Nowelizacja ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw oparta jest na dwóch filarach – reformie orzecznictwa lekarskiego w ZUS oraz reformie zwolnień lekarskich.

Przepisy mają przyczynić się do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia, a także polepszenia warunków pracy dla lekarzy orzeczników, w efekcie czego uzupełnione mają zostać braki kadrowe.

Orzeczenia lekarskie wydawane przez ZUS uprawniają m.in. do renty z tytułu niezdolności do pracy, dodatku pielęgnacyjnego i renty socjalnej. Ponadto lekarze orzecznicy wykonują kontrolę prawidłowości orzekania o czasowej niezdolności do pracy oraz wystawiania zaświadczeń lekarskich.

Nowe zasady zatrudnienia i wynagrodzeń lekarzy orzeczników

Zgodnie z nowymi przepisami lekarze orzecznicy będą mogli wybrać, czy chcą pracować na podstawie umowy o pracę, czy umowy cywilnoprawnej. Naczelny lekarz ZUS, jego zastępca, główny lekarz orzecznik, zastępca głównego lekarza orzecznika i lekarze inspektorzy nadzoru orzecznictwa lekarskiego będą zatrudniani wyłącznie na podstawie umów o pracę.

Wynagrodzenie zasadnicze lekarzy orzeczników będzie ustalane na podobnych zasadach, jak najniższe wynagrodzenia zasadnicze niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych. Zdaniem resortu pracy przełoży się to na ok. 25-procentowy wzrost wynagrodzeń lekarzy w ZUS.

Na stanowisko lekarza orzecznika zatrudniani będą również – co do zasady – lekarze bez tytułu specjalisty. Regulacja zakłada wprowadzenie możliwości wydawania orzeczeń w określonych rodzajach spraw (związanych z ich kompetencjami) przez fizjoterapeutów, pielęgniarki i pielęgniarzy.

Wydawanie orzeczeń jednoosobowo i nowa struktura ZUS

Regulacja przewiduje wprowadzenie jednoosobowego orzekania we wszystkich przypadkach. W pierwszej i drugiej instancji wskutek złożenia zarzutu wadliwości lub sprzeciwu orzeczenie ma być wydawane jednoosobowo. W sprawach szczególnie skomplikowanych główny lekarz orzecznik albo jego zastępca będą mogli skierować sprawę do ponownego rozpatrzenia przez orzekających łącznie trzech lekarzy orzeczników. Obecnie w I instancji orzeczenie wydawane jest jednoosobowo przez lekarza orzecznika, a w II instancji – każdorazowo przez komisję lekarską w trzyosobowym składzie.

Nowela zakłada też zmiany struktury organizacyjnej orzecznictwa lekarskiego. Zaproponowano konsolidację zadań związanych z wydawaniem orzeczeń oraz realizacją bezpośredniego nadzoru nad orzekaniem w centrach orzeczniczych, które będą tworzone w oddziałach ZUS.

Nowe zasady korzystania ze zwolnień lekarskich

W przepisach doprecyzowano, kiedy można stracić zasiłek chorobowy.

Stracić go będą mogły osoby, które podczas zwolnienia wykonują pracę zarobkową lub podejmują aktywność niezgodną z celem zwolnienia (z wyjątkiem drobnych czynności, np. zakupów) czy działania przedłużające chorobę (np. forsowny wyjazd podczas rekonwalescencji).

Regulacja wprowadza także możliwość korzystania ze zwolnienia w jednym miejscu, a pracowania w drugim (np. dla osób z dwoma etatami – jeśli charakter pracy na to pozwala).

Wprowadzone zostaną również nowe zasady kontroli zwolnień lekarskich. W trakcie prac nad ustawą wiceszef MRPiPS Sebastian Gajewski podkreślał, że zapisy dotyczące zwolnień lekarskich mają rozwiązać problem zbyt rygorystycznej i kwestionowanej przez sądy konstrukcji przesłanek utraty prawa do zasiłku chorobowego, a także ułatwić kontrolę zwolnień dokonywaną przez ZUS.

Kontrole i nadzór nad prawidłowym wykorzystaniem L4

Zakład Ubezpieczeń Społecznych będzie uprawniony do przeprowadzania kontroli ubezpieczonych oraz osób po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego co do prawidłowości wykorzystywania zwolnień od pracy zgodnie z ich celem. Zakład będzie mógł zażądać od wystawiającego zaświadczenie lekarskie lub od podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych, w którym wystawiono zaświadczenie lekarskie, udostępnienia dokumentacji medycznej ubezpieczonego lub chorego członka rodziny.

Kontrola ma polegać na ustaleniu, czy osoba nie podejmuje działań, które wyłączają ją z prawa do czasowego zwolnienia od pracy, a w przypadku zasiłku opiekuńczego również na ustaleniu, czy poza ubezpieczonym nie ma innych członków rodziny pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, mogących zapewnić opiekę.

Ustawa, poza pewnymi wyjątkami, wejdzie w życie po upływie trzech miesięcy od dnia ogłoszenia. (PAP)

kblu/ agz/