rozwiń ›

Pracownicy z niepełnosprawnościami: 6 ważnych przywilejów w pracy

Zatrudnienie osób z niepełnosprawnościami (OzN) wiąże się z obowiązkiem zapewnienia równości w miejscu pracy i zakazu dyskryminacji. Z drugiej strony pojawia się konieczność przestrzegania przepisów regulujących zatrudnienie tej grupy zawartych głównie w regulowane w ustawie o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych z dnia 27 sierpnia 1997 roku.

Podstawa prawna

Pracownicy powinni być równo traktowani w zakresie nawiązania i rozwiązania stosunku pracy, warunków zatrudnienia, awansowania oraz dostępu do szkolenia w celu podnoszenia kwalifikacji zawodowych, w szczególności bez względu na płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, religię, narodowość, przekonania polityczne, przynależność związkową, pochodzenie etniczne, wyznanie, orientację seksualną, zatrudnienie na czas określony lub nieokreślony, zatrudnienie w pełnym lub w niepełnym wymiarze czasu pracy (art. A8[3a] §1 Kodeksu pracy).

Kluczową rolę w zapewnieniu właściwych warunków zatrudnienia odgrywa ustalenie posiadanego przez pracownika stopnia niepełnosprawności (lekki, umiarkowany, znaczny). Dlaczego? Między innymi dlatego, że zgodnie z ustawą o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych z dnia 27 sierpnia 1997 roku, zatrudnienie OzN posiadającej znaczny lub umiarkowany stopień niepełnosprawności jest możliwe w przypadku:

  • przystosowania przez pracodawcę stanowiska pracy do potrzeb osoby niepełnosprawnej,
  • wykonywania pracy zdalnej.

Ponadto zatrudnieni posiadający orzeczenie o niepełnosprawności mogą korzystać z wielu uprawnień. Na jakie przywileje mogą liczyć OzN?

Przywilej 1: krótszy dzień pracy bez utraty wynagrodzenia

Czas pracy zatrudnionego z lekkim stopniem niepełnosprawności nie może przekraczać 8 godzin na dobę i 40 godzin tygodniowo. Krótszy czas pracy przysługuje OzN ze znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. Zgodnie z prawem nie może on przekraczać 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo.

Przywilej 2: zakaz nadgodzin i pracy w nocy (z pewnymi wyjątkami)

Zgodnie z art. 15 ust. 3 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, OzN nie może być zatrudniona w porze nocnej. Prawo przewiduje wyjątek od tej zasady. Przepisów tych nie stosuje się w dwóch przypadkach. Po pierwsze, zasada ta nie obowiązuje w stosunku do osób zatrudnionych przy pilnowaniu. Po drugie, przepis ten nie ma zastosowania, gdy na wniosek osoby zatrudnionej, lekarz przeprowadzający badania profilaktyczne pracowników lub w razie jego braku lekarz sprawujący opiekę nad tą osobą wyrazi na to zgodę.

Przywilej 4: dodatkowa przerwa na gimnastykę wliczana do czasu pracy

Zgodnie z prawem osoba niepełnosprawna ma prawo do dodatkowej przerwy w pracy. Jak wskazują przepisy powinna być ona wykorzystana na gimnastykę usprawniającą lub wypoczynek. Czas przerwy wynosi 15 minut i jest wliczany do czasu pracy. Przysługuje on niezależnie od przerwy, o której mowa w Kodeksie pracy.

Przywilej 2: dodatkowe 10 dni urlopu – sprawdź, kiedy ci przysługują

Pracownikom z orzeczeniem o niepełnosprawności (umiarkowanym i znacznym) przysługuje dodatkowy urlop wypoczynkowy w wymiarze 10 dni roboczych w roku kalendarzowym. Nie dotyczy to jednak zatrudnionych, którym przysługuje urlop wypoczynkowy w wymiarze przekraczającym 26 dni roboczych lub do urlopu dodatkowego na podstawie odrębnych przepisów. Przy czym, jeżeli wymiar takiego urlopu jest niższy niż 10 dni roboczych, zamiast tego urlopu przysługuje dodatkowy, 10-dniowy urlop wypoczynkowy.

Przywilej 5: nawet 21 dni płatnego wolnego na rehabilitację i turnusy

Na jakie jeszcze przywileje mogą liczyć pracownicy o umiarkowanym lub znacznym stopniem niepełnosprawności? Zgodnie z przepisami mają oni prawo do zwolnienia od pracy w wymiarze do 21 dni roboczych w celu uczestniczenia w turnusie rehabilitacyjnym oraz wykonania badań specjalistycznych, zabiegów leczniczych lub usprawniających, a także w celu uzyskania zaopatrzenia ortopedycznego lub jego naprawy. Co ważne, pracownicy zachowują za te dni prawo do wynagrodzenia. Mogą skorzystać z nich nie częściej niż raz w roku.

Przywilej 6: prawo do przystosowanego stanowiska pracy i zaplecza socjalnego

Zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych „osobie zatrudnionej, która w wyniku wypadku przy pracy lub choroby zawodowej utraciła zdolność do pracy na dotychczasowym stanowisku, pracodawca jest obowiązany wydzielić lub zorganizować odpowiednie stanowisko pracy z podstawowym zapleczem socjalnym, nie później niż w okresie trzech miesięcy od daty zgłoszenia przez tę osobę gotowości przystąpienia do pracy. Zgłoszenie gotowości przystąpienia do pracy powinno nastąpić w ciągu miesiąca od dnia uznania za osobę niepełnosprawną”. Prawo przewidziało od tej zasady wyjątek – pracodawca nie ma obowiązku przystosować stanowiska pracy zatrudnionemu, jeśli udowodni, że wyłączną przyczyną wypadku przy pracy było naruszenie przepisów w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy przez pracownika z jego winy lub jego stanu nietrzeźwości.