TEMAT: Pracownicze plany kapitałowe
PROBLEM: W jaki sposób odprowadzić wpłaty
Najważniejsze w rozliczeniach płacowych Pracowniczych Planów kapitałowych są wpłaty podstawowe. Należy więc zacząć od tego, że wpłata podstawowa jest finansowana zarówno przez uczestnika, czyli pracownika/zleceniobiorcę, jak i przez podmiot zatrudniający. Ten pierwszy ponosi koszt stanowiący 2 proc. przychodu podlegającego oskładkowaniu. Wpłatę naliczoną pracodawca potrąca z wynagrodzenia po opodatkowaniu. Natomiast wpłata po stronie pracodawcy to 1,5 proc. tej samej podstawy, czyli przychodu wykazywanego do oskładkowania. Ta wpłata jest dodatkowym, opodatkowanym przychodem uczestnika. Przychód ten powstaje w chwili, kiedy pracodawca odprowadzi obie wpłaty do instytucji finansowej obsługującej PPK. Dlatego moment powstania przychodu wiąże się z terminami ustalonymi dla wnoszenia wpłat na PPK do operatora planów.
Wpłaty finansowane przez podmiot zatrudniający są obliczane, a wpłaty finansowane przez uczestnika PPK są obliczane i pobierane od uczestnika PPK w terminie wypłaty wynagrodzenia przez podmiot zatrudniający. Wpłat dokonuje się do 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym zostały obliczone i pobrane.
Na początku wdrażania PPK wpłat dokonuje się, począwszy od miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał stosunek prawny wynikający z umowy o prowadzenie PPK. To oznacza, że wpłaty należy naliczyć już od pierwszego wynagrodzenia wypłaconego uczestnikowi PPK po zawarciu umowy o prowadzenie PPK. Termin przekazania do instytucji finansowej pierwszych wpłat zależy więc od terminu zawarcia umowy o prowadzenie PPK. I tak, jeżeli pierwsze wynagrodzenie po zawarciu tej umowy zostanie wypłacone:
  • jeszcze w tym samym miesiącu – wpłat należy dokonać w okresie 1‒15 kolejnego miesiąca; [przykład 1]

przykład 1

Zawarcie umowy i wypłata w listopadzie
Umowa o prowadzenie PPK została zawarta 10 listopada 2020 r. W tym samym miesiącu, czyli 30 listopada, pracownik otrzymał wynagrodzenie. Już od tego przychodu należało naliczyć i potrącić wpłatę do PPK, a obie wpłaty (również ta pracodawcy) powinny zostać przekazane do instytucji finansowej w terminie 1‒15 grudnia. Załóżmy, że wynagrodzenie pracownika wynosi 4200 zł, a pracodawca przekazał wpłaty na PPK (za listopad) 11 grudnia. Pracownik 31 grudnia otrzyma wypłatę za grudzień, przy czym do opodatkowania pracodawca wykaże również wpłatę PPK przez siebie pokrytą i zapłaconą w grudniu, w wysokości 63 zł (wpłata nie podlega oskładkowaniu). Z wynagrodzenia za grudzień pracodawca potrąci kolejną wpłatę finansowaną przez pracownika, tj. 84 zł. Oto lista płac za grudzień:
Pozycja Składniki Działanie Kwota
1. a) Wynagrodzenie bruttob) Wpłata na PPK 4200 zł63 zł
2. Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne Poz. 1a 4200 zł
3. Razem składki ZUS finansowane przez pracownika Poz. 1a x 13,71 proc. 575,82 zł
4. Podstawa składki zdrowotnej Poz. 2 – poz. 3 3624,18 zł
5. Składka zdrowotna Poz. 4 x 9 proc. 326,18 zł
6. Koszty uzyskania 250 zł
7. Dochód do opodatkowania Poz. 1 (a + b) – poz. 3 ‒ poz. 6; wynik po zaokrągleniu do pełnych złotych 3437 zł
8. Kwota zmniejszająca podatek 43,76 zł
9. Podatek (poz.7 x 17 proc.) ‒ poz. 8 540,53 zł
10. Część składki zdrowotnej odliczanej od zaliczki na podatek dochodowy Poz. 4 x 7,75 proc. 280,87 zł
11. Zaliczka na podatek Poz. 9 – poz. 10; wynik po zaokrągleniu do pełnych złotych 260 zł
12. Wynagrodzenie netto Poz. 1a ‒ (poz. 3 + poz. 5 + poz. 11) 3038 zł
13. Potrącenie kolejnej wpłaty na PPK pracownika Poz. 1a x 2 proc. 84 zł
14. Wynagrodzenie do wypłaty po potrąceniach Poz. 12 – poz. 13 2954 zł
  • w kolejnym miesiącu (wynagrodzenie z przesuniętym terminem) – wpłat należy dokonać w okresie od dnia ich obliczenia i pobrania do 15. dnia miesiąca następującego po ich obliczeniu i pobraniu. [przykład 2]

przykład 2

Pierwsze wynagrodzenie w następnym miesiącu
Umowa o prowadzenie PPK została zawarta 9 listopada 2020 r. Termin wypłat wynagrodzeń przyjęty w firmie to 5. dzień miesiąca następującego po miesiącu, za który są one należne. Pierwsze wynagrodzenie po zawarciu tej umowy zostało więc wypłacone 4 grudnia (5 grudnia to dzień wolny). W związku z tym, że grudzień jest w tym przypadku miesiącem następującym po miesiącu, w którym zawarto umowę o prowadzenie PPK, wpłaty do PPK mogły być przekazane do instytucji finansowej już w terminie naliczenia i pobrania tych wpłat, czyli 5 grudnia, ale nie później niż do 15 grudnia. Załóżmy, że pracodawca dokonał pierwszych wpłat 15 grudnia, czyli już po wypłacie. W grudniu pracownik już nie otrzyma żadnego przychodu. Zatem z wypłaty wynagrodzenia 4 grudnia potrącono pracownikowi jego wpłatę (2 proc.), ale nie wliczono jeszcze do przychodu wpłaty finansowanej przez pracodawcę. W związku z tym po uregulowaniu tej wpłaty 15 grudnia nie ma z czego potrącić zaliczki na podatek (nie ma żadnej należności pieniężnej, z której można by tę zaliczkę ściągnąć), a przychód powstał. Nie jest to jednak problem, ponieważ pracodawca wykaże kwotę wpłaty w informacji PIT-11 za 2020 r. w pozycji dotyczącej przychodu ze stosunku pracy. Pracownik jako podatnik już sam rozliczy się z podatku w swoim zeznaniu rocznym.
  • Uczestnikami PPK mogą być również zleceniobiorcy (jako „osoby zatrudnione”), którzy obowiązkowo podlegają ubezpieczeniom emerytalno-rentowym. Podstawą naliczania wpłat na PPK, tak jak u pracowników, jest przychód ‒ w tym przypadku z działalności wykonywanej osobiście ‒ stanowiący podstawę wymiaru składek społecznych. [przykład 3]

przykład 3

Wpłaty zatrudnionego na zlecenie
Zleceniobiorca od grudnia 2020 r. jest uczestnikiem PPK. Podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym oraz dobrowolnie chorobowemu. Miesięcznie wynagrodzenie wynosi 3000 zł (za nie więcej niż 164 godziny w miesiącu) i jest płatne w ostatnim dniu każdego miesiąca. Wpłata zleceniobiorcy wynosi 60 zł (3000 zł x 2 proc.), a zleceniodawcy 45 zł (3000 zł x 1,5 proc.). Podmiot zatrudniający zapłacił obie wpłaty za grudzień 13 stycznia 2021 r.
Rachunek do umowy-zlecenia za styczeń 2021 roku
Pozycja Składniki Działanie Kwota
1. a) Wynagrodzenie bruttob) Wpłata na PPK 3000 zł45 zł
2. Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne Poz. 1a 3000 zł
3. Razem składki ZUS finansowane przez zleceniobiorcę Poz. 1a x 13,71 proc. 411,30 zł
4. Podstawa składki zdrowotnej Poz. 2 – poz. 3 2588,70 zł
5. Składka zdrowotna Poz. 4 x 9 proc. 232,98 zł
6. Koszty uzyskania [Poz. 1 (a + b) ‒ poz. 3] x 20 proc. 526,74 zł
7. Dochód do opodatkowania Poz. 1 (a + b) – poz. 3 ‒ poz. 6; wynik po zaokrągleniu do pełnych złotych 2107 zł
8. Podatek poz. 7 x 17 proc. 358,19 zł
9. Część składki zdrowotnej odliczanej od zaliczki na podatek dochodowy Poz. 4 x 7,75 proc. 200,62 zł
10. Zaliczka na podatek Poz. 8 – poz. 9; wynik po zaokrągleniu do pełnych złotych 158 zł
11. Wynagrodzenie netto Poz. 1a ‒ (poz. 3 + poz. 5 + poz. 10) 2197,72 zł
12. Potrącenie kolejnej wpłaty na PPK zleceniobiorcy Poz. 1a x 2 proc. 60 zł
13. Wynagrodzenie do wypłaty po potrąceniach Poz. 11 – poz. 12 2137,72 zł
Podstawa prawna
• art. 26‒28 ustawy z 4 października 2018 r. o pracowniczych planach kapitałowych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1342)
• art. 11 ust. 1, art. 32, art. 41 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1426; ost.zm. Dz.U. z 2020 r. poz. 2123)