W przyszłym tygodniu na stronę Rządowego Centrum Legislacji ma trafić nowa wersja projektu nowelizacji ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, przygotowanego przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii. Jak wynika z informacji DGP, pojawią się w niej nowe przepisy dotyczące planów ogólnych i decyzji WZ.

Nowy termin na plany ogólne

Zgodnie z naszymi ustaleniami samorządy zyskają więcej czasu na uchwalenie planów ogólnych. Resort rozwoju chce przesunąć ostateczny termin na ich sporządzenie do końca sierpnia 2026 r. Do tej pory termin ten był już raz przesuwany z 1 stycznia na 1 lipca 2026 r., a sierpniowy ma być już tym ostatecznym. Na więcej czasu samorządy i inwestorzy liczyć już nie mogą.

To, że termin trzeba przesuwać, nie wynika z lenistwa gmin. Dużo w tym winy samego ustawodawcy. O tym, że narzucony samorządom pierwotny termin uchwalenia planów, tj. 1 stycznia 2026 r., jest nierealny do dotrzymania, wiadomo było od dawna. Długo nic z tym nie robiono. Gminy ostrzegały, że żeby zdążyć, często będą musiały „po łepkach” pracować nad planami. W mniejszych gminach problemem była i nadal jest m.in. zbyt mała liczba projektantów, a w dużych aglomeracjach tysiące uwag do rozpatrzenia. Ustawę planistyczną kilkukrotnie trzeba było nowelizować, aby usprawnić procedury. Akty wykonawcze również nie zostały wydane na czas. Samorządom nie pomaga też ogromna liczba wniosków o wydanie warunków zabudowy na starych zasadach.

Są też samorządy, dla których nieuchwalenie planów ogólnych w terminie nie ma większego znaczenia. Większość ich terenów jest już pokryta planami miejscowymi, więc pozwolenia na budowę wydawane są i będą dalej na ich podstawie, a nie w oparciu o warunki zabudowy.

Warunki zabudowy tylko dla właścicieli

W nowej wersji projektu zmienią się również zasady wydawania warunków zabudowy. Prawo do składania wniosków o ich wydanie zostanie ograniczone wyłącznie do właścicieli i użytkowników wieczystych działek. Dziś o wydanie WZ może wystąpić każdy, nie trzeba dysponować tytułem prawnym do nieruchomości.

W przepisach będzie jednak furtka dla inwestorów, którzy nie są właścicielami ani użytkownikami wieczystymi działek. Będą mogli ubiegać się o warunki zabudowy pod warunkiem, że posiadają pełnomocnictwo od właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości. Proponowana zmiana będzie obowiązywać wyłącznie wobec wniosków składanych po wejściu w życie nowelizacji. W ten sposób MRiT chce ograniczyć nadużycia w procedurze wydawania warunków zabudowy. O wprowadzenie opisywanej zmiany zabiegali głównie samorządowcy, w tym Związek Miast Polskich. Proponowane rozwiązanie nie do końca się im jednak podoba. Samorządowcy stoją bowiem na stanowisku, że WZ powinny być wydawane wyłącznie właścicielom i użytkownikom wieczystym, a nie pełnomocnikom. Część decyzji WZ obecnie ma charakter czysto spekulacyjny. Istnieją firmy, które specjalizują się w procedowaniu WZ. To się nie zmieni, jeśli pełnomocnictwa będą dopuszczalne.