Chodzi o przepisy o dodatkowych zobowiązaniach podatkowych, jakie wprowadzone zostały do tzw. dużej nowelizacji VAT. W 2017 r. w ustawie znajdą się w ten sposób aż dwie dodatkowe sankcje. Pierwsza nie jest czymś zupełnie nowym, bo obowiązywała już w przepisach do 30 listopada 2008 r. Taka sankcja wyniesie 30 proc. wartości „zaniżonego zobowiązania podatkowego” i, jak wyjaśnia Ministerstwo Finansów, ma dotknąć podatników, którzy błędnie rozliczyli daninę. W niektórych przypadkach sankcja będzie niższa i wyniesie tylko 20 proc. Druga kara wyniesie 100 proc. podatku naliczonego i dotknie głównie podatników, którzy wystawiać będą puste faktury.
Resort finansów zapewnia, że obie sankcje są zgodne zarówno z Konstytucją RP, jak i z prawem unijnym. Problemy z niekonstytucyjnością mogą się jednak pojawić – uważa adwokat Dawid Korczyński. Z projektu wynika bowiem, że część podatników może zapłacić zarówno sankcję 100 proc. podatku naliczonego, jak i pójść do więzienia (o czym mówi projektowana równolegle nowelizacja kodeksu karnego). To zaś zdaniem niektórych ekspertów może być niezgodne z konstytucyjną zasadą niekarania dwa razy za to samo przestępstwo (wynikającą z jej art. 2). Może to też być sankcja nieproporcjonalna, a w tym przypadku będzie to trudne do udowodnienia.
Duże problemy mogą też być z 30-proc. sankcją za niewłaściwe rozliczenie daniny. Pojawiają się obawy, że wbrew zapewnieniom MF może ona dotknąć np. podatnika, który nieświadomie kupi towar od firmy słupa. Wtedy urzędnicy fiskusa będą mogli wyciągnąć negatywne konsekwencje wobec uczciwego nabywcy, nawet bez badania, czy zachował on „należytą staranność biznesową”. Dziś jest to wymagane w świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE. W konsekwencji surowo karani mogą być nie faktyczni organizatorzy przestępczego procederu, ale ich ofiary, czyli nieostrożni przedsiębiorcy. Oni przynajmniej nie będą karani dwukrotnie za to samo przewinienie, o czym wprost mówi projekt nowelizacji ustawy o VAT. Wystarczy, że poniosą odpowiedzialność na podstawie kodeksu karnego skarbowego (np. za błędy w deklaracji), aby 30-proc. sankcja się nie pojawiła. ⒸⓅ
TS UE pozwala wprowadzać dodatkowe sankcje podatkowe tylko pod warunkiem, że są one proporcjonalne
C2–3