Kto może prowadzić lecznicę dla zwierząt

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę fundacji na uchwałę Krajowej Rady Lekarsko-Weterynaryjnej o wykreśleniu jej z ewidencji. Uznał, że do prowadzenia zakładu leczniczego niezbędne jest posiadanie statusu przedsiębiorcy, co w praktyce wymaga wpisu do CEIDG lub KRS. Fundacja, która takiego wpisu nie miała, według sądu I instancji nie mogła zatem dalej prowadzić działalności leczniczej.

Wyrok został zaskarżony przez fundację, która argumentowała, że nie prowadzi działalności gospodarczej, lecz statutową – niezarobkową, mającą na celu ochronę zdrowia i dobrostanu zwierząt. Jej prawnicy przekonywali, że przepisy ustawy o zakładach leczniczych dla zwierząt (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 24) dopuszczają prowadzenie lecznic także w celach innych niż zarobkowe.

Rzecznik praw obywatelskich interweniuje

Do postępowania przed NSA dołączył rzecznik praw obywatelskich. Marcin Wiącek stwierdził m.in., że wykładnia przyjęta przez WSA pomija zasadę proporcjonalności ograniczeń praw i wolności, a także konstytucyjne gwarancje swobody zrzeszania się.

NSA uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Zgodził się z RPO, że sąd I instancji pominął istotną argumentację odnoszącą się do systemowej i prokonstytucyjnej wykładni ustawy o zakładach leczniczych dla zwierząt. NSA podkreślił, że z jej przepisów nie wynika w sposób jednoznaczny ograniczenie możliwości prowadzenia lecznicy wyłącznie do podmiotów mających status przedsiębiorcy.

Orzeczenie NSA potwierdza kierunek zmierzający do szerszego rozumienia pojęcia podmiotu tworzącego zakład leczniczy. Jak zauważa rzecznik, sama ustawa dopuszcza, by jednostka organizacyjna bez osobowości prawnej – taka jak np. uczelnia rolnicza czy fundacja – mogła prowadzić lecznicę w ramach działalności statutowej.

Podstawa prawna

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 stycznia 2026 r., sygn. akt I OSK 459/24