Program SME Fund (Ideas Powered for Business), który wystartował 2 lutego br., to inicjatywa Komisji Europejskiej realizowana przez Urząd Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (EUIPO). W praktyce umożliwia konkretne wsparcie finansowe dla firm, które chcą chronić swoje znaki towarowe, wzory przemysłowe czy patenty lub uporządkować strategię ochrony własności intelektualnej.

Tegoroczna edycja potrwa do 4 grudnia br. lub do wyczerpania środków. Doświadczenia z poprzednich lat pokazują jednak, że pula budżetowa kończy się znacznie wcześniej. W ubiegłym roku polskie firmy złożyły 4558 wniosków, plasując się na drugim miejscu w Europie, zaraz po Hiszpanii. To wyraźny sygnał, że przedsiębiorcy coraz lepiej rozumieją biznesowe znaczenie ochrony własności intelektualnej.

Kto może skorzystać z programu SME Fund

SME Fund jest skierowany do mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) z siedzibą na terenie Unii Europejskiej, w tym również do start-upów, niezależnie od branży. Warunkiem jest spełnienie następujących kryteriów:

  • zatrudnianie mniej niż 250 pracowników,
  • roczny obrót nieprzekraczający 50 mln euro lub suma bilansowa do 43 mln euro.

Wniosek może złożyć właściciel firmy, jej pracownik lub upoważniony pełnomocnik, w tym kancelaria czy doradca zewnętrzny działający w imieniu przedsiębiorstwa.

Jakie wsparcie mogą otrzymać przedsiębiorcy

Program działa (jak w poprzednim roku) na podstawie systemu voucherów:

  • voucher 1: IP Scan i IP Scan Enforcement. Dofinansowanie do 90 proc. kosztów wstępnego audytu własności intelektualnej lub usług związanych z egzekwowaniem praw IP. Maksymalna wartość wsparcia wynosi 1350 euro. Audyt IP pozwala zidentyfikować, które prawa warto chronić, na jakich rynkach i w jakiej kolejności, co ma szczególne znaczenie dla firm planujących ekspansję lub pozyskanie inwestora;
  • voucher 2: znaki towarowe i wzory przemysłowe. Zwrot wynosi do 75 proc. opłat urzędowych za zgłoszenia krajowe, unijne oraz międzynarodowe. Maksymalna kwota dofinansowania to 700 euro. W przypadku zgłoszeń międzynarodowych przez WIPO refundacja obejmuje do 50 proc. kwalifikowanych opłat;
  • voucher 3: patenty. Zwrot do 75 proc. opłat patentowych na poziomie krajowym oraz europejskim, w tym kosztów zgłoszenia i badań;
  • voucher 4: wspólnotowe odmiany roślin. Skierowany do przedsiębiorstw z sektora rolnego i hodowlanego.

Uwaga! Standardowa opłata za zgłoszenie znaku towarowego w EUIPO w jednej klasie klasyfikacji nicejskiej wynosi 850 euro. Dzięki SME Fund przedsiębiorca otrzymuje zwrot 637,50 euro, a faktyczny koszt rejestracji spada do 212,50 euro.

Jak przebiega procedura

Choć procedura jest w pełni elektroniczna, kluczowe znaczenie ma zachowanie właściwej kolejności działań. Najwięcej błędów dotyczy właśnie tej kolejności.

▶ 1: Przygotowanie

Przed startem warto:

  • dokładnie określić, co ma zostać objęte ochroną (nazwa, logo, warianty oznaczeń),
  • wybrać właściwe klasy towarowe i usługowe,
  • przygotować komplet dokumentów formalnych, tj. potwierdzenie statusu mikro, małych i średnich przedsiębiorstw, dane rachunku bankowego czy dokumenty podatkowe – braki formalne mogą znacząco wydłużyć procedurę lub całkowicie zablokować przyznanie dotacji,
  • opracować strategię ochrony – Polska, UE, rynki międzynarodowe.

▶ 2: Złożenie wniosku o voucher

Wniosek składa się online bezpośrednio w systemie EUIPO. Obowiązuje zasada „kto pierwszy, ten lepszy”.

▶ 3: Przyznanie vouchera

Po pozytywnej weryfikacji przedsiębiorca otrzymuje voucher z określonym terminem ważności. Dopiero wtedy może przejść do zgłoszeń.

▶ 4: Zgłoszenie znaku, wzoru lub patentu

Zgłoszenia przed przyznaniem vouchera nie podlegają refundacji. To jedna z najczęstszych przyczyn odmowy wypłaty środków.

▶ 5: Wniosek o zwrot kosztów

Po opłaceniu zgłoszenia przedsiębiorca składa wniosek o ich refundację. Środki trafiają bezpośrednio na wskazany rachunek bankowy firmy.

Dlaczego ochrona własności intelektualnej to decyzja biznesowa

Z danych Europejskiego Urzędu Patentowego wynika, że przedsiębiorstwa aktywnie korzystające z ochrony własności intelektualnej osiągają średnio o 23,8 proc. wyższe przychody na pracownika niż firmy, które z niej nie korzystają.

Rejestracja znaku towarowego lub patentu to nie tylko zabezpieczenie przed nieuczciwą konkurencją. To także realny wzrost wartości przedsiębiorstwa, silniejsza pozycja negocjacyjna, większa wiarygodność wobec banków, inwestorów i partnerów handlowych. W przypadku ekspansji zagranicznej brak ochrony IP może natomiast skutecznie zablokować rozwój biznesu.

SME Fund 2026 pozwala szybciej i taniej podjąć decyzje dotyczące zgłoszenia znaku, wzoru lub patentu oraz potraktować ochronę własności intelektualnej nie jako koszt, lecz jako inwestycję. ©℗