Rząd zmienia zasady w PSZOK-ach. Przywieziesz śmieci i jeszcze będziesz musiał zapłacić

Ministerstwo Klimatu i Środowiska pracuje nad nowelizacją przepisów, która całkowicie zmieni sposób funkcjonowania Punktów Selektywnej Zbiórki Odpadów Komunalnych. Kluczową zmianą jest wprowadzenie systemu odpłatności – PSZOK-i będą mogły przyjmować odpady inne niż komunalne oraz te pochodzące od mieszkańców i przedsiębiorców spoza danej gminy, ale zrobią to za opłatą. Jak donosi Portal Samorządowy, rząd liczy, że stworzenie legalnej, choć płatnej możliwości oddania problematycznych odpadów sprawi, że przestaną one lądować w przydrożnych rowach i lasach, co obecnie jest plagą w całym kraju.

Problem ze zbiórką śmieci narasta

Decyzja o planowanych zmianach wynika z dramatycznych statystyk, które pokazują, że polski system gospodarki odpadami jest nieszczelny. Poseł Tomasz Kostuś z Koalicji Obywatelskiej w swojej interpelacji punktuje ponury paradoks: choć w 2024 roku zlikwidowano rekordową liczbę ponad 12 tysięcy dzikich wysypisk, to na koniec roku wciąż istniało ich ponad 2700 – najwięcej od 2013 roku. Mimo unijnych wymogów, masa śmieci trafiających na składowiska nie maleje, a liczba nielegalnych miejsc zrzutu odpadów zamiast spadać, niebezpiecznie rośnie.

Sytuację pogarsza fakt, że legalnych miejsc do utylizacji odpadów ubywa w zastraszającym tempie. Obecnie funkcjonuje zaledwie 247 legalnych składowisk, co oznacza spadek o ponad pół tysiąca placówek w porównaniu z 2009 rokiem. Poseł Kostuś zwraca uwagę na niebezpieczne działania niektórych samorządów, które administracyjnie blokują działanie legalnych instalacji. Jako jaskrawy przykład podano konflikt w Otwocku, gdzie miasto, mimo wyroków sądowych, ograniczało działalność lokalnego składowiska, co zdaniem posła wpływało na dostępność legalnej infrastruktury dla całego regionu.

Ministerstwo Klimatu i Środowiska: nie mamy wpływu na działania samorządu

W odpowiedzi na zarzuty dotyczące samorządów, resort klimatu rozkłada ręce, tłumacząc, że nie ma prawnych narzędzi do weryfikacji i kontroli decyzji gminnych, gdyż nadzór ten leży w gestii premiera i wojewodów. Ministerstwo skupia się więc na "gaszeniu pożarów" i zapowiada potężny zastrzyk gotówki na usuwanie skutków procederu. Wiceminister Anita Sowińska poinformowała, że w 2025 roku zabezpieczono aż 300 milionów złotych, które zostaną przeznaczone na likwidację 23 najbardziej niebezpiecznych miejsc nielegalnego składowania odpadów.

Ostatecznie to właśnie nowy model płatnych usług w PSZOK-ach ma być systemowym ratunkiem dla środowiska. Rząd argumentuje, że udostępnienie właścicielom nieruchomości i firmom legalnego kanału pozbycia się odpadów – nawet jeśli będzie on wiązał się z kosztami – realnie ograniczy skalę porzucania śmieci na nieużytkach. Walka z nielegalnym pozbywaniem się odpadów została określona przez wiceminister Sowińską jako absolutny priorytet rządu, a fakultatywne i odpłatne przyjmowanie śmieci w punktach zbiórki ma być jednym z filarów tej strategii.