Rzecznik praw dziecka krytykuje Lex Kamilek – ustawę mającą uprościć weryfikację karalności. Ostrzega, że zmiany mogą obniżyć ochronę dzieci przed nadużyciami, w tym seksualnymi, i narażać je na poważne konsekwencje.

Opinia RPD o Lex Kamilek i bezpieczeństwie dzieci

Rzeczniczka praw dziecka Monika Horna-Cieślak (RPD) przedłożyła prezydentowi Karolowi Nawrockiemu negatywną opinię do ustawy z dnia 5 sierpnia 2025 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich oraz niektórych innych ustaw, czyli tzw. Lex Kamilek. Ustawa miała uprościć procedury weryfikacji karalności. Tymczasem zdaniem rzeczniczki praw dziecka, ustawa Lex Kamilek „obniża standard ochrony dzieci w Polsce przed nadużyciami, zwłaszcza seksualnymi, mogąc narazić dzieci na wyjątkowo poważne konsekwencje zarówno w zakresie zdrowia psychicznego, jak i fizycznego poprzez wprowadzenie nieuzasadnionych wyjątków umożliwiających całkowite odstąpienie od realizacji obowiązków weryfikacji karalności bądź obowiązki te, w sposób nieuzasadniony, łagodzi”.

Ryzyka ustawy Lex Kamilek dla ochrony dzieci

RPD uważa, że na gruncie proponowanych przepisów Lex Kamilek istnieje realne ryzyko, że sytuacje jakie miały miejsce podczas posiedzenia parlamentarnego zespołu zajmującego się sprawami dzieci, kiedy to w obradach uczestniczyła osoba prawomocnie skazana za przestępstwo o charakterze seksualnym, widniejąca w Rejestrze Sprawców Przestępstw Na Tle Seksualnym, mogłyby się powtarzać. Z kolei osoby skazane za przestępstwa seksualne lub przykładowo za zabójstwo lub handel ludźmi, będą mogły mieć kontakt z dziećmi, np. na wydarzeniach szkolnych, podczas których będą mieli status gościa.

Zdaniem RPD „art. 21i ust. 4 oraz art. 21g ust. 1 i 2 ustawy z dnia 5 sierpnia 2025 r. w sposób nieakceptowalny zakłada zwolnienie określonych grup z obowiązku przekładania zaświadczenia o niekaralności z Krajowego Rejestru Karnego na rzecz składania przez te osoby oświadczeń o niekaralności pod groźbą odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Wyłączenia te dotyczą osób prowadzących praktyczną naukę zawodu, opiekunów staży uczniowskich, osób prowadzących praktykę absolwencką niepełnoletnich praktykantów, a także pracowników szkół wyższych”.

Reakcje instytucji - eksperci krytykują Lex Kamilek

Negatywne stanowisko na temat niektórych rozwiązań wskazanych ustawie Lex Kamilek miały również inne organizacje, w tym m.in. Państwowa Komisja do spraw Przeciwdziałania Wykorzystaniu Seksualnemu Małoletnich Poniżej lat 15, Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich oraz Fundacja To ja – Dziecko im. Kamilka Mrozka. Wątpliwości dotyczące zasadności wprowadzania zmian w przepisach mieli także niektórzy senatorowie. Za wnioskiem o przyjęcie tej ustawy bez poprawek głosowało 54 senatorów, przeciw głosowało 34 senatorów, 4 senatorów wstrzymało się od głosu, a 8 senatorów nie brało udziału w głosowaniu.