Ustawa z 4 października 2018 r. o pracowniczych planach kapitałowych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 427 ze zm.) nałożyła na określone podmioty zatrudniające obowiązek wdrożenia PPK. Oznacza to konieczność zawarcia umowy o zarządzanie PPK, a następnie – w przypadku osób, które zdecydują się na oszczędzanie w tym systemie – również umów o prowadzenie PPK.

Choć uczestnictwo w PPK ma charakter dobrowolny dla osób zatrudnionych, dla podmiotów zatrudniających realizacja obowiązków wynikających z ustawy jest obligatoryjna. Z tego względu przepisy przewidują nadzór instytucji publicznych nad prawidłowym wykonywaniem tych obowiązków. Kluczową rolę w tym systemie odgrywa Polski Fundusz Rozwoju (PFR).

Brak umowy o zarządzanie PPK

PFR raz na kwartał otrzymuje z ZUS informacje o płatnikach składek na obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe za osoby zatrudnione. Na tej podstawie sprawdza, czy dany podmiot zatrudniający widnieje w ewidencji PPK. Jeżeli w ewidencji go brakuje, PFR wysyła do takiego podmiotu pisemne wezwanie do zawarcia umowy o zarządzanie PPK. Po otrzymaniu wezwania podmiot zatrudniający ma 30 dni na zawarcie umowy o zarządzanie PPK z wyznaczoną instytucją finansową lub z inną instytucją finansową albo – jeśli spełnia ustawowe warunki – na poinformowanie PFR o zwolnieniu z obowiązku tworzenia PPK.

W wezwaniu PFR informuje również o konsekwencjach niewdrożenia PPK. Samo pismo nie stanowi jeszcze nałożenia kary, lecz ma charakter informacyjno-dyscyplinujący dla podmiotu zatrudniającego. W przypadku dalszego zaniechania działań może wobec niego zostać zastosowana grzywna.

Co grozi za brak wdrożenia PPK?

Podmiot zatrudniający, który nie wywiąże się z obowiązków wynikających z ustawy o PPK, musi liczyć się z konsekwencjami finansowymi. Najpoważniejszą z nich jest kara za brak zawarcia umowy o zarządzanie PPK. Jeśli nie podpisze on takiej umowy w terminie, grozi mu grzywna w wysokości do 1,5 proc. funduszu wynagrodzeń z poprzedniego roku.

Odrębną kategorią naruszeń jest niezawarcie w terminie umów o prowadzenie PPK dla osób, które zdecydowały się oszczędzać w programie. Za niedopełnienie tego obowiązku w przewidywanym terminie grozi grzywna w wysokości od 1 tys. zł do 1 mln zł.

Cyfryzacja wezwań PFR

W Rządowym Centrum Legislacji (RCL) opublikowano projekt nowelizacji ustawy przewidującej zmiany w PPK (UDER99), który zakłada wprowadzenie elektronicznej formy wezwań kierowanych przez PFR. Zamiast tradycyjnych listów wzywających do zawarcia umowy o zarządzanie PPK mają one być przekazywane teraz wyłącznie elektronicznie, czyli za pośrednictwem profilu płatnika poprzez PUE ZUS. Projektodawcy wskazują, że takie rozwiązanie będzie szybsze, tańsze i będzie stanowić mniejsze obciążenie administracyjne. Podobny tryb funkcjonował już tymczasowo w okresie pandemii COVID-19.

Projekt nowelizacji szczegółowo opisuje sposób przygotowania i podpisywania takich wezwań. Dokument będzie sporządzany w formie elektronicznej i opatrzony jednym z dopuszczalnych podpisów: kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym, osobistym lub mechanicznie odtwarzanym podpisem osoby uprawnionej do jego złożenia albo kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną PFR wraz ze wskazaniem osoby opatrującej dokument pieczęcią.

Po przygotowaniu wezwania PFR przekaże je do ZUS, a ten udostępni dokument na profilu informacyjnym podmiotu zatrudniającego w PUE ZUS. Zgodnie z projektem doręczenie nastąpi w dniu odbioru dokumentu w PUE ZUS albo – jeśli nie zostanie on odebrany – po upływie 14 dni od jego umieszczenia na profilu.

Przegląd PPK w 2026 r.

Niezależnie od planowanych zmian dotyczących formy doręczania wezwań, ustawa o PPK nakłada na Radę Ministrów obowiązek przeprowadzenia przeglądu funkcjonowania PPK. Ten ustawowy proces przypadnie właśnie na 2026 rok i musi zostać zakończony najpóźniej do 31 grudnia 2026 r. Przegląd nie jest reformą ani automatyczną zapowiedzią zmian, lecz ma ocenić skuteczność systemu i wskazać obszary wymagające modyfikacji. Wyniki analiz mogą stanowić podstawę ewentualnych propozycji zmian.

Wśród analizowanych zagadnień znajdują się m.in. kwestia częstotliwości autozapisu (z 4 do 3 lat), zmiany w strukturze wiekowej uczestników (objęcie autozapisem osób po 55. roku życia) oraz ewentualne obniżenie składek dla osób o najniższych wynagrodzeniach czy zwiększenie limitu dobrowolnej wpłaty. Dyskutowanym rozwiązaniem są również „wakacje od wpłat”, czyli możliwość czasowego zawieszenia składek bez rezygnacji z uczestnictwa. Mechanizm ten mógłby zwiększyć elastyczność programu i ograniczyć liczbę trwałych rezygnacji wśród osób w okresowych trudnościach finansowych.

Projekt ustawy przewiduje, że znowelizowane przepisy wejdą w życie po 14 dniach od dnia publikacji. ©℗

Etap legislacyjny

Projekt ustawy czeka na rozpatrzenie przez Radę Ministrów