Brakuje aptek całodobowych. Branża nie ma wątpliwości: to przez „Aptekę dla aptekarza”

Sytuacja ta jest odzwierciedleniem problemu ogólnopolskiego. Według danych Głównego Urzędu Statystycznego stałe dyżury nocne pełni obecnie zaledwie ok. 2,2 proc. wszystkich aptek w kraju, co przy obecnej liczbie placówek oznacza niespełna 250 punktów zabezpieczających potrzeby pacjentów w trybie 24-godzinnym. Niemal dwa miliony mieszkańców Polski nie mają apteki na terenie swojej gminy, a ok. 400 000 osób nie ma dostępu nawet do punktu aptecznego.

Bariery legislacyjne uniemożliwiające swobodne otwieranie nowych punktów wraz z rosnącymi kosztami prowadzenia dyżurów sprawiają, że apteki całodobowe stają się obecnie „gatunkiem zagrożonym” polskiego systemu ochrony zdrowia.

Marcin Piskorski, prezes Związku Pracodawców Aptecznych PharmaNET, wskazuje na bezpośrednią korelację między wejściem w życie przepisów Apteki dla aptekarza a spadkiem liczby placówek. Według niego w kurczącym się ekosystemie apteki całodobowe stają się dobrem rzadkim, ponieważ system nie przewiduje mechanizmów ich odtwarzania.

– Uważamy, że należy je chronić, bo wiemy, że w Polsce nowe apteki po prostu nie powstają – ocenia ekspert w rozmowie z DGP. Według branży obecna regulacja szkodzi pacjentom poprzez ograniczanie dostępności do aptek, a więc i do leków, co stoi w sprzeczności z podstawową funkcją prawa farmaceutycznego (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 750 ze zm.).

Apteki całodobowe - ekonomiczne bariery

Poza przeszkodami prawnymi kluczowym wyzwaniem pozostaje brak rentowności usług świadczonych w nocy. Prowadzenie apteki w trybie całodobowym jest kosztownym przedsięwzięciem logistycznym i kadrowym, które w większości wypadków nie znajduje uzasadnienia ekonomicznego. Choć zgodnie z przepisami samorządy powinny partycypować w kosztach dyżurów, stawki określane przez resort zdrowia nie pokrywają rzeczywistych nakładów ponoszonych przez przedsiębiorców.

– Budowa stabilnej placówki całodobowej to proces wieloletni, oparty na wypracowaniu zaufania lokalnej społeczności i specyfice lokalizacji, np. bliskości całodobowych klinik – wskazuje Piskorski. Jak dodaje, aby taki model działalności stał się samowystarczalny, potrzeba nawet kilku lat niezakłóconej pracy. Obecnie jednak państwo zamiast wspierać te strategiczne punkty poprzez stabilność prawa i pewność prowadzenia apteki, niejednokrotnie zaburza ich funkcjonowanie.

Apteka - ryzyko systemowe

Sytuacja na warszawskim Ursynowie, gdzie z dwóch funkcjonujących dawniej aptek całodobowych pozostała już tylko jedna, a wkrótce i ona może zniknąć, stanowi jaskrawy przykład postępującej degradacji sieci. Branża alarmuje, że bez systemowych zmian w finansowaniu i liberalizacji przepisów dotyczących otwierania placówek trend spadkowy będzie się pogłębiał. Eksperci szacują, że zagrożonych może być nawet 7000–8000 placówek.

– To jest zagrożony gatunek, na który powinniśmy chuchać i dmuchać – podsumowuje Marcin Piskorski, wskazując na konieczność stworzenia stabilnego systemu, który zamiast mnożyć bariery, realnie zabezpieczy potrzeby pacjentów w stanach nagłych.