NFZ, któremu w tym roku grozi wielomiliardowy deficyt, szuka oszczędności, aby zbilansować swój budżet. Cięcia w pierwszej kolejności uderzają w powiaty. Szpitale powiatowe nie mają wciąż zapłacone przez NFZ za ubiegłoroczne tzw. nadwykonania. Zaległości płatnicze funduszu w niektórych województwach sięgają nawet ponad pół roku. Tymczasem przygotowywanie przez NFZ nowe umowy dla szpitali ryczałtowych na rok 2026 są na poziomie istotnie niższym niż faktyczne wykonanie ubiegłorocznych świadczeń. Dyrektorów niepokoi planowana likwidacja współczynników korygujących wycenę świadczeń dla najmniejszych placówek. Z uwagi na drastyczne niedoszacowanie procedur realizowanych w szpitalach powiatowych, korekta pogłębi tylko ich problemy finansowe.

Dodatkowo już wiadomo, że część kosztów płatnik będzie chciał przerzucić na szpitale. Tak będzie z żywieniem pacjentów, na które większość powiatowych lecznic dostawała w ostatnich latach odrębne środki z programu „Dobry posiłek w szpitalu”. W tym roku Ministerstwo Zdrowia odstąpiło jednak jego realizacji. Proponowane rozwiązania oszczędnościowe niepokoją samorządowców. Związek Powiatów Polskich 21 stycznia wydał stanowisko w sprawie konieczności podjęcia przez rząd natychmiastowych działań naprawczych w systemie ochrony zdrowia.

Powiaty chcą szybkich zmian

Związek Powiatów Polskich podkreśla w nim, że sytuacja wielu szpitali powiatowych jest krytyczna i nie są w stanie funkcjonować w proponowanych uwarunkowaniach. Samorządowcy ostrzegają, że proponowane rozwiązania mogą doprowadzić do likwidacji wielu lecznic.

ZPP podkreśla, że obecna sytuacja szpitali powiatowych nie jest konsekwencją złego zarządzania nimi, lecz błędów systemowych, m.in. nieefektywnego funkcjonowania podstawowej opieki zdrowotnej (co prowadzi do przeciążenia nocnej i świątecznej pomocy lekarskiej, ambulatoryjnej opieki specjalistycznej i szpitalnych oddziałów ratunkowych), a także błędnego skonstruowania sieci szpitali oraz niewłaściwej metodologii wyceny świadczeń.

Zdaniem ZPP realizacja obowiązku udzielania świadczeń zdrowotnych przez szpitale powiatowe w obecnym stanie prawnym, organizacyjnym i finansowym nieuchronnie prowadzi do narastania zadłużenia w skali niemożliwej do opanowania, a w konsekwencji do paraliżu funkcjonowania systemu na poziomie lokalnym. - Jednocześnie w obecnych uwarunkowaniach realizacja programów naprawczych przez szpitale nie przyniesie rezultatu w postaci zapewnienia stabilnego i trwałego bezpieczeństwa zdrowotnego obywateli – podkreślają samorządowcy.

Dlatego samorządowcy wezwali rząd do pilnych działań naprawczych systemu ochrony zdrowia.

NFZ: Rozliczenie zaległych świadczeń do połowy lutego

Sytuacja finansowa powiatowych placówek była tematem obrad parlamentarnego zespołu do spraw szpitali samorządowych, które odbyło się 21 stycznia w Sejmie. Dariusz Jarnutowski, dyrektor departamentu ekonomiczno-finansowego w NFZ poinformował podczas posiedzenia tego gremium, że do końca trzeciego kwartału 2025 roku Fundusz przekazał szpitalom samorządowym 58, 88 mln zł, w tym 43, 39 z tytułu realizacji świadczeń limitowanych i 15, 48 mld zł - świadczeń nielimitowanych.

Dariusz Jarnutowski poinformował parlamentarzystów o tzw. nadwykonaniach – za pierwsze 3 kwartały ich wartość wynosi 2,71 mln zł. Zapewnił, że NFZ będzie się starał rozliczyć i sfinansować świadczenia nielimitowane w ramach procesu rozliczania umów do połowy lutego. Rozliczenie będzie dotyczyło także świadczeń niesfinansowanymi za IV kwartał, które w zakresach nielimitowanych i limitowanych wynoszą łącznie 2, 488 mld zł.

– Jeżeli chodzi o niesfinansowane nadwykonania za pierwsze trzy kwartały, to w zakresie świadczeń nielimitowanych pozostało do zapłacenia 450 mln zł., a limitowanych 1, 62 mld zł. Za IV kwartał w zakresach nielimitowanych nie sfinansowano jeszcze świadczeń za 1 mld 124 mln zł, a w zakresach limitowanych 1 mld 364 mln zł – wyliczał dyr. Jarnutowski. Zapewnił, że NFZ chce rozliczyć świadczenia wykonane w 2025 r. w ramach środków z tego roku do połowy lutego 2026 r.