Obsługa długu coraz bardziej kosztowna

Najsilniejszy wzrost po styczniu widać w dochodach z VAT, które zwiększyły się o 23,7 proc. w ujęciu rocznym. Może to sugerować dobrą kondycję gospodarstw domowych oraz wzmocnienie popytu konsumenckiego. Ekonomiści ING BSK wskazują jednak, że wysoka dynamika wpływów z VAT mogła wynikać z występujących często na przełomie roku przesunięć w tempie zwrotu nadpłaconego podatku. Dochody z podatków pośrednich wyniosły 11,2 proc. planu rocznego.

Mimo wyższych stawek dochody z podatku akcyzowego są niższe o 3,3 proc. niż w styczniu ubiegłego roku. Niższe o ok. 0,7 mld zł (10,9 proc.) są też dochody z PIT. Pogłębienie ujemnego wyniku w PIT dla budżetu centralnego wynika z mechanizmu przekazywania udziałów samorządom, jednakże wynik w pozycji PIT w budżecie centralnym powiększył się. W styczniu 2025 r. dochody z PIT wyniosły -6,7 mld zł, a w styczniu 2026 r. wartość ta wyniosła -7,4 mld zł. Jest to efekt zwiększonych transferów do jednostek samorządu terytorialnego (JST) i mimo że jest to korzystne dla samorządów, stanowi obciążenie dla płynności budżetu centralnego. CIT przyniósł państwu więcej o ok. 0,1 mld zł.

„Rok 2026 jest drugim rokiem funkcjonowania reformy dochodów JST. Oznacza to, że dochody budżetu państwa w przypadku PIT oraz CIT są zbliżone do dochodów w 2025 r. Przy czym udziały JST w PIT w 2025 r. wyniosły 174,1 mld zł, natomiast na 2026 r. zaplanowano 193,8 mld zł, tj. 11,4 proc. więcej. Dla CIT są to kwoty 28,2 mld zł w 2025 r. oraz 27,5 mld zł w 2026 r. Niższe dochody budżetu państwa z PIT w styczniu 2026 względem stycznia 2025 wynikają z wyższych udziałów JST w styczniu 2026 względem stycznia 2025 r. Łączne udziały JST w styczniu br. wyniosły 29,8 mld zł wobec 26,7 mld zł w styczniu 2025, tj. 11,4 proc. więcej” – tłumaczy resort.

Zarówno dochody, jak i wydatki budżetu po styczniu br. rosły w tym samym tempie – o 17,2 proc. w ujęciu rocznym.

„Po styczniu 2026 r. najwyższe kwotowo wydatki odnotowano w następujących częściach budżetu państwa: Zakład Ubezpieczeń Społecznych – w wysokości 11,5 mld zł, tj. 5,5 proc. planu. Obsługa długu Skarbu Państwa – w wysokości 8,2 mld zł, tj. 9,1 proc. planu. Subwencje ogólne dla jednostek samorządu terytorialnego – w wysokości 6,8 mld zł, tj. 12,9 proc. planu. Obrona Narodowa – w wysokości 4,8 mld zł, tj. 4,1 proc. planu. Zdrowie – w wysokości 4,8 mld zł, tj. 10,6 roc. planu. Budżety Wojewodów – w wysokości 4,0 mld zł, tj. 8,4 proc. planu. Środki własne UE – w wysokości 3,5 mld zł, tj. 8,9 proc. planu. Sprawy wewnętrzne – w wysokości 3,1 mld zł, tj. 6,3 proc. planu. Szkolnictwo wyższe i nauka – w wysokości 2,5 mld zł, tj. 7,5 proc. planu” – podaje resort finansów.

Rosną koszty obsługi długu

Najsilniejszy wzrost w ujęciu rocznym dotyczy wydatków na obsługę długu – w styczniu 2025 r. wydano na ten cel ok. 4,1 mld zł, w tym roku już ponad 8,1 mld zł, co oznacza, że koszty finansowania zadłużenia rosną znacznie szybciej niż inne kategorie wydatków.

„Choć można oczekiwać wzrostu tych kosztów z uwagi na większy poziom długu, tak duży skok najprawdopodobniej jest wynikiem przesunięć płatności. Możliwe, że w celu zmieszczenia się w ustawowym limicie na 2025 część grudniowych płatności odsetkowych została przeniesiona na styczeń” – komentują ekonomiści PKO BP.

Jak wskazują ekonomiści ING BSK, deficyt budżetu państwa w ujęciu kasowym wyniósł w styczniu br. 3,7 mld zł (w styczniu 2025 r. deficyt był porównywalny – 3,2 mld zł). Jak wskazują ekonomiści ING BSK, „w poprzednich trzech latach w styczniu odnotowano znaczące nadwyżki: 13,7 mld zł w 2024, 11,2 mld zł w 2023, 22,3 mld zł w 2022”. ©℗