Ochrona przed eksmisją na bruk z mieszkań służb mundurowych i w trybie specustaw. Będzie zmiana

Nowe rozwiązania będą dotyczyć eksmisji z mieszkań: Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu. Obejmą także przypadki opróżniania lokali na podstawie tzw. specustaw: drogowej, kolejowej i lotniskowej.

Gmina zapewni tymczasowe pomieszczenie

Z wykaz prac legislacyjnych wynika, że zmieni się konkretnie art. 144 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U z 2025 r. poz. 132, z późn. zm.). Przepis dotyczy egzekucji z nieruchomości lub lokalu. Przewiduje on, że egzekutor usuwa z lokalu rzeczy, które się tam znajdują, i wzywa osoby w nim przebywające do wyprowadzki. Jeśli ktoś nie chce opuścić mieszkania, może zostać użyty przymus bezpośredni.

Projekt ma zakładać, że co do zasady nie będzie wolno eksmitować z mieszkania w okresie od 1 listopada do 31 marca, czyli w czasie jesienno-zimowym.

Egzekutor będzie mógł eksmitować zobowiązanego, członków jego rodziny, domowników oraz inne osoby zajmujące lokal do innego miejsca, ale tylko wtedy, gdy przysługuje im tytuł prawny do lokalu, w którym będą zamieszkać. Jeżeli takiego tytułu nie będą mieli, czynności egzekucyjne zostaną wstrzymane do czasu, aż gmina, na wniosek organu egzekucyjnego, zapewni tymczasowe pomieszczenie a w przypadku osób szczególnie chronionych, lokal odpowiadający standardom lokalu socjalnego.

Gdy eksmitowany nie będzie miał prawa do tymczasowego pomieszczenia, egzekutor może skierować go do noclegowni lub schroniska dla bezdomnych, w tym schroniska z usługami opiekuńczymi, przy czym również w tym przypadku obowiązek zapewnienia miejsca będzie spoczywał na gminie.

Ponadto w projekcie pojawią się rozwiązania zapewniające dodatkową ochronę w przypadku eksmisji osób szczególnie chronionych. Chodzi o:

• kobiety w ciąży, małoletnich, osoby niepełnosprawne lub ubezwłasnowolnione oraz sprawujące nad taką osobą opiekę i wspólnie z nią zamieszkałą,

• obłożnie chorego, który dysponuje dokumentem urzędowym lub zaświadczeniem lekarskim stwierdzającym stan zdrowia, w którym chory bez narażenia życia lub zdrowia nie może prowadzić normalnej egzystencji,

• emeryta lub rencisty spełniającego kryteria do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej, osoby posiadającej status bezrobotnego.

W takim wypadku wierzyciel skieruje powództwo do sądu powszechnego o ustalenie uprawnienia tych osób do zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu.

Lista osób szczególnie chronionych jest taka sama jak ta, którą stosuje sąd przy eksmisjach prowadzonych w trybie sądowym.

Będą wyjęci spod ochrony

Projekt przewiduje wyłączenie ochrony przed eksmisją „na bruk” w sytuacji, gdy zobowiązanemu zostało wypłacone odszkodowanie lub zaliczka na poczet odszkodowania za utratę lokalu służącego zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych.

Przed eksmisją „na bruk” nie będą chronione osoby, które swoim zachowaniem stwarzają poważne problemy lub zagrożenie dla innych mieszkańców. Chodzi m.in. o rażące lub uporczywe łamanie porządku domowego, niewłaściwe zachowanie utrudniające korzystanie z innych mieszkań w budynku, zajmowanie lokalu bez prawa do niego, a także sytuacje, gdy wobec danej osoby zapadło orzeczenie stwierdzające stosowanie przemocy domowej.

Wyłączenie ochrony przed eksmisją „na bruk” będzie także obowiązywało, jeżeli zobowiązanemu zostało wypłacone odszkodowanie albo zaliczka na poczet odszkodowania za utratę własności lokalu (pomieszczenia) podlegającego opróżnieniu,

Luka w przepisach

Co ciekawe, w ustawach dotyczących służb mundurowych (resortowych) znajdują się już dziś przepisy dotyczące osób szczególnie chronionych, takie same jak w ustawie o ochronie praw lokatorów. Przewidują one, żedecyzji administracyjnej o opróżnieniu lokalu mieszkalnego albo kwatery tymczasowej nie wydaje się w stosunku do tych osób. Zamiast tego właściwy organ musi skierować sprawę do sądu powszechnego i wnieść pozew o opróżnienie lokalu.

Zmiana w tym zakresie została wprowadzona nowelizacją z 12 września 2025 r. niektórych ustaw w związku z określeniem zasad zakwaterowania funkcjonariuszy Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Służby Ochrony Państwa oraz poprawy niektórych warunków pełnienia służb (Dz. U. poz. 1366).

Nowelizacja nie wprowadziła jednak ochrony przed eksmisją „na bruk” w sytuacjach, gdy egzekucja odbywa się w trybie egzekucji administracyjnej. Ponadto ustawa nie zmieniła przepisów w specustawach dotyczących inwestycji infrastrukturalnych (drogowej, kolejowej, lotniskowej), które pozwalają wydawać decyzje nakładające obowiązek opróżnienia lokalu w związku z realizacją takich inwestycji. W efekcie osoby eksmitowane w tych trybach nadal mogą znaleźć się bez jakiejkolwiek ochrony.

Etap legislacyjny:

Wykaz Prac Legislacyjnych Rady Ministrów