejscu pracy.

Kolejnym istotnym zagadnieniem jest bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP) w dobie pracy zdalnej i nowych technologii. Badania EU-OSHA z 2025 r. wskazują na wzrost zagrożeń psychospołecznych – 29 proc. pracowników zgłasza stres lub lęki związane z pracą. Komisja zwraca również uwagę na konieczność sprawiedliwej transformacji w obliczu restrukturyzacji firm oraz na problem egzekwowania przepisów, w tym walkę z pracą nierejestrowaną.

Głos polskiego biznesu na temat unijnego planu

Polscy przedsiębiorcy uważnie przyglądają się propozycjom płynącym z Brukseli. Robert Lisicki, dyrektor departamentu pracy w Konfederacji Lewiatan, podkreśla wagę toczących się prac.

– Inicjatywa Komisji Europejskiej ma kluczowe znaczenie dla obszaru zatrudnienia, wyznaczy działania Komisji w najbliższych latach, szczególnie te legislacyjne – zaznacza ekspert, dodając, że wstępna ocena propozycji Komisji w niektórych aspektach jest pozytywna.

– W naszej wstępnej ocenie Komisja przedstawiła zrównoważony opis szans i wyzwań w kilku obszarach, m.in. odnośnie sztucznej inteligencji, zarządzania algorytmicznego. Podkreśla się strategiczne znaczenie umożliwienia i wspierania wdrażania takich rozwiązań, innowacyjności unijnych przedsiębiorstw, jednocześnie podnosząc kwestie potrzeby analizy aspektu ochrony pracowników – komentuje Robert Lisicki.

Niebezpieczne zmiany w podwykonawstwie

Jednak nie wszystkie propozycje spotykają się z aprobatą biznesu. Największy niepokój budzą plany dotyczące regulacji podwykonawstwa. Komisja zauważa, że choć podwykonawstwo zapewnia dostęp do wiedzy fachowej, w długich łańcuchach może dochodzić do nadużyć pracowniczych. Bruksela rozważa wzmocnienie egzekwowania przepisów, zwiększenie przejrzystości systemów krajowych (np. rejestry, certyfikacje) oraz wprowadzenie systemów odpowiedzialności w sektorach takich jak budownictwo, transport czy rolnictwo. Konfederacja Lewiatan bije w tej sprawie na alarm, wskazując na inicjatywy podejmowane już w Parlamencie Europejskim, które zmierzają do drastycznych ograniczeń.

– To co budzi nasze szczególne obawy, zastrzeżenia to kwestia potencjalnych inicjatyw w obszarze podwykonawstwa. Podejmowane już obecnie w Parlamencie Europejskim inicjatywy dotyczą m.in. ograniczenia tzw. łańcuchów podwykonawstwa do określonej liczby poziomów i wprowadzenie odpowiedzialności solidarnej. Takie rozwiązania zakłócą funkcjonowanie rynku usług i osłabią konkurencyjność – mówi Robert Lisicki.

Konfederacja Lewiatan przywołuje niedawne badania, które szacują, że ograniczenie liczby pośredników mogłoby wygenerować gigantyczne koszty dodatkowe rzędu 30–45 mld euro w całej Unii Europejskiej. Zdaniem organizacji takie środki podważają swobodę świadczenia usług. I zwraca uwagę, że małe i średnie przedsiębiorstwa w szczególności straciłyby dostęp do większych kontraktów, w tym projektów transgranicznych.

- To istotne zagrożenie dla polskich firm, które korzystają ze swobody świadczenia usług na rynku wewnętrznym UE – ostrzega dyrektor departamentu pracy w Konfederacji Lewiatan, podkreślając, że działania UE, zamiast nakładać nowe obciążenia, powinny skupić się na egzekwowaniu obecnego dorobku prawnego i wykorzystaniu dialogu społecznego. Konfederacja Lewiatan zapowiedziała, że przekaże swoje oficjalne stanowisko Komisji Europejskiej przed upływem terminu konsultacji.