W tle pozostaje również nowelizacja ustawy o Krajowym Systemie Cyberbezpieczeństwa, której los nadal jest niepewny i może zakończyć się skierowaniem jej do Trybunału Konstytucyjnego. Informacje przekazało Radio Eska.

Karol Nawrocki, weto ustawy o KRS i spór o reformę sądownictwa

Największe znaczenie polityczne ma planowane weto wobec ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa. Projekt przygotowany przez rząd zakłada gruntowną zmianę sposobu wyboru sędziowskich członków KRS oraz ograniczenie wpływu polityków na funkcjonowanie organu odpowiedzialnego za nominacje sędziowskie. Reforma ma być odpowiedzią na wieloletni konflikt wokół legalności obecnej Rady, który stał się jednym z głównych punktów sporu między Polską a instytucjami Unii Europejskiej.

Od 2018 roku piętnastu sędziów-członków KRS jest wybieranych przez Sejm, co zastąpiło wcześniejszy model wyboru przez środowisko sędziowskie. Ten mechanizm był wielokrotnie krytykowany przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz Europejski Trybunał Praw Człowieka, które wskazywały, że taki sposób wyboru może naruszać zasadę niezależności sądów. TSUE w kilku wyrokach podkreślał, że krajowe organy odpowiedzialne za nominacje sędziów muszą być wolne od wpływów politycznych, a sposób ich powoływania ma kluczowe znaczenie dla oceny niezależności wymiaru sprawiedliwości.

Rządowy projekt zakłada przywrócenie modelu, w którym środowisko sędziowskie miałoby decydujący wpływ na wybór większości członków KRS. Jednocześnie planowane jest wygaszenie mandatów obecnych członków Rady i przeprowadzenie nowych wyborów. Właśnie ten element budzi największe wątpliwości w Pałacu Prezydenckim. W otoczeniu Karola Nawrockiego analizowany jest przede wszystkim wpływ ustawy na status sędziów powołanych z udziałem obecnej KRS. Obawy dotyczą możliwości podważania ich nominacji, co mogłoby doprowadzić do sporów prawnych, wznowienia postępowań sądowych i chaosu w orzecznictwie.

Dodatkowym kontekstem są trwające od kilku lat postępowania przed TSUE oraz Komisją Europejską w sprawie praworządności w Polsce. Bruksela uzależniła wypłatę części środków z Krajowego Planu Odbudowy od reformy systemu sądownictwa, w tym od zmian w funkcjonowaniu KRS. Według danych Komisji Europejskiej Polska ma do dyspozycji ponad 59,8 mld euro w ramach KPO, z czego część jest powiązana z realizacją tzw. kamieni milowych dotyczących niezależności sądów.

Program „Aktywny Rolnik” i dopłaty bezpośrednie pod znakiem zapytania

Drugim projektem, który najprawdopodobniej zostanie zawetowany przez Karola Nawrockiego, jest ustawa określana jako „Aktywny Rolnik”. Jej celem jest doprecyzowanie definicji rolnika aktywnie prowadzącego działalność rolniczą, co ma znaczenie przy przyznawaniu dopłat bezpośrednich w ramach Wspólnej Polityki Rolnej Unii Europejskiej.

W Polsce każdego roku do rolników trafia około 17 mld zł dopłat bezpośrednich, które są wypłacane przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Nowe przepisy mają ograniczyć zjawisko pobierania dopłat przez osoby nieprowadzące rzeczywistej produkcji rolnej. Według danych Ministerstwa Rolnictwa w poprzednich latach wykrywano przypadki pobierania dopłat przez właścicieli gruntów, którzy faktycznie nie prowadzili działalności rolniczej, a jedynie formalnie spełniali warunki administracyjne.

Krytycy ustawy wskazują jednak, że proponowane rozwiązania mogą uderzyć w małe i rodzinne gospodarstwa, które mają trudności z udokumentowaniem pełnej aktywności produkcyjnej według nowych kryteriów. Obawy dotyczą również zwiększenia biurokracji oraz ryzyka utraty dopłat przez część rolników.

Weto wobec tej ustawy miałoby znaczenie nie tylko polityczne, ale także finansowe. Dopłaty bezpośrednie stanowią dla wielu gospodarstw podstawowe źródło dochodu. Według Głównego Urzędu Statystycznego w Polsce działa ponad 1,3 mln gospodarstw rolnych, z czego większość to gospodarstwa rodzinne o powierzchni poniżej 10 hektarów.

Pomoc dla Ukraińców w Polsce. Prezydent skłonny podpisać ustawę

Odmienną decyzję Karol Nawrocki ma podjąć w sprawie ustawy wygaszającej dotychczasową specustawę dotyczącą pomocy obywatelom Ukrainy. Specjalne przepisy obowiązują od marca 2022 roku i zostały wprowadzone po rozpoczęciu pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę.

Na ich podstawie obywatele Ukrainy uzyskali prawo legalnego pobytu w Polsce, dostęp do rynku pracy, świadczeń socjalnych oraz systemu ochrony zdrowia. Według danych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w Polsce przebywa obecnie ponad 950 tys. obywateli Ukrainy objętych ochroną czasową.

Nowe przepisy przewidują włączenie tych regulacji do standardowego systemu prawnego. Obywatele Ukrainy zachowają możliwość legalnego pobytu i pracy, a okres ważności ich statusu ma zostać przedłużony. Jednocześnie wprowadzona zostanie możliwość składania wniosków o dalszą legalizację pobytu co najmniej do marca 2027 roku.

Zmiana ta wynika również z decyzji Unii Europejskiej o przedłużeniu ochrony czasowej dla uchodźców z Ukrainy. Komisja Europejska potwierdziła w 2024 roku, że mechanizm ten będzie obowiązywał co najmniej do marca 2026 roku, a państwa członkowskie mogą przyjmować dodatkowe rozwiązania krajowe.

Ustawa o cyberbezpieczeństwie i dyrektywa NIS2 – możliwy spór konstytucyjny

Wciąż nie jest przesądzone stanowisko prezydenta wobec nowelizacji ustawy o Krajowym Systemie Cyberbezpieczeństwa, która wdraża unijną dyrektywę NIS2. Nowe przepisy znacząco rozszerzają zakres podmiotów objętych obowiązkami w zakresie cyberbezpieczeństwa.

Dyrektywa obejmuje m.in. sektor energetyczny, bankowy, transportowy, ochronę zdrowia oraz operatorów infrastruktury cyfrowej. Według szacunków Ministerstwa Cyfryzacji nowe regulacje mogą objąć nawet kilkanaście tysięcy podmiotów w Polsce.

Projekt przewiduje również możliwość uznania przez ministra cyfryzacji określonych firm za dostawców wysokiego ryzyka. W takim przypadku mogłoby dojść do nakazu wycofania określonych technologii z infrastruktury krytycznej. Ten element budzi wątpliwości natury konstytucyjnej, zwłaszcza w kontekście prawa własności oraz prawa do sądu.

Analizowane są różne scenariusze – od podpisania ustawy, przez skierowanie jej do Trybunału Konstytucyjnego, aż po pełne weto. Skierowanie ustawy do TK umożliwiłoby jej wejście w życie, ale jednocześnie pozwoliłoby na ocenę zgodności kluczowych przepisów z Konstytucją.

Weto prezydenta Karola Nawrockiego i konsekwencje dla rządu

Zgodnie z Konstytucją RP prezydent ma 21 dni na podpisanie ustawy, zawetowanie jej lub skierowanie do Trybunału Konstytucyjnego.Odrzucenie weta wymaga większości trzech piątych głosów w Sejmie przy obecności co najmniej połowy posłów. W praktyce oznacza to konieczność uzyskania co najmniej 276 głosów, co w obecnym układzie parlamentarnym jest bardzo trudne.

Decyzje Karola Nawrockiego mogą mieć istotny wpływ na tempo reform w wymiarze sprawiedliwości, system dopłat rolnych oraz wdrażanie regulacji unijnych. Spór wokół KRS pozostaje jednym z najważniejszych elementów konfliktu instytucjonalnego w Polsce, który ma konsekwencje zarówno krajowe, jak i międzynarodowe.