PYTANIE: Pracownik jest zatrudniony w jednostce budżetowej w pełnym wymiarze czasu pracy. Otrzymuje wynagrodzenie zasadnicze w stałej miesięcznej wysokości, dodatek stażowy określony kwotowo jako stały składnik miesięczny oraz dodatek za pracę w porze nocnej, przysługujący za faktycznie przepracowane godziny. W grudniu 2025 r. korzystał ze zwolnienia od pracy z tytułu oddania krwi. Jak obliczyć wynagrodzenie należne za czas zwolnienia od pracy? Czy trzeba je uwzględnić przy ustalaniu podstawy dodatkowego wynagrodzenia rocznego?

ODPOWIEDŹ: Wynagrodzenie za czas zwolnienia od pracy z tytułu oddania krwi oblicza się jak wynagrodzenie urlopowe, z pełnym zachowaniem składników stałych i odpowiednim przeliczeniem składników zmiennych. Wchodzi ono do podstawy wynagrodzenia chorobowego, lecz nie zwiększa podstawy trzynastki.

Prawo do zwolnienia od pracy w celu oddania krwi

Artykuł 9 ustawy o publicznej służbie krwi przyznaje krwiodawcy prawo do zwolnienia od pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia. Z kolei z par. 12 rozporządzenia w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy wynika, że pracodawca jest obowiązany zwolnić od pracy pracownika będącego krwiodawcą na czas oznaczony przez stację krwiodawstwa w celu oddania krwi, a także na czas niezbędny do przeprowadzenia zaleconych przez stację krwiodawstwa okresowych badań lekarskich, jeżeli nie mogą one być wykonane w czasie wolnym od pracy.

Prawo do wynagrodzenia

Mimo nieobecności w pracy za czas tego zwolnienia od pracy pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia ustalonego w sposób określony w przepisach rozporządzenia w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań, odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia oraz innych należności przewidzianych w kodeksie pracy. W praktyce oznacza to konieczność rozróżnienia składników stałych i zmiennych.

Składniki stałe i zmienne

Jeżeli wynagrodzenie zasadnicze oraz dodatek stażowy są określone w stałej miesięcznej stawce, w miesiącu, w którym pracownik korzystał ze zwolnienia na oddanie krwi, wypłaca się je w pełnej wysokości, jeśli nie wystąpiły inne nieobecności niepłatne. Składniki te nie podlegają przeliczeniu, gdyż przy wynagrodzeniu urlopowym zachowują swój miesięczny wymiar (par. 7 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop, dalej r.s.z.u.w.).

Inaczej traktuje się dodatek za pracę w porze nocnej, który ma charakter zmienny i przysługuje za faktycznie przepracowane godziny.

Ważne

W tym przypadku należy zastosować mechanizm analogiczny jak przy urlopie wypoczynkowym: sumę zmiennych składników wypłaconych w miesiącu zwolnienia dzieli się przez liczbę godzin faktycznie przepracowanych w tym miesiącu, uzyskaną stawkę godzinową mnoży się następnie przez liczbę godzin, które pracownik przepracowałby w czasie zwolnienia zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy. W ten sposób ustala się należną część dodatku nocnego za okres krwiodawstwa.

Zasady obliczeń

Dodatkowe wynagrodzenie roczne ustala się w wysokości 8,5 proc. sumy wynagrodzenia za pracę otrzymanego przez pracownika w ciągu roku kalendarzowego, za który przysługuje to wynagrodzenie, uwzględniając wynagrodzenie i inne świadczenia ze stosunku pracy przyjmowane do obliczenia ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy, a także wynagrodzenie za urlop wypoczynkowy oraz wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy przysługujące pracownikowi, który podjął pracę w wyniku przywrócenia do pracy (art. 4 ust. 1 ustawy o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej). Z tego przepisu wynika, że obliczając trzynastkę, należy uwzględnić składniki wynagrodzenia i inne świadczenia ze stosunku pracy przyjmowane do obliczenia ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy, a także wynagrodzenie za urlop wypoczynkowy i wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy przysługujące pracownikowi, który podjął pracę w wyniku przywrócenia do pracy.

Ekwiwalent za urlop wypoczynkowy ustala się z uwzględnieniem wynagrodzenia i innych świadczeń ze stosunku pracy, z wyłączeniem składników wynagrodzenia wymienionych w par. 6 r.s.z.u.w. Z tego przepisu wynika, że w podstawie ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy nie uwzględnia się wynagrodzenia za czas usprawiedliwionej nieobecności w pracy. Oznacza to, że wynagrodzenie za okres zwolnienia od pracy z powodu oddawania krwi nie podlega wliczeniu do podstawy trzynastki. ©℗

Podstawa prawna

Podstawa prawna

art. 4 ust. 1 ustawy z 12 grudnia 1997 r. o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 560)

art. 9 ustawy z 22 sierpnia 1997 r. o publicznej służbie krwi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1782)

par. 5 ust. 1, par. 12 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 15 maja 1996 r. w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1632)

par. 6, par. 7 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 8 stycznia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop (Dz.U. nr 12, poz. 14; ost.zm. Dz.U. z 2009 r. nr 174, poz. 1353)

rozporządzenie ministra pracy i polityki socjalnej z 29 maja 1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań, odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia oraz innych należności przewidzianych w kodeksie pracy (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 927)