To główne założenia strategii bezpieczeństwa ruchu drogowego określanej jako „wizja zero”. Dziś na drogach państw członkowskich każdego roku ginie ponad 20 tys. osób. Jednym z kluczowych narzędzi realizacji tego celu są zmiany w przepisach dotyczących prawa jazdy – w tym obowiązkowa wymiana bezterminowych dokumentów, ujednolicenie okresów ich ważności oraz nowe zasady dotyczące badań lekarskich kierowców. Decyzje w tej sprawie zostały już przyjęte na poziomie unijnym i w praktyce obejmą miliony kierowców, w tym około 15 mln w Polsce.

Wizja zero i nowe obowiązki dla kierowców w UE

Realizacja „wizji zero” jest jednym z priorytetów polityki transportowej Unii Europejskiej. Komisja Europejska wskazuje wprost, że bez zmian w systemie wydawania i kontroli praw jazdy nie da się istotnie ograniczyć liczby wypadków śmiertelnych. Dlatego Parlament Europejski przyjął pakiet regulacji, które mają ujednolicić zasady obowiązujące w całej wspólnocie.

Nowe przepisy dotyczą zarówno młodych kierowców, jak i osób, które prawo jazdy uzyskały kilkadziesiąt lat temu. Kluczową zmianą jest odejście od bezterminowych dokumentów oraz wprowadzenie jednolitych okresów ważności prawa jazdy.

Bezterminowe prawo jazdy do likwidacji. Wymiana obowiązkowa

Po ujednoliceniu przepisów kierowcy w całej Unii Europejskiej będą mogli uzyskać prawo jazdy maksymalnie na 15 lat. Jeżeli dokument pełni jednocześnie funkcję krajowego dokumentu tożsamości, państwa członkowskie będą mogły skrócić ten okres do 10 lat.

W Polsce nowe prawa jazdy już dziś wydawane są z 15-letnim terminem ważności. To efekt wcześniejszej nowelizacji ustawy o kierujących pojazdami. Zmiany najmocniej dotkną jednak osób posiadających dokumenty wydane przed 19 stycznia 2013 roku, czyli tzw. bezterminowe prawa jazdy.

Choć w ich blankietach nie ma daty ważności, dokumenty te będą musiały zostać obowiązkowo wymienione.

15 mln dokumentów do wymiany. Ministerstwo podaje skalę

Skalę nadchodzącej operacji potwierdza Ministerstwo Infrastruktury.

– Ustawa o kierujących pojazdami (art. 124) przewiduje, że prawa jazdy wydane przed 19 stycznia 2013 r., czyli tzw. bezterminowe, będą podlegać obowiązkowej wymianie w latach 2028–2033. Szacowana liczba dokumentów podlegających wymianie to około 15 mln sztuk – powiedziała dziennik.pl Anna Szumańska z Ministerstwo Infrastruktury.

Podstawą prawną jest rozdział 19 ustawy o kierujących pojazdami. Art. 124 jednoznacznie wskazuje, że osoby posiadające prawa jazdy wydane do 18 stycznia 2013 roku są zobowiązane do ich wymiany na dokumenty zgodne z nowym wzorem.

Terminy wymiany prawa jazdy. Konkretne daty z ustawy

Ustawodawca przewidział kilkuletni okres przejściowy, aby rozłożyć wymianę dokumentów w czasie i ograniczyć kolejki w urzędach. Przepisy wskazują dokładnie ramy czasowe:

  • od 19 stycznia 2028 r.
  • do 18 stycznia 2033 r.

W tym przedziale czasowym kierowcy będą musieli złożyć wniosek o nowy dokument. Możliwa jest również wcześniejsza wymiana prawa jazdy na wniosek posiadacza dokumentu.

Każda kategoria, każdy kierowca. Jak długo ważne jest prawo jazdy

– Każdy nowo wydany dokument prawa jazdy od 19 stycznia 2013 r. zawiera administracyjny okres ważności, stosownie do kategorii prawa jazdy – podkreśla Anna Szumańska.

Obecnie prawo jazdy wydawane jest maksymalnie na 15 lat w przypadku kategorii:

  • AM
  • A1
  • A2
  • A
  • B1
  • B
  • B+E
  • T

Jeżeli z orzeczenia lekarskiego wynika wada zdrowotna, np. wzroku, dokument może być wydany na okres krótszy, najczęściej 5 lat, i oznaczony odpowiednim kodem w rubryce nr 12.

Inne zasady dotyczą kierowców zawodowych. Prawo jazdy kategorii:

  • C1
  • C1+E
  • C
  • C+E
  • D
  • D1+E
  • D
  • D+E

wydawane jest maksymalnie na 5 lat i zawsze w oparciu o aktualne orzeczenie lekarskie oraz psychologiczne.

Dokument traci ważność, ale uprawnienia nie wygasają

Jednym z najczęstszych pytań kierowców jest to, czy po upływie terminu ważności dokumentu tracą oni uprawnienia do prowadzenia pojazdów.

– Po upływie okresu, na jaki został wydany dokument prawa jazdy, konieczna jest jego wymiana. Jednak uprawnienia do kierowania pojazdami nie wygasają – wyjaśnia Anna Szumańska.

Oznacza to, że kierowca nie traci prawa do prowadzenia pojazdu, ale nie może posługiwać się nieważnym dokumentem.

Koszt wydania prawa jazdy w 2026 roku. Konkretne kwoty

Procedura wymiany prawa jazdy jest administracyjnie prosta, ale wiąże się z kosztami. Kierowca musi przygotować:

  • wniosek o wydanie prawa jazdy (formularz dostępny w urzędzie lub online),
  • kolorową fotografię o wymiarach 35 × 45 mm na jasnym tle (średnio ok. 50 zł za komplet),
  • dowód wpłaty za wydanie dokumentu,
  • kserokopię dotychczasowego prawa jazdy,
  • dowód osobisty do wglądu,
  • oświadczenie o zapoznaniu się z treścią art. 233 kodeksu karnego,
  • oświadczenie złożone w trybie art. 11 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami,
  • badanie lekarskie w przypadku dokumentów z określonym terminem ważności (koszt 200 zł).

Kto musi wymienić prawo jazdy w 2026 roku?

Obowiązek wymiany dokumentu dotyczy nie tylko posiadaczy bezterminowych praw jazdy. Wniosek o nowe prawo jazdy trzeba złożyć również wtedy, gdy:

  • w 2026 roku upływa termin ważności dokumentu,
  • w 2026 roku wygasa ważność konkretnej kategorii prawa jazdy,
  • dokument został zgubiony lub zniszczony.

Wyższe opłaty komunikacyjne. Prawo jazdy droższe od 2026 roku

Ministerstwo Infrastruktury zapowiada również zmiany w opłatach komunikacyjnych. Z nowych przepisów wynika, że już w pierwszej połowie 2026 roku koszt wydania prawa jazdy wzrośnie z 100 zł do 115,50 zł. To efekt waloryzacji opłat, które przez lata pozostawały na niezmienionym poziomie.

Seniorzy i badania lekarskie. Parlament Europejski łagodzi propozycje

Jednym z najbardziej dyskutowanych elementów reformy były obowiązkowe badania lekarskie dla starszych kierowców. Komisja Europejska pierwotnie proponowała, by kierowcy-seniorzy przechodzili badania co 5 lat, a negatywna opinia skutkowała automatyczną utratą prawa jazdy.

Ostatecznie Parlament Europejski nie poparł tak restrykcyjnego rozwiązania.

– Kraje Unii mogą skrócić okres ważności prawa jazdy dla kierowców w wieku 65 lat lub starszych, aby zobowiązać ich do częstszych badań lekarskich lub kursów odświeżających wiedzę – powiedziała dziennik.pl Dorota Kolińska z biura prasowego Parlamentu Europejskiego. – Ważność prawa jazdy wyniesie 15 lat lub 10 lat, jeśli prawo jazdy będzie działać jako dokument tożsamości. Prawa jazdy na samochody ciężarowe i autobusy będą ważne przez 5 lat. Państwa członkowskie będą mogły dla starszych kierowców skrócić ważność prawa jazdy, powiedzmy do 5 lat – wyjaśniła.

Przed uzyskaniem pierwszego prawa jazdy lub przedłużeniem okresu jego ważności kierowca będzie musiał przejść badania lekarskie, m.in. wzroku i układu krążenia. Państwa członkowskie mogą jednak zdecydować, że w przypadku kierowców samochodów osobowych i motocykli badania zostaną zastąpione formularzem samooceny lub inną oceną opracowaną na szczeblu krajowym.