Korzystny wyrok Sądu UE pozwala podatnikom wcześniej odliczyć VAT

Wyjaśnijmy, o co chodzi. Otóż przy poszanowaniu zasady, że warunkiem koniecznym odliczenia VAT z faktury jest uprzednie powstanie obowiązku podatkowego dla czynności dokumentowanej takim dowodem, prawodawca zastosował dodatkowy wskaźnik czasowy. Jest nim data otrzymania faktury stanowiącej źródło podatku naliczonego. Samo powiązanie terminu odliczenia z posiadaniem faktury jest w pełni uzasadnione dla tych przypadków, w których to właśnie z niej odliczany jest podatek naliczony. Jednak zgodnie z art. 86 ust. 10b pkt 1 ustawy o VAT podatnik może dokonać odliczenia VAT z faktury nie wcześniej niż w rozliczeniu za okres, w którym podatnik otrzymał fakturę. Kluczowe zatem wedle tej regulacji jest nie to, by dokonując odliczenia, podatnik dysponował fakturą stanowiącą źródło podatku naliczonego, lecz by wpłynęła ona do niego nie później niż w ostatnim dniu miesiąca, za który następuje odliczenie.

Przecież według ogólnej zasady fakturowania sprzedawca ma czas na wystawienie faktury do 15. dnia następnego miesiąca. No właśnie, efektem takiej treści powołanego przepisu jest to, że nawet jeżeli sprzedawca skrupulatnie opodatkował swoją sprzedaż i dokumentując ją fakturą, dochował normatywnego terminu dla emisji takiego dowodu, nabywca nie może skorzystać z prawa do odliczenia w JPK_V7 za okres, w którym VAT należny rozliczył świadczący – jeżeli faktura będzie mu dostarczona nawet pierwszego dnia następnego miesiąca. Przecież gołym okiem widać, że nie do końca prawidłowe są zapisy w polskiej ustawie.

Uwaga! Nie chodzi o to, że nabywca nie musi mieć faktury, a i tak może odliczyć VAT naliczony – w żadnym razie tak nie jest. Skoro źródłem podatku naliczonego w danym przypadku jest faktura, to podatnik musi ją otrzymać, nim skorzysta z prawa do odliczenia.

W obecnym otoczeniu prawno-gospodarczym związanym z wdrożeniem KSeF warto dodać, że chodzi o fakturę w dowolnej, legalnej postaci. Ważne jest jednak, aby podatnik miał taki dokument w chwili odliczania VAT.

Bez znaczenia jest zatem to, czy faktura wpłynęła do nabywcy przed końcem miesiąca, za który składana jest ewidencja i deklaracja, czy trzy minuty przed emisją pliku XML zawierającego ewidencję i deklarację w podatku od towarów i usług. Ważne, by technicznie, dokonując odliczania, w chwili składania JPK_V7 za dany okres, w którym powstał obowiązek podatkowy u sprzedawcy, lub za jeden z trzech kolejnych miesięcy, podatnik dysponował fakturą.

W przypadku faktur ustrukturyzowanych jako źródła podatku naliczonego wskazanie nawet godziny otrzymania faktury vs. godziny złożenia JPK_V7 nie jest przesadą. Precyzyjne daty i godziny obu zdarzeń są dziecinnie łatwe do ustalenia.

Co wynika z orzeczenia Sądu UE

Właśnie to, że odliczając VAT z faktury, mamy mieć tę fakturę i wystarczy, że wówczas ją mamy, bez względu na to, kiedy wpłynęła (tj. czy do końca miesiąca, za który jest składana ewidencja i deklaracja).

Ważne: Niezgodna z prawem wspólnotowym jest polska zasada, że podatnik, który otrzyma od sprzedawcy fakturę po zakończeniu miesiąca sprzedaży, a przed złożeniem deklaracji, ma czekać z odliczeniem do następnego miesiąca/kwartału.

Bez znaczenia przy tym jest to, czy chodzi o fakturę ustrukturyzowaną, papierową czy elektroniczną. Chociaż orzeczenie zbiegło się w czasie z rozpoczęciem obowiązkowego stosowania Krajowego Systemu e-Faktur, to ma ono zastosowanie w przypadku każdej faktury.

Jakie mogą być oczekiwania klientów wobec biura rachunkowego

Jest to teraz o tyle ciekawe, że wprowadzenie fakturowania ustrukturyzowanego niejednokrotnie wymusiło na biurach rachunkowych rewizję stosowanych uprzednio procesów obiegu dokumentów, a nawet zmianę umów o świadczenie usług. W ramach takich zmian księgowi – działając w pełni racjonalnie – często precyzują, jak ma wyglądać obieg dokumentów, proces ich akceptacji, a co tutaj szczególnie ważne – wprowadzają terminy, w ramach których klient ma dostarczyć lub zaakceptować źródłowe dokumenty zakupu, by były one uwzględnione w rozliczeniu podatkowym za poprzedni miesiąc (tj. za miesiąc, za który składany jest JPK_V7).

Czy zatem orzeczenie Sądu UE musi wpływać na tak ustalone procesy, a nawet na zapisy umowne? Moim zdaniem nie musi, a nawet nie powinno. Obawiam się jednak, że nie będzie to tak oczywiste dla klientów biur. Wyobraźmy bowiem sobie sytuację przedstawioną w przykładzie.

Niektórzy klienci mogą być oczywiście nie do końca zadowoleni. Z tego powodu warto mieć coś na osłodę. Jest to zastrzeżenie, że jeżeli dostarczą czy zaakceptują w takim granicznym terminie fakturę, to będzie ona uwzględniona w rozliczeniu za poprzedni miesiąc (sprzedaży), nawet jeśli była ona dostarczona do nich już po zakończeniu tego miesiąca. Jest to ewidentna poprawa sytuacji podatnika, ale co ważne, nie prowadzi to do pogorszenia pozycji księgowej, o co trzeba w szczególny sposób zadbać.

► Czy orzeczenie Sądu UE wymusza jakieś działania po stronie podatnika, a może daje mu jakieś możliwości?

Rozstrzygnięcie to jest z pewnością wyraźnym wskazaniem dla prawodawcy, który niezwłocznie powinien znowelizować przepisy podatkowe. W teorii podatnik, który odliczał VAT według daty otrzymania faktury, czekając do miesiąca następnego z uwagi na to, że dokument wpłynął już po zakończeniu miesiąca powstania obowiązku podatkowego, mógłby skorygować rozliczenia, przesuwając o miesiąc moment odliczenia. Przyznam jednak, że zasadniczo nie bardzo widzę sens takiego działania retrospektywnego, ale być może w konkretnych okolicznościach okaże się ono zasadne.

Warto jednak przy okazji uspokoić, że nie może to szkodzić podatnikom (i nie zaszkodzi, tak długo, jak długo przepisy nie zostaną zmienione), jeśli do tej pory odliczali VAT, przyjmując jako datę początkową prawa do odliczenia datę otrzymania faktury (przy wcześniejszym obowiązku podatkowym) i od tej daty liczyli okres trzech kolejnych miesięcy.

Uwaga! W efekcie, dopóki prawodawca nie zmieni lub nie deroguje art. 86 ust. 10b pkt 1 ustawy o VAT, w przypadku gdy podatnik otrzyma fakturę w miesiącu następnym po miesiącu powstania obowiązku podatkowego u sprzedawcy, ma w praktyce jeden miesiąc więcej na odliczenie VAT niż do tej pory.

Jeżeli np. sprzedaż była w lutym, a faktura została dostarczona do nabywcy w marcu, to może on odliczyć VAT naliczony w JPK_V7M za luty, marzec, kwiecień, maj lub czerwiec – stosując wprost nieunijny, ale przecież obowiązujący art. 86 ust. 10b pkt 1 i ust. 11 ustawy o VAT. ©℗