Przedstawiciele Fronteksu – Europejskiej Agencji Straży Granicznej i Przybrzeżnej – są zdania, że sytuacja na granicach zewnętrznych UE pozostaje na tyle zmienna, że do skutecznego radzenia sobie z nowymi wyzwaniami konieczne jest stworzenie formacji szybkiego reagowania.

Frontex Quick Reaction Force (QRF) ma zostać powołana do życia w I kwartale 2026 roku i umożliwić szybkie przemieszczenie znacznej liczby zasobów między obszarami operacyjnymi w przypadku wystąpienia nagłej presji migracyjnej lub gdy o dodatkową pomoc wystąpi państwo członkowskie.

Czym będą siły szybkiego reagowania Fronteksu?

QRF pomyślano jako rozwiązanie pośrednie między standardowym rozmieszczeniem sił planowanym z dużym wyprzedzeniem a instrumentem Szybkiej Interwencji Granicznej, z którego skorzystano m.in. w 2020 r. w związku z wydarzeniami na granicy grecko-tureckiej.

Jak wynika z odpowiedzi na interpelację złożoną przez niemiecką europosłankę Özlem Demirel, siły szybkiego reagowania Fronteksu będą podzielone dwa rodzaje:

  • Europejska QRF (E-QRF) – jednostka ze stałym personelem podzielona na grupy (początkowo 4) złożone z 10-15 funkcjonariuszy korpusu stałego rozmieszczone w jednym lub kilku państwach członkowskich. Ich podstawowym obowiązkiem będzie reagowanie na zdarzenia przekraczające możliwości regularnego kontyngentu Fronteksu działającego na konkretnym obszarze,
  • Kontyngentowa QRF (C-QRF) – wirtualna pula personelu, do której funkcjonariusze będą przydzielani rotacyjnie i której liczebność nie będzie przekraczać 15 proc. składu danego kontyngentu. Grupy C-QRF w razie potrzeby mają przemieszczać między obszarami operacyjnymi w ramach tego samego kontyngentu, by uzupełnić ewentualne deficyty.

Polska wśród rozważanych siedzib E-QRF

Demirel zapytała także, czy agencja podjęła już decyzję o lokalizacji siedziby (lub siedzib) E-QRF. Na początku lutego Hans Leijtens, dyrektor wykonawczy Fronteksu, poinformował europosłankę, że „w celu wdrożenia E-QRF” Frontex rozpoczął rozmowy z Niemcami, Estonią i Polską, w której mieści się główne biuro agencji.

„Estonia była pierwszym państwem członkowskim, które przedstawiło jasno określoną i elastyczną ofertę goszczenia E-QRF, łącząc ją z ofertą goszczenia struktury dowodzenia Kontyngentu 7 (uruchomionego w lipcu 2025 r. – red.)” – napisał Leijtens.

W jednym z wcześniejszych pism – z października 2025 r. – urzędnik tłumaczył, że „E-QRF rozpocznie swoją działalność jako sekcja w ramach jednego lub więcej kontyngentów”, a Frontex „prowadzi negocjacje z kilkoma państwami członkowskimi w sprawie goszczenia sił w różnych obszarach geograficznych Europy”. Na razie nie do końca wiadomo więc, czy dla jednostki przewidziano jedną czy więcej siedzib.

Mimo że E-QRF ma priorytetowo zapewniać stolicom „wsparcie operacyjne i/lub techniczne” w razie nieprzewidzianego wzrostu przepływów migracyjnych, niewykluczone, że zakres jej kompetencji okaże się większy.

Choć w piśmie z lutego br. Leijtens już o tym nie wspomina, to jeszcze w październiku twierdził, że E-QRF „może również udzielić wsparcia podczas wydarzeń o zasięgu międzynarodowym, takich jak zawody sportowe, konferencje ONZ itp., które przez krótki czas mają znaczący wpływ na ruch i potrzeby operacyjne na granicach zewnętrznych”.

Obecnie na granicach zewnętrznych UE pracuje około 2 tys. oficerów Fronteksu. Do 2027 r. stały korpus, czyli pierwsza w historii unijna służba mundurowa ma liczyć 10 tys. osób, w tym 3 tys. funkcjonariuszy kategorii 1. zatrudnionych bezpośrednio przez Frontex. Korpus stały tworzą również funkcjonariusze straży granicznej oddelegowani długo- bądź krótkoterminowo przez państwa członkowskie (kategorie 2. i 3.). Zapowiedzi szefowej Komisji Europejskiej Ursuli von der Leyen mówią o rozbudowaniu bazy kadrowej agencji nawet do 30 tys. osób.

Funkcjonariusze Fronteksu, działając każdorazowo pod dowództwem władz kraju członkowskiego, realizują zadania w takich obszarach jak ochrona granic (lądowych, powietrznych i morskich), operacje powrotowe czy zwalczanie przestępczości transgranicznej. Posiadają ponadto uprawnienia do przeprowadzania kontroli granicznych i mogą nosić przy sobie broń palną.

Według danych samej agencji liczba nielegalnych przekroczeń granic zewnętrznych UE spadła w 2025 r. o 26 proc., do 178 tys., czyli najniższego poziomu od 2021 r.

O komentarz ws. ulokowania siedziby E-QRF zwróciliśmy się do MSWiA, jednak do chwili zamknięcia tego numeru DGP nie otrzymaliśmy odpowiedzi. ©℗