Nowelizacja z 7 listopada 2025 roku ustaw: Kodeks karny, Kodeks wykroczeń oraz Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. 2025, poz. 1818) ma zwiększyć ochronę lekarzy, pielęgniarek, ratowników medycznych i innych członków załóg ratowniczych. Za napaść na nich i naruszenie ich nietykalności cielesnej od dziś grozi kara nawet pięciu lat pozbawienia wolności. Osoba, która podczas interwencji zostanie znieważona, na przykład wyzwiskami lub groźbą, będzie mogła liczyć na to, że sprawcą zajmie się prokuratura nie tylko na prywatny wniosek, ale z urzędu. Za agresywne zachowanie w miejscu publicznym, np. w szpitalnym oddziale ratunkowym grozić będzie kara aresztu, ograniczenia wolności albo grzywna w wysokości 1 tys. zł do 5 tys. zł (dotychczas mandat wynosił od 100 do 500 zł). Taka sama kara grozić będzie za zakłócanie spokoju i porządku publicznego pod wpływem alkoholu lub narkotyków.

Zmiany mają na celu zwiększenie ochrony funkcjonariuszy publicznych (ochrona prawna równoważna tej, jaka jest należna funkcjonariuszowi publicznemu, przysługuje lekarzom) oraz osób, które – choć nie posiadają formalnego statusu funkcjonariusza – narażają swoje zdrowie i życie w celu ochrony porządku publicznego i ratowania innych ludzi. Dodatkowo w 2025 r. prokuratura generalna wydała wytyczne, które mają usprawnić prowadzenie postępowań w takich sprawach. Zgodnie z nimi, przemoc wobec personelu medycznego będzie traktowana z pełną powagą na równi z przestępstwami wobec funkcjonariuszy publicznych.

Ataki na personel medyczny

Do zmian w prawie doprowadziła seria tragicznych wydarzeń w 2025 roku. W styczniu minionego roku od ciosów zadanych nożem przez pijanego pacjenta podczas interwencji j w jego domu zginął ratownik medyczny w Siedlcach. W kwietniu kolejna tragedia rozegrała się w Szpitalu Uniwersyteckim w Krakowie, gdzie niezadowolony z leczenia pacjent śmiertelnie zaatakował lekarza podczas jego dyżuru w szpitalu. W minionym roku doszło co najmniej do kilkudziesięciu innych poważnych incydentów i agresywnych zachowań wobec pracowników ochrony zdrowia. W Wielkopolsce jeden z pacjentów groził pielęgniarce na SOR-ze, że siekierą odrąbie jej głowę, w Krośnie pijany agresor zaatakował lekarza SOR, a w Krakowie zatrzymano stalkera, który wszedł do szpitala z trzema nożami w poszukiwaniu młodej lekarki.

Lekarze i pielęgniarki czują się zagrożeni

Agresja wobec pracowników ochrony zdrowia stała się powszechnym problemem. Z badań przeprowadzonych przez samorząd lekarski wynika, że doświadczyło jej w miejscu pracy 82 lekarzy z doświadczeniem zawodowym poniżej 10 lat, W przypadku lekarzy z dłuższym stażem odsetek ten wynosi 54 proc. Najczęściej zgłaszane incydenty to próby wymuszania określonego postępowania medycznego (37 proc. doświadczyło tego przynajmniej raz w miesiącu). Co czwarty lekarz przynajmniej raz w ciągu roku doświadczył nękania lub szantażu. Przypadki fizycznej przemocy najczęściej odnotowywane są na szpitalnych oddziałach ratunkowych.

Agresja pacjentów jest też poważnym problemem w środowisku pielęgniarek. Badanie przeprowadzone w lutym 2025 na zlecenie Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Pielęgniarek i Położnych ujawniło, że 78 proc. personelu pielęgniarskiego doświadczyło agresji w miejscu pracy, a 97,9 proc. było świadkiem takich zachowań.

Wsparcie psychologiczne dla personelu medycznego

Agresja pacjentów powoduje nie tylko obrażenia fizyczne, ale także wywołuje obciążenie psychiczne i poczucie braku bezpieczeństwa w miejscu pracy. Dlatego pracownicy medyczni przechodzą coraz częściej szkolenia z technik wsparcia psychologicznego i radzenia sobie ze stresem. Po tragicznym zdarzeniu w Siedlcach resort zdrowia zdecydował, że członkom zespołów ratownictwa medycznego zostanie zapewnione wsparcie psychologiczne na poziomie ustawowym. Zgodnie z art. 26 e nowelizacji z 24 kwietnia 2025 roku ustawy o Państwowym Ratownictwie Medycznym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2025, poz. 637), która weszła w życie 1 stycznia 2026 roku, dysponenci zespołów ratownictwa medycznego mają obowiązek zapewnić załogom karetek dostęp do wsparcia psychologicznego. Pomoc psychologiczna ma zapobiec konsekwencjom zdrowotnym stresu zawodowego i zwiększyć efektywność realizacji zadań. Wsparcie będzie udzielane przez psychologów spełniających określone wymagania i obejmie m.in. prewencję skutków stresów zawodowych oraz interwencje psychologiczne w sytuacjach kryzysowych.