„Rada Fiskalna podziela stanowisko Funduszu [MFW}, że stabilizacja długu publicznego powinna być priorytetem polityki gospodarczej, oraz że przedstawiane dotychczas przez rząd działania mogą okazać się niewystarczające dla realizacji tego celu.

Rada zgadza się też z kluczową tezą w raporcie MFW: jeżeli Polska chce utrzymać obecny poziom wydatków publicznych, konieczne będzie trwałe zwiększenie dochodów publicznych; alternatywnie, przy ograniczonej akceptacji społecznej i politycznej dla wzrostu obciążeń podatkowych, konieczna będzie redukcja wydatków publicznych. Rada podkreśla, że skala nierównowagi jest tak duża, że konsolidacja musi obejmować wiele rozwiązań, zarówno po stronie wydatkowej, jak i dochodowej” – podaje RF w komunikacie z lutowego posiedzenia przesłanym DGP.

Rada Fiskalna na posiedzeniu omówiła coroczny raport Międzynarodowego Funduszu Walutowego (MFW) opublikowany 3 lutego br., który podsumowuje stan i perspektywy polskiej gospodarki (w ramach konsultacji na podstawie art. IV statutu MFW).

„Nierównowaga fiskalna znacznie się pogłębiła. W 2025 r. deficyt fiskalny i dług publiczny mają osiągnąć odpowiednio 7% i 59% PKB. Polska ma w tym roku drugi co do wielkości deficyt fiskalny w Europie, mimo że luka produktowa została w dużej mierze zniwelowana. Pogłębienie deficytu fiskalnego od 2021 r. wynika wyłącznie ze znacznego wzrostu wydatków. Wydatki są obecnie na poziomie zaawansowanych gospodarek europejskich – pomimo różnic w ich strukturze – podczas gdy dochody pozostają bliższe poziomom obserwowanym w Europie Środkowej i Wschodniej” – podaje w raporcie MFW.

Pogłębiający się deficyt ma charakter strukturalny

Rada Fiskalna wskazuje, że według raportu MFW scenariusz redukcji deficytu bazujący w głównej mierze na utrzymaniu na niezmienionym poziomie niektórych wydatków oraz zamrożeniu parametrów skali podatkowej w PIT nie pozwoli powstrzymać narastania długu, którego relacja do PKB wyniesie w 2031 roku 78%. Przy tym z analizy Funduszu wynika, że wzrost wydatków na obronność stanowił ok. ¼ łącznego przyrostu wydatków i nie był głównym czynnikiem wzrostu deficytu.

Ważne

Jak zauważa rada, MFW podkreślił, że problemem pozostaje skala deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych i ma w dużym stopniu charakter strukturalny, a nie cykliczny. Jest to sytuacja, w której przestrzeń na reakcję polityki fiskalnej w razie niespodziewanego negatywnego szoku w gospodarce pozostaje ograniczona.

Według MFW dług znacznie przekroczy unijny poziom odniesienia wynoszący 60% PKB, osiągając 78% PKB do 2031 r. i rekomenduje „skumulowaną korektę fiskalną w wysokości 4% PKB, aby odwrócić tę tendencję”.

Rada Fiskalna zaznacza, że „trwałość i skuteczność konsolidacji fiskalnej o skali kilku procent PKB jest większa, gdy istnieje możliwie szerokie porozumienie społeczno-polityczne co do jej podstawowych celów, parametrów, horyzontu czasowego oraz zasad doboru instrumentów”, a odkładanie działań w czasie zwiększa ryzyko konieczności poniesienia w przyszłości bardziej dotkliwych kosztów dostosowania fiskalnego.

Silniejsza konsolidacja finansów wymaga dogłębnych analiz

Zdaniem rady wszelkie działania i propozycje mogące zwiększać wydatki lub ograniczające dochody „powinny być realizowane tylko wyjątkowo, rozważnie, po wnikliwej analizie ich długoterminowego wpływu na stan finansów publicznych”

„Skład konsolidacji zależy od preferencji społecznych Polski dotyczących wielkości i roli państwa. Ostatnie zwiększenie deficytu wynika wyłącznie z wyższych wydatków netto spowodowanych rozszerzeniem świadczeń socjalnych, lepszym wynagrodzeniem w sektorze publicznym i zwiększeniem wydatków na obronność.

Polska musi albo zwiększyć dochody, aby utrzymać te usługi, albo powrócić do bardziej oszczędnego sektora publicznego z bardziej efektywnymi i ukierunkowanymi wydatkami. W oparciu o ostatnie postępy w zakresie przejrzystości fiskalnej, utworzenie dobrze finansowanej i niezależnej rady fiskalnej wzmocniłoby zarządzanie finansami publicznymi” – rekomenduje MFW.

W kontekście przygotowania Rady do zaopiniowania w maju br. wieloletnich założeń makroekonomicznych (WZM) na posiedzeniu przedyskutowano praktykę innych europejskich rad fiskalnych w zakresie opracowywania, zatwierdzania lub opiniowania prognoz makroekonomicznych.

Rada Fiskalna wskazała, że „zamierza swoją działalnością wspierać debatę publiczną poprzez dostarczanie analiz sprzyjających prowadzeniu odpowiedzialnej polityki budżetowej”.

Jak podaje rada w swoim poprzednim dokumencie „Rada Fiskalna, tzw. fiskalny watchdog państwa, to niezależna, apolityczna i ekspercka instytucja publiczna, do której głównych zadań należy opiniowanie zgodności projektu ustawy budżetowej z krajowymi i unijnymi regułami fiskalnymi oraz prognoz makroekonomicznych wykorzystywanych na potrzeby ustawy budżetowej.

Powstał roczny harmonogram posiedzeń

Przewodniczący Rady Fiskalnej Sławomir Dudek, określając zasadniczy kierunek działań rady, wskazuje, że fundamentem zadań rady jest ocena tego, czy sposób konstrukcji finansów publicznych sprzyja ich stabilności: „będziemy patrzeć na nie w dłuższym horyzoncie – poza jedną kadencję, a nawet poza jedną dekadę – bo często pewnych zagrożeń czy problemów w finansach publicznych nie widać z roku na rok ani nawet w perspektywie dwóch czy trzech lat. Tak właśnie działają rady fiskalne w innych krajach Europy”.

Podczas posiedzenia rada ustaliła roczny harmonogram posiedzeń i omówiła zadania (wynikające z ustawy o Radzie Fiskalnej oraz z ustawy o finansach publicznych) na rok bieżący i w bieżącej kadencji Rady. Harmonogram posiedzeń RF przesłany DGP w br. :19 marca (czwartek),16 kwietnia (czwartek), 11 maja (poniedziałek), 17 czerwca (środa), 8 lipca (środa), 26 sierpnia (środa), 11 września (piątek), 14 października (środa), 25 listopada (środa), 16 grudnia (środa).