Przypomnijmy, że projekt ustawy przygotowany przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego ma charakter systemowy i odpowiada na wieloletni problem niedostosowania zasad ubezpieczeń społecznych do specyfiki pracy artystycznej. Artyści wykonują działalność zawodową w sposób ciągły, lecz przy nieregularnych, zmiennych i często niskich dochodach, co w praktyce prowadzi do przerw w opłacaniu składek albo całkowitego wypadania z systemu zabezpieczenia społecznego.

Ustawa ma wprowadzić mechanizm gwarantujący stałe ubezpieczenie społeczne i zdrowotne dla artystów zawodowych, niezależnie od okresowych wahań dochodów, a także dopłaty do składek dla artystów o najniższych dochodach – do poziomu wynikającego z minimalnego wynagrodzenia za pracę.

Prawo do dopłat przysługiwałoby osobom mającym status artysty zawodowego, których dochody osiągnięte w trzech poprzednich latach podatkowych nie przekroczyły średniorocznie 125 proc. 12-krotności minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w roku złożenia wniosku.

W najnowszej wersji projektu przewidziano objęcie dopłatami również składek na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy. Rozwiązaniu temu sprzeciwia się Ministerstwo Finansów, wskazując, że finansowanie tych składek oznacza dodatkowy, trwały wydatek budżetowy, trudny do zaakceptowania w warunkach obowiązywania wobec Polski unijnej procedury nadmiernego deficytu. Resort kultury odpowiada, że obowiązek opłacania składek na FP i FS jest bezpośrednio powiązany z ubezpieczeniami emerytalnymi i rentowymi. Ograniczenie dopłat tylko do części składek oznaczałoby, że artyści o najniższych dochodach musieliby samodzielnie finansować pozostałe obciążenia, co czyniłoby pomoc państwa pozorną.

Ministerstwo Finansów proponuje w zamian wakacje składkowe, czyli czasowe zwolnienie z opłacania składek w okresach braku dochodów. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego jednoznacznie odrzuca to rozwiązanie. Jak podkreśla w stanowisku do projektu, „biorąc pod uwagę, że projekt ustawy przewiduje stałe, systemowe włączenie artystów do systemu ubezpieczeń społecznych, mechanizm wakacji składkowych nie może zostać uznany za adekwatny”. Zdaniem ministerstwa rozwiązanie to miałoby z definicji charakter okresowy, co pozostaje w sprzeczności z konstrukcją ustawy, która zakłada możliwość przyznawania prawa do dopłat nawet przez wiele lat – wyłącznie w miesiącach, w których artysta nie opłacił składek od minimalnego wynagrodzenia i tylko w wysokości brakującej różnicy.

Zgodnie z projektem ustawa ma wejść w życie dziewięć miesięcy po ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw. Vacatio legis ma umożliwić przygotowanie systemów teleinformatycznych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz wdrożenie procedur obsługi wniosków składanych przez artystów zawodowych. ©℗

Podstawa prawna

Etap legislacyjny

Projekt przed przyjęciem przez Stały Komitet Rady Ministrów