Testy wielogenowe, choć umożliwiają precyzyjną kwalifikację do leczenia pacjentek chorych na raka piersi i oszczędzają im stosowania niepotrzebnej chemioterapii, są w Polsce dostępne tylko komercyjnie. Badanie nie jest refundowane. Poseł Marcin Józefaciuk (obecnie niezrzeszony) w interpelacji do Ministerstwa Zdrowia zapytał na początku stycznia o stan zaawansowania prac nad objęciem testów wielogenowych refundacją NFZ.

W odpowiedzi udzielonej parlamentarzyście wiceminister zdrowia Katarzyna Kęcka tłumaczy, że testy te są wyrobami medycznymi, a ich wykorzystanie wymaga wyszkolonego personelu zatrudnionego w laboratorium. W przypadku takich wyrobów medycznych wniosek o finansowanie nie jest składany przez producenta, lecz przez eksperta medycznego w formie Karty Świadczenia Opieki Zdrowotnej (KŚOZ). Do Ministerstwa Zdrowia wpłynęła już karta dotycząca jednego z dostępnych na polskim rynku testów stosowanych we wczesnej diagnostyce raka piersi. Ze względu na złożoność tematu dokument ten został przekazany w celu weryfikacji do jednego z konsultantów wojewódzkich ds. genetyki medycznej. Katarzyna Kęcka poinformowała ponadto, że 14 stycznia br. resort przekazał KŚOZ do Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji. Agencja ma na dokonanie jej oceny 90 dni czyli najpóźniej do połowy kwietnia.

Niewystarczające dowody naukowe

Katarzyna Kęcka zwróciła uwagę, testy diagnostyczne do profilowania ekspresji genów w różnych chorobach onkologicznych, w tym w raku piersi, były wcześniej przedmiotem opracowania analitycznego AOTMiT. Prezes agencji nie rekomendował zakwalifikowania świadczenia „Profil ekspresji genów GEP – różne zestawy diagnostyczne dedykowane poszczególnym nowotworom”, jako świadczenia gwarantowanego w ramach ambulatoryjnej opieki specjalistycznej. Agencja wskazała m.in. w odniesieniu do testów GEP w raku piersi, na niewystarczające dowody naukowe dotyczące ich użyteczności klinicznej. W połowie stycznia 2025 r. w związku z otrzymanym zapytaniem w sprawie refundacji jednego z testów wielogenowych , Ministerstwo Zdrowia zwróciło się do konsultantów krajowych w dziedzinie chirurgii onkologicznej, w dziedzinie onkologii klinicznej, w dziedzinie genetyki klinicznej oraz eksperta w dziedzinie laboratoryjnej genetyki medycznej i patomorfologii o przedstawienie opinii w przedmiocie objęcia finasowaniem ze środków publicznych wykonania tego testu w raku piersi. - Uzyskane opinie ekspertów, co do zasadności wprowadzenia wymienionego testu do wykazu świadczeń gwarantowanych, są podzielone i nie wskazują jednoznacznie na potrzebę wprowadzenia tego rozwiązania do wykazu świadczeń gwarantowanych – podkreśla w odpowiedzi na interpelację wiceminister Katarzyna Kęcka.

O refundacji diagnostyki zdecyduje AOTMiT

Jednocześnie dodała, że nowe technologie mogą być wprowadzane na podstawie wyników pilotaży, z monitorowaniem wskaźników: jakości diagnostyki, kosztów i wyników leczenia. - W kwestii testów wielogenowych dalsze postępowanie będzie zależne od wyników analizy AOTMiT – podsumowała Katarzyna Kęcka.

Rak piersi występuje w wielu odmianach i podtypach, dlatego nie ma jednego uniwersalnego leczenia dla wszystkich kobiet. Pacjentki wymagają dopasowania planu leczenia do ich indywidualnych potrzeb. Testy wielogenowe są coraz częściej wykorzystywane przez lekarzy, aby mogli lepiej zrozumieć indywidualne cechy biologiczne nowotworów i określić najbardziej odpowiedni przebieg leczenia dla danej pacjentki.