Zabity przywódca kierował kartelem Cártel Jalisco Nueva Generación, jedną z najpotężniejszych i najbardziej brutalnych organizacji przestępczych w kraju, odpowiedzialną za przemyt kokainy i fentanylu do Stanów Zjednoczonych.

CJNG, Jalisco i blokady dróg – skoordynowana odpowiedź kartelu

Najpoważniejsze incydenty odnotowano w stanie Jalisco, bastionie CJNG. Uzbrojone grupy zatrzymywały ciężarówki i autobusy pasażerskie, zmuszały kierowców oraz podróżnych do opuszczenia pojazdów, a następnie je podpalały. Blokady pojawiły się również w stanach Nayarit, Colima, Michoacán, Guanajuato, Zacatecas, Baja California, Oaxaca, Aguascalientes, Guerrero oraz Tamaulipas nad Zatoką Meksykańską.

W kurorcie Puerto Vallarta podpalono hipermarket Costco. Lokalne media informowały także o pożarach sklepów sieci Oxxo, aptek i punktów usługowych. Władze Jalisco skontaktowały się z hotelarzami, rekomendując, aby goście pozostali w pokojach do czasu ustabilizowania sytuacji.

Do podpaleń doszło również w miejscowości Juchitán de Zaragoza w stanie Oaxaca, w rejonie Przesmyku Tehuantepec. Incydenty zgłoszono ponadto w popularnych kurortach Cancún, Tulum i Playa del Carmen. Czasowo zamknięto wjazd do Cancún autostradą z Méridy, jednak jeszcze tego samego wieczoru droga została ponownie otwarta.

W mediach społecznościowych krążyły nagrania płonących samochodów i uzbrojonych mężczyzn kontrolujących ruch. Dziennik „Milenio” ostrzegł przed dezinformacją oraz materiałami wygenerowanymi przez sztuczną inteligencję, po tym jak pojawiły się niepotwierdzone doniesienia o rzekomym przejęciu lotniska w Guadalajarze i spalonym samolocie.

Odwołane loty i zamknięte szkoły – paraliż w dziewięciu stanach

Linie United, Southwest, Alaska Airlines oraz kanadyjskie Air Canada i WestJet/Sunwing ogłosiły odwołanie niedzielnych lotów do Puerto Vallarta, Guadalajary i Manzanillo. Wieczorem meksykańskie lotniska działały już normalnie, jednak decyzje przewoźników pokazały skalę niepokoju.

Co najmniej dziewięć stanów – w tym Jalisco, Guanajuato, Querétaro, Michoacán i Colima – zawiesiło poniedziałkowe zajęcia w placówkach edukacyjnych. Uniwersytet Guadalajary poinformował o wstrzymaniu działalności akademickiej i administracyjnej w trosce o bezpieczeństwo studentów i pracowników.

Operacja przeciwko El Mencho i udział amerykańskiego wywiadu

Ministerstwo obrony Meksyku podało, że Oseguerę Cervantesa śmiertelnie raniono podczas operacji wojskowej przeciwko kartelom. Według resortu Stany Zjednoczone przekazały Meksykowi „informacje uzupełniające”, które wsparły działania sił zbrojnych.

Agencja Reutera, powołując się na anonimowe źródło w amerykańskim wojsku, poinformowała, że rolę w operacji odegrał Połączony Międzywydziałowy Zespół Zadaniowy przeciwko Kartelom – JIATF-CC, podlegający siłom zbrojnym USA. Zespół powołano pod koniec ubiegłego roku do gromadzenia danych wywiadowczych o strukturach karteli po obu stronach granicy USA–Meksyk. Amerykański urzędnik zaznaczył, że operację przeprowadziły siły meksykańskie, nie precyzując zakresu wsparcia.

Śmierć lidera CJNG wpisuje się w presję administracji prezydenta Donald Trump na rząd prezydentki Claudia Sheinbaum w sprawie zdecydowanej walki z kartelami przemycającymi fentanyl do Stanów Zjednoczonych. Trump publicznie sugerował możliwość uderzeń w kartele na terytorium Meksyku, co wywołało napięcia dyplomatyczne.

CJNG i handel fentanylem – tło konfliktu USA–Meksyk

CJNG w ostatnich latach rozbudował sieć przemytu syntetycznych opioidów, w tym fentanylu, który odpowiada za dziesiątki tysięcy zgonów rocznie w USA. Według danych amerykańskich agencji antynarkotykowych kartel działa w większości meksykańskich stanów i utrzymuje obecność w co najmniej kilkunastu krajach. Organizacja zasłynęła brutalnymi metodami, publicznymi egzekucjami i atakami na funkcjonariuszy.

Eksperci ds. bezpieczeństwa zwracają uwagę, że eliminacja lidera nie musi oznaczać osłabienia struktur. W przeszłości likwidacja przywódców karteli prowadziła do walk frakcyjnych i krótkoterminowego wzrostu przemocy. Obecna fala podpaleń i blokad dróg może być demonstracją siły oraz próbą wymuszenia ustępstw ze strony władz.

W niedzielę wieczorem sytuacja w wielu regionach pozostawała napięta, choć część dróg została odblokowana. Władze federalne zwiększyły obecność Gwardii Narodowej i wojska w Jalisco oraz sąsiednich stanach, zapowiadając kontynuację operacji przeciwko strukturom CJNG.