Za podjęciem uchwały w tej sprawie głosowało 53 senatorów, nikt nie był przeciw, a 31 wstrzymało się od głosu.

Kto zgłosił nowelizację przepisów o zbiórce butelek?

Nowelizacja przepisów m.in. ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi została zgłoszona przez grupę posłów KO, Polski 2050 i PSL.

Zakłada ona, że przedsiębiorcy, którzy utworzyli i prowadzili własne systemy zbiórki opakowań szklanych wielokrotnego użytku (butelek zwrotnych) przed wejściem w życie ustawy z 2023 r. wprowadzającej ogólnopolski system kaucyjny, mogą je nadal prowadzić na dotychczasowych zasadach do końca 2028 r. Zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami systemy te powinny być zlikwidowane po okresie przejściowym, czyli do 31 grudnia 2025 r.

Producenci napojów będą mogli kontynuować własne systemy zbiórki

W praktyce producenci napojów będą mogli zatem kontynuować własne systemy zbiórki, zamiast dołączyć do ogólnopolskiego systemu. Zamiar prowadzenia nadal własnego systemu przedsiębiorcy będą jednak musieli zgłosić ministrowi właściwemu ds. klimatu do końca marca 2026 r. O takie zmiany zabiegali m.in. producenci piwa, którzy od lat mają własne systemy zbiórki butelek oraz potrzebną do tego infrastrukturę logistyczną.

W ustawie przyjęto warunek, że w ramach odrębnych od ogólnego systemów kaucyjnych, przy zwrocie butelek nie trzeba będzie okazywać dowodu zakupu.

Nowe przepisy nie zwalniają producentów z już istniejących obowiązków dotyczących np. osiągania odpowiednich poziomów zbiórki.

Jak działa obecny system kaucyjny w Polsce?

W ramach obowiązującego powszechnego systemu kaucyjnego do napojów w butelkach plastikowych (do 3 l), metalowych puszkach (do 1 l) i szklanych butelkach wielorazowego użytku (do 1,5 l) doliczana jest kaucja, którą można odzyskać po oddaniu opakowania. Kaucja wynosi 50 groszy w przypadku butelek plastikowych i puszek, a 1 zł w przypadku wielorazowych butelek szklanych. O tym, czy dane opakowanie jest objęte kaucją, informuje znak kaucyjny nadrukowany na etykiecie lub puszce. To dwie strzałki tworzące prostokąt z napisem „kaucja” i z jej kwotą.

Do końca 2025 r. obowiązywał trzymiesięczny okres przejściowy, pozwalający producentom wprowadzać na rynek opakowania bez znaku kaucji i zastąpić je nowymi, kaucyjnymi. Wciąż możliwe jest jednak sprzedawanie wyprodukowanych wcześniej produktów w opakowaniach bez znaku kaucji, do wyczerpania ich zapasów.

Niezależnie od okresu przejściowego przepisy wciąż dają jednak producentom napojów możliwość zdecydowania, że nie przystąpią do systemu kaucyjnego, godząc się na płacenie tzw. opłaty produktowej, czyli de facto kary za niezrealizowanie minimalnych poziomów selektywnej zbiórki. Od 1 stycznia br. opłata wzrosła, co ma zachęcić tych producentów do dołączenia do systemu kaucji.

Głównym celem systemu kaucyjnego jest podniesienie poziomów selektywnej zbiórki opakowań po napojach i osiągnięcie unijnych progów recyklingu. Zgodnie z nimi w latach 2025-2028 poziom selektywnej zbiórki odpadów ma sięgnąć 77 proc. w przypadku butelek jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych (o pojemności do 3 l), metalowych puszek (o pojemności do 1 l) oraz butelek szklanych wielokrotnego użytku (o pojemności do 1,5 l). Od 2029 r. próg ten wzrośnie do 90 proc.

Nowe przepisy zasadniczo mają wejść w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia. (PAP)