Interpelacja dotyczyła przede wszystkim obowiązku wykorzystania co najmniej 14 kolejnych dni kalendarzowych urlopu wypoczynkowego jako warunku uzyskania świadczenia urlopowego – w przypadku pracodawców, którzy nie tworzą ZFŚS – oraz praktyki powiązania dopłat do wypoczynku z dłuższą, nieprzerwaną częścią urlopu. Autorka interpelacji posłanka Barbara Dolniak zwróciła uwagę, że regulacje oparte na ustawie z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych mogą nie w pełni odpowiadać obecnym modelom zatrudnienia i rosnącej potrzebie elastyczności w planowaniu czasu pracy.

Gwarancyjny charakter urlopu wypoczynkowego

W odpowiedzi resort pracy podkreślił, że konstrukcja urlopu wypoczynkowego ma charakter systemowy i opiera się na zasadach określonych w Kodeksie pracy. Zgodnie z jego przepisami pracownik ma prawo do corocznego, nieprzerwanego, płatnego urlopu wypoczynkowego, którego nie może się zrzec. Choć urlop może być dzielony na części, co najmniej jedna z nich powinna obejmować minimum 14 kolejnych dni kalendarzowych. Obowiązek zapewnienia takiej ciągłości spoczywa na pracodawcy.

Ministerstwo wskazało, że rozwiązanie to służy realizacji podstawowego celu urlopu – rzeczywistej regeneracji sił psychofizycznych pracownika. W ocenie resortu dłuższy, nieprzerwany wypoczynek stanowi istotny element ochronnej funkcji prawa pracy.

Źródła międzynarodowe i unijne

Resort zwrócił uwagę, że polskie regulacje nie funkcjonują w próżni normatywnej. Odwołują się one do standardów międzynarodowych, w tym do Konwencji nr 132 MOP, która przewiduje prawo do corocznego płatnego urlopu i dopuszcza jego podział, z zastrzeżeniem zapewnienia co najmniej dwutygodniowego nieprzerwanego wypoczynku.

Analogiczne gwarancje wynikają z Dyrektywy 2003/88/WE, zobowiązującej państwa członkowskie do zapewnienia każdemu pracownikowi minimum czterech tygodni płatnego urlopu rocznie. W orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości UE prawo to traktowane jest jako prawo socjalne o szczególnej wadze.

Świadczenie urlopowe i ZFŚS

Odpowiedź ministerstwa szeroko odnosi się również do mechanizmów finansowego wspierania wypoczynku pracowników. Ustawa o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych przewiduje dwa zasadnicze rozwiązania: tworzenie funduszu i finansowanie z niego działalności socjalnej albo wypłatę świadczenia urlopowego zamiast tworzenia funduszu.

Warunkiem wypłaty ustawowego świadczenia urlopowego jest wykorzystanie przez pracownika co najmniej 14 kolejnych dni kalendarzowych urlopu. Z kolei w przypadku funduszu szczegółowe zasady przyznawania dopłat do wypoczynku określa regulamin uzgadniany ze związkami zawodowymi lub przedstawicielem pracowników. Ustawa nie narzuca jednej, jednolitej formuły tzw. „wczasów pod gruszą” – jest to rozwiązanie wykształcone w praktyce zakładowej.

Resort podkreślił, że regulamin funduszu musi respektować ustawowe kryteria socjalne i nie może różnicować uprawnień w sposób sprzeczny z ustawą, ale pozostawia pracodawcom przestrzeń do dostosowania form wsparcia do potrzeb zatrudnionych.

W konkluzji Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej jednoznacznie wskazało, że nie planuje podjęcia prac legislacyjnych zmierzających do zmiany przepisów dotyczących zasad wypłacania świadczenia urlopowego ani dopłat z ZFŚS do wypoczynku.