Głosowanie nad projektem ustawy o zmianie ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi oraz ustawy o zmianie ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi oraz niektórych innych ustaw zaplanowano na piątek.

Stabilne zasady dla istniejących systemów zwrotu butelek szklanych

Jak podkreśliła Lenartowicz, nowelizacja ma zapewnić stabilne i przewidywalne ramy prawne dla istniejących rynkowych systemów zwrotu szklanych butelek wielokrotnego użytku, funkcjonujących od lat poza centralnym systemem kaucyjnym. Rozwiązania te – zdaniem wnioskodawców – są efektywne ekologicznie i ekonomicznie, a poziom selektywnego zbierania przekracza w nich 90 proc.

Kluczowym ułatwieniem dla obywateli ma być zniesienie obowiązku okazania paragonu przy zwrocie butelek w sklepach prowadzących sprzedaż danego asortymentu. Jak wskazała Lenartowicz, zmiany te służą eliminacji zbędnych barier regulacyjnych oraz wspieraniu ekologicznych nawyków bez narzucania nadmiernych obciążeń administracyjnych.

System kaucyjny w Polsce – zasady i wysokość kaucji

Na początku października w Polsce wprowadzono system kaucyjny, co oznacza, że do napojów w butelkach plastikowych (do 3 l), metalowych puszkach (do 1 l) i szklanych butelkach wielorazowego użytku (do 1,5 l) ma być doliczana kaucja, którą można odzyskać po oddaniu opakowania. Kaucja wynosi 50 groszy w przypadku butelek plastikowych i puszek, a 1 zł w przypadku wielorazowych butelek szklanych. O tym, czy dane opakowanie jest objęte kaucją, informuje znak kaucyjny nadrukowany na etykiecie lub puszce. To dwie strzałki tworzące prostokąt z napisem „kaucja” i z jej kwotą.

Do końca 2025 r. obowiązuje trzymiesięczny okres przejściowy, który ma pozwolić producentom i sklepom sprzedać napoje w opakowaniach sprzed wprowadzenia systemu kaucji i zastąpić je nowymi, kaucyjnymi.

Przepisy dają producentom napojów możliwość zdecydowania – niezależnie od okresu przejściowego – że nie przystąpią do systemu kaucyjnego, godząc się na płacenie tzw. opłaty produktowej, czyli de facto kary za niezrealizowanie minimalnych poziomów selektywnej zbiórki.

Kaucja pobierana ma być od każdego wprowadzonego na rynek napoju w opakowaniu objętym systemem. Zwrot kaucji użytkownikowi końcowemu następuje również za pomocą systemu, bez konieczności okazywania paragonu nabycia napoju. Oddawane opakowania powinny być puste, nie mogą być zgniecione i muszą mieć czytelny kod kreskowy na etykiecie oraz logo systemu kaucyjnego. Kaucja jest osobną pozycją na paragonie.

Cele recyklingowe UE i skuteczność systemu kaucyjnego

System kaucyjny ma zachęcić konsumentów do zwrotu opakowań. Jego głównym celem jest podniesienie poziomów selektywnej zbiórki opakowań po napojach i osiągnięcie unijnych progów recyklingu. Zgodnie z nimi w latach 2025-2028 poziom selektywnej zbiórki odpadów ma sięgnąć 77 proc. w przypadku butelek jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych (o pojemności do 3 l), metalowych puszek (o pojemności do 1 l) oraz butelek szklanych wielokrotnego użytku (o pojemności do 1,5 l). Od 2029 r. próg ten wzrośnie do 90 proc.

Jak wskazywali przedstawiciele resortu klimatu, dotychczasowym sposobem zbiórki opakowań (wrzucenie do żółtego pojemnika lub worka) udawało się w Polsce zebrać maksymalnie ok. 45 proc. wprowadzonych na rynek butelek PET. System kaucyjny ma pozwolić osiągnąć w Polsce poziom ich zbiórki na poziomie przekraczającym 90 proc. (PAP).