rozwiń ›

Podczas czwartkowych obrad Sejmu odbyło się drugie czytanie projektu. Dzień wcześniej Sejmowa Komisja Finansów Publicznych rozpatrzyła projekt (druk 2101), proponując kilkanaście poprawek legislacyjnych i doprecyzowujących, m.in. w kwestie kar pieniężnych.

Ustawa o rynku finansowym - kompleksowy pakiet zmian

Ustawa łączy w jednym dokumencie wdrożenie kilku unijnych przepisów, w tym dyrektyw BRR1 i BRR2 (o restrukturyzacji i likwidacji banków), dyrektywy 2024/1174 o minimalnych funduszach własnych banków (MREL), oraz rozporządzeń SEPA, IPR (natychmiastowe płatności) i BMR (wskaźniki referencyjne jak WIBOR).

Celem jest prostsze i spójne wprowadzenie prawa UE, unikając sprzeczności między przepisami.

Projekt zawiera m.in. przepisy implementujące rozporządzenie, które w UE reguluje kwestie przelewu natychmiastowego, a którego głównym celem jest rozpowszechnienie płatności natychmiastowych w euro przez nałożenie na dostawców usług płatniczych obowiązku oferowania tych płatności przez 24 godziny na dobę, siedem dni w tygodniu. Zaimplementowanie tych przepisów sprawi, że bezpośredni dostęp do wyznaczonych systemów płatności uzyskają dostawcy niebankowi (np. instytucje płatnicze oraz instytucje pieniądza elektronicznego).

BFG i nowe reguły dla upadłości

Najbardziej rozbudowany blok zmian dotyczy ustawy o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji, a także powiązanych przepisów prawa upadłościowego i prawa bankowego.

Projekt m.in. wprowadza definicję „podmiotu podlegającego likwidacji”, doprecyzowuje mechanizmy umorzenia i konwersji zobowiązań w przymusowej restrukturyzacji oraz koreluje ochronę organów zabezpieczenia społecznego z wymogami dyrektywy BRR1, m.in. przez uprzywilejowanie określonych należności w prawie upadłościowym. Na poziomie prawa bankowego oraz ustawy o obrocie instrumentami finansowymi pojawiają się przepisy zapewniające, że działania KNF i BFG w ramach wczesnej interwencji nie będą automatycznie traktowane jak przesłanki realizacji zabezpieczeń czy ogłoszenia upadłości, o ile instytucja nadal wypełnia istotne zobowiązania z umów.

W projektowanej ustawie znalazły się też przepisy wprowadzające „wizytę sprawdzającą”, realizowaną przez upoważnionych pracowników BFG, co ma usprawnić możliwość przeprowadzenia przymusowej restrukturyzacji, czyli tzw. resolution.

Natychmiastowe przelewy w euro w 10 sekund

Drugi filar zmian to wdrożenie ogólnounijnych standardów dla przelewów natychmiastowych w euro. Ustawa ma zapewnić, by w polskim porządku prawnym pojawił się obowiązek realizacji przelewów natychmiastowych w euro w czasie 10 sekund, a także zasada, że takie przelewy nie mogą być droższe niż standardowe przelewy w złotych lub euro.

- Po raz pierwszy w polskim porządku prawnym pojawia się obowiązek dokonania przelewów w euro w czasie 10 sekund – mówiła w Sejmie sprawozdawczyni Komisji Finansów Publicznych, posłanka Krystyna Skowrońska (KO), wskazując, że to rozwiązanie „zwiększy konkurencyjność i bezpieczeństwo gospodarcze”, a natychmiastowy przelew w euro ma być „przykładem korzyści dla uczestników rynku”. Podczas debaty podkreślano też aspekt prokonsumencki – ustawa gwarantuje bowiem, że szybkie przelewy w euro nie będą droższe niż zwykłe przelewy w polskiej walucie.

KNF będzie mógł nałożyć ogromne kary

Projekt nakłada na dostawców usług płatniczych obowiązki raportowe dotyczące poziomu opłat, skali wykorzystania przelewów natychmiastowych oraz odsetka transakcji odrzuconych z uwagi na zastosowanie środków ograniczających (np. sankcji finansowych).

KNF otrzymuje kompetencje nadzorcze i sankcyjne w zakresie przestrzegania przepisów art. 5a–5d rozporządzenia SEPA – możliwe będzie nakładanie kar sięgających 10 proc. łącznych przychodów netto z tytułu usług płatniczych oraz do 21,5 mln zł na osoby zarządzające odpowiedzialne za naruszenia.

Dostęp do systemów płatniczych i rola NBP

Istotny pakiet zmian dotyczy ustawy o usługach płatniczych, ustawy o ostateczności rozrachunku i ustawy o NBP. Projekt rozszerza katalog możliwych form deponowania środków klientów przez instytucje płatnicze i instytucje pieniądza elektronicznego o rachunki w banku centralnym państwa członkowskiego, w Polsce – w NBP, za zgodą prezesa.

Na poziomie systemów płatności doprecyzowano kryteria uczestnictwa i obowiązki operatorów, którzy przy kształtowaniu zasad dostępu mają kierować się potrzebą zapewnienia sprawnego i bezpiecznego funkcjonowania systemu oraz ostateczności rozrachunku. Wprowadzono również wymóg, by uczestnik systemu, który dopuszcza jednego dostawcę usług płatniczych niebędącego uczestnikiem, zapewniał – na wniosek – takie same, obiektywne i niedyskryminujące warunki dostępu innym uprawnionym podmiotom.

- Z punktu widzenia Polskiego Stronnictwa Ludowego szczególnie istotne jest zapewnienie równych i niedyskryminujących zasad dostępu do systemów płatności – mówiła posłanka Agnieszka Kłopotek (PSL), oceniając pozytywnie rozwiązania, które „wzmacniają konkurencję i ograniczają nadmierną koncentrację rynku, co jest korzystne zarówno dla konsumentów, jak i mniejszych podmiotów finansowych”.

Debata w Sejmie: głosy klubów i wątpliwości o koszty regulacji

W debacie sejmowej projekt został oceniony jako merytoryczny i zgodny z prawem unijnym zarówno przez większość rządową, jak i opozycję. Klub Koalicji Obywatelskiej zapowiedział poparcie ustawy, PSL również opowiedziało się za kierunkiem zmian jako „rozwiązaniem racjonalnym” z punktu widzenia stabilności sektora finansowego, ochrony deponentów i rozwoju przelewów natychmiastowych.

Również Konfederacja zapowiedziała poparcie, zwracając uwagę na znaczenie szybkich przelewów w euro dla firm eksportowych i importowych oraz klarowniejszego rozstrzygnięcia momentu przejścia banku do restrukturyzacji i upadłości. „Ustawę uważamy za dobrą i będziemy ją popierać” – mówił poseł Witold Tumanowicz, podkreślając, że rynek „od dawna czeka” na rozwiązania w zakresie płatności natychmiastowych w euro.

Wątpliwości dotyczyły przede wszystkim zakresu nowych kompetencji KNF, wysokości potencjalnych kar oraz wpływu na mniejsze podmioty, w tym banki spółdzielcze. Poseł Marcin Józefaciuk (KO) pytał, „w jaki sposób projektowane rozszerzenie kompetencji KNF wpływa na równowagę pomiędzy skutecznym nadzorem a autonomią podmiotów rynku finansowego” oraz czy przeanalizowano ryzyko nadmiernego obciążenia mniejszych instytucji obowiązkami sprawozdawczymi.

Wiceminister finansów Jurand Drop odpowiadał, że KNF „otrzymuje uprawnienia nadzorcze w stosunku do podmiotów nadzorowanych takie, jakie są analogiczne w innych czynnościach KNF-u”, a równowaga między nadzorcą a nadzorowanymi nie ulega zmianie. Zwrócił też uwagę, że obowiązki sprawozdawcze „dotyczą podmiotów profesjonalnych” i nie oznaczają jakościowo nowego typu obciążeń, natomiast wysokości maksymalnych kar wynikają wprost z rozporządzeń unijnych.

Etap legislacyjny:

Projekt ustawy będzie poddany pod głosowanie w Sejmie.