Patrycja Otto

Patrycja.otto@infor.pl

Wszystko w związku ze zmianą statusu obywateli Ukrainy, na skutek rozwiązań przewidzianych w ustawie z 23 stycznia 2026 r. o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Nowa regulacja, która wyłącza możliwość złożenia oświadczenia o przysługującym prawie do świadczeń opieki zdrowotnej ma wejść w życie 5 marca 2026 r. W związku z tym konieczna stała się nowelizacja rozporządzenia Ministra Zdrowia z 4 marca 2021 roku w sprawie wzorów oświadczeń o przysługującym świadczeniobiorcy prawie do świadczeń opieki zdrowotnej. Projekt w tej strawie pojawił się na RCL Legislacja. Jest to dokument o dużym znaczeniu dla funkcjonowania publicznej służby zdrowia w sytuacjach awaryjnych. Zgodnie z ustawą o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, oświadczenie stanowi swoistą „ścieżkę ratunkową”. Można je złożyć w sytuacji, gdy placówka medyczna nie jest w stanie potwierdzić uprawnień pacjenta za pomocą systemu elektronicznego eWUŚ ani poprzez okazanie tradycyjnego dokumentu papierowego. Ministerstwo Zdrowia zdecydowało się jednak na istotne uszczuplenie katalogu dostępnych wzorów takich deklaracji, co wiąże się z reformą statusu cudzoziemców przebywających na terytorium Polski.

Głównym założeniem projektowanych zmian jest całkowite usunięcie z obrotu prawnego wzorów oświadczeń, które dotychczas były dedykowane obywatelom Ukrainy. Mowa o formularzach zawartych w załącznikach nr 3 i 4 do obecnego rozporządzenia, które wprowadzono na mocy specustawy ukraińskiej z marca 2022 roku. Projektodawca uznał, że dalsze utrzymywanie tych wzorów jest nieuzasadnione w obliczu zmieniającej się architektury prawnej dotyczącej pomocy uchodźcom wojennym. Zmiana ta nie jest jedynie formalnością, lecz wynika z faktu, że status tej grupy osób został zdefiniowany na nowo.

Nowy status beneficjentów ochrony czasowej

Zgodnie z nową koncepcją ustawodawcy, sytuacja obywateli Ukrainy przebywających w Polsce jest obecnie regulowana przez ogólną ustawę o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Choć obywatele ci, spełniający kryteria beneficjenta ochrony czasowej, wciąż zachowują prawo do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, to zmienia się sposób weryfikacji tego uprawnienia.

W nowym porządku prawnym przepisy ustawy o udzielaniu ochrony czasowej, a konkretnie jej artykuł 112c, w sposób intencjonalny nie przewidują możliwości potwierdzania prawa do leczenia poprzez złożenie pisemnego oświadczenia. Oznacza to, że osoby objęte tymi przepisami będą musiały korzystać z innych, przewidzianych prawem metod dokumentowania swojego statusu. Resort zdrowia argumentuje wprost, że skoro ustawodawca wyłączył możliwość składania oświadczeń w tym zakresie, to utrzymywanie dedykowanych im wzorów w rozporządzeniu wykonawczym stało się bezcelowe. Jest to istotna informacja zarówno dla pacjentów, jak i dla personelu administracyjnego w przychodniach oraz szpitalach, który będzie musiał dostosować swoje procedury do nowych wymogów prawnych.

Spójność systemu

Nowe rozwiązanie ma zapewnić spójność systemu prawnego i uniknąć luki legislacyjnej, w której pacjenci mogliby próbować składać oświadczenia nieposiadające już oparcia w ustawie. Resort podkreśla przy tym, że projekt nie wymaga podejmowania żadnych alternatywnych kroków, ponieważ jest on jedyną drogą do uporządkowania przepisów wykonawczych w zgodzie z nadrzędnymi aktami prawnymi. Projektowane rozporządzenie nie będzie miało bezpośredniego wpływu na działalność mikro, małych oraz średnich przedsiębiorców. Zmiany nie modyfikują bowiem warunków wykonywania działalności gospodarczej ani nie nakładają na lekarzy prowadzących prywatne praktyki dodatkowych obciążeń biurokratycznych poza koniecznością zaprzestania przyjmowania określonych wzorów oświadczeń.