- We wrześniu, październiku będzie okazja do przecięcia wstęgi w działającym Centrum Bezpieczeństwa Morskiego – zapowiedział dr inż. Witold Skomra, szef wydziału ochrony infrastruktury krytycznej w Rządowym Centrum Bezpieczeństwa (RCB) podczas wydarzenia Energy Security Congress. Podkreślił, że prace nad projektem nowelizacji ustawy o zarządzaniu kryzysowym oraz niektórych innych ustaw (UC47) są na zaawansowanym etapie i projekt powinien niedługo trafić do Sejmu. Pierwsza wersja projektu pojawiła się w RCL jeszcze w lipcu 2024 r., czyli półtora roku temu.

Straż Graniczna na morzu. Ustawa o zarządzaniu kryzysowym mówi o nowej komórce

Ustawa o zarządzaniu kryzysowym dotyczy m.in. właśnie utworzenia Centrum Bezpieczeństwa Morskiego (CBM). Chodzi o komórkę organizacyjną Straży Granicznej, która ma zajmować się bieżącym monitorowaniem zagrożeń dotyczących żeglugi czy infrastruktury morskiej, wspieraniem wymiany informacji oraz współpracy, m.in. z odpowiednimi organami innych państw, a także wspieraniem procesu decyzyjnego właściwych podmiotów czy opracowywaniem raportów dotyczących zagrożeń. Po przyjęciu ustawy zostanie powołany pełnomocnik Komendanta Głównego Straży Granicznej ds. utworzenia CBM, który ma pół roku na skoordynowanie prac w tym zakresie.

Uczestnicy konferencji – przedstawiciele administracji, sektora obronnego czy energetycznego – podkreślali znaczenie bezpieczeństwa Morza Bałtyckiego. Wojna w Ukrainie oraz incydenty związane z m.in. uszkadzaniem kabli podmorskich, nieuprawnioną obecnością w pobliżu morskiej infrastruktury krytycznej czy zakłócaniem sygnału GPS, zbiegają się w czasie z budową morskich farm wiatrowych na Bałtyku (pierwsza z nich – Baltic Power – ma zacząć dostarczać prąd już w 2026 r.) czy gazoportu FSRU. Na dnie morza znajdują się m.in. kable telekomunikacyjne, a nad powierzchnię wody wystają platformy wiertnicze. O ochronie infrastruktury na morzu mówi się więc coraz więcej – zarówno na poziomie unijnym i krajowym, jak i poszczególnych spółek. Przykładowo, Grupa Orlen po audycie z 2024 r. zdecydowała o rozszerzenie zakresu działalności spółki Orlen Ochrona o obszar portów morskich i infrastruktury offshore.

Straż Graniczna przygotowuje się do powstania Centrum Bezpieczeństwa Morskiego

Jak wskazywała kmdr ppor. Straży Granicznej Grażyna Naudzidło, zastępczyni naczelnika Wydziału Graniczno-Morskiego Morskiego Oddziału Straży Granicznej, funkcjonowanie Centrum Bezpieczeństwa Morskiego wpisze się w założenia przyjętych na poziomie krajowym i międzynarodowym strategii w zakresie bezpieczeństwa, takich jak Strategiczna Koncepcja Bezpieczeństwa Morskiego RP (opracowanej przez BBN) czy Strategia UE w zakresie bezpieczeństwa morskiego.

Podkreślała, że Straż Graniczna, czekając na ustawę, prowadzi „bardzo intensywne działania polegające na współpracy, na porozumieniach, na konsultacjach” z podmiotami, z którymi będzie współpracować. Centrum Bezpieczeństwa Morskiego ma być zlokalizowane w Komendzie Morskiego Oddziału Straży Granicznej z siedzibą w Gdańsku, co ma ułatwić szybkie reagowanie w przypadku potencjalnych zagrożeń zainicjowanych przez Federację Rosyjską.

CBM ma zapewniać wsparcie przepływu informacji związanych z monitorowaniem ruchu statków, ochroną przed zagrożeniami zewnętrznymi oraz przygotowaniem raportów dotyczących tych zagrożeń. Monitoring ma się odbywać przy wykorzystaniu Zautomatyzowanego Systemu Radarowego Nadzoru oraz innych zewnętrznych systemów nadzoru bazujących na systemie automatycznej identyfikacji statków.

Centrum Bezpieczeństwa Morskiego jako "112" dla incydentów na Bałtyku

Jak tłumaczyła kmdr ppor. Straży Granicznej Grażyna Naudzidło, CBM ma działać zgodnie z modelem podejmowania decyzji polegającym na następującach krokach:

  • obserwowaniu (np. zbieranie danych, wizualizacja w czasie rzeczywistym),
  • ocenianiu (analiza kompleksowego obrazu sytuacji nawodnej, ocena zdarzenia i jego zdefiniowanie),
  • decydowaniu (przekazaniu całości informacji i materiałów służbom właściwym do reakcji na zdarzenie),
  • działaniu (bieżące dostarczanie informacji niezbędnych w podjętych przez służby działaniach).

- CBM będzie służył jako hub informacyjny, takie „112”, do którego każdy będzie wiedział, żeby zadzwonić, jeśli coś się zadzieje – tłumaczył kmdr Aleksander Urbanowicz z Dowództwa Operacyjnego Rodzajów Sił Zbrojnych. Podkreślał przy tym, że komunikacja i współpraca jest przy tym kluczowa, aby ostatecznie podjąć odpowiednią decyzję w przypadku zagrożenia.

CBM będzie współpracował z podobnymi strukturami funkcjonującymi w innych państwach basenu Morza Bałtyckiego, w tym w ramach forum Współpracy Służb Granicznych Państw Regionu Morza Bałtyckiego.